UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

samosąd

Chronologizacja

1915, SJPWar

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. samosąd
samosądy
D. samosądu
samosądów
C. samosądowi
samosądom
B. samosąd
samosądy
N. samosądem
samosądami
Ms. samosądzie
samosądach
W. samosądzie
samosądy

Pochodzenie

pol. samo- + pol. -sąd

Zob. sam, sąd

Definicja

samowolne osądzenie i ukaranie kogoś z pominięciem postępowania sądowego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa więzienie i kara

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  kara, przestępstwo

Połączenia

  • bezlitosny, brutalny, okrutny; spontaniczny; kobiecy samosąd
  • samosąd grozi komuś
  • dokonać/dokonywać; dopuścić się, uniknąć; obawiać się samosądu
  • stosować, urządzać samosądy
  • dochodzi/doszło do samosądu

Cytaty

Pięciu mężczyzn oskarżonych jest o samosąd na Andrzeju W. w następstwie molestowania przez niego nastolatki i terroryzowania wsi.

źródło: NKJP: (RAV): Bydgoszcz: Krewni ofiary i oskarżonych zeznawali w sprawie linczu w Janowie, Gazeta Pomorska, 2009-04-17

Z ustaleń śledztwa wynika, że policjanci zdjęli chłopakowi spodnie i zaczęli wymierzać karę. Jeden bił pałką po pośladkach i brzuchu, drugi kopnął nastolatka. Obaj uderzyli też chłopca, wymierzając razy otwartą dłonią. Został trafiony m.in. w twarz. Policjanci po tym samosądzie odjechali, a chłopak zadzwonił do kolegów.

źródło: NKJP: Małgorzta Goździalska: Włocławek: Policjanci dokonali samosądu, Gazeta Pomorska, 2010-02-27

[...] nawet taka miła nauczycielka zorganizowała samosąd, polegało to na tym, że kiedy wszedłem spóźniony do klasy po WF, to wszyscy wskazywali na mnie palcami i skandowali „spóźnialski, spóźnialski, spóźnialski”.

źródło: NKJP: Wojciech Stamm: Czarna matka, 2008

W stosunku do złodziei stosowano często samosądy. Chłopi dopadłszy koniokrada bili go dotąd, aż wyzionął ducha.

źródło: NKJP: Bogdan Snoch: Tortury i samosądy, Tygodnik Regionalny „Gazeta Częstochowska”, 2001-02-15

[...] sądy szlacheckie nie były zbyt sprawne, często więc lepiej było dochodzić sprawiedliwości samemu. Wśród ludzi dysponujących środkami i siłą nagminnie dochodziło do samosądów, które nawet przez stojących na straży prawa królów traktowane były jak normalne zjawisko.

źródło: NKJP: Andrzej Chwalba (red.): Obyczaje w Polsce : od średniowiecza do czasów współczesnych : praca zbiorowa, 2004

Składnia

bez ograniczeń + samosąd +
(na KIM)
Data ostatniej modyfikacji: 29.03.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json