UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

temperować

Chronologizacja

1564, Mącz

1. ołówek

Definicja

nadawać ołówkowi, kredce lub innemu przedmiotowi kłujące zakończenie, które umożliwia pisanie lub rysowanie

Pochodzenie

wł. temperare 'ostrzyć, temperować'; 'miarkować, łagodzić'

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

zaostrzać

Połączenia

temperować kredki, ołówek

Cytaty

	Choć istniały już tekturowe temperówki z żyletką, dziadek temperował moje ołówki za pomocą ostrego noża. źródło: NKJP: Jolanta Wachowicz-Makowska: Panienka w PRL-u, 2007
	[...] biegał po klasie, skakał po meblach, kilkanaście razy w ciągu lekcji chodził do kosza temperować kredki, podchodził w czasie lekcji do dzieci [...]. źródło: NKJP: Barbara Pietkiewicz: Ruchliwe, wrażliwe, Polityka, 2001-11-03
	Zmierzch zastał go w izbie, gdzie ołówkiem temperowanym żyletką gryzmolił notatki [...]. źródło: NKJP: Roman Bratny: Kolumbowie - rocznik 20, 1957
	Lekko obrócił parę razy temperówką i już po małej chwili wysunęła się z niej cienka, drewniana wstążeczka, jak to bywa przy temperowaniu kredek i ołówków. źródło: NKJP: Maria Krüger: Witaj Karolciu, 1970
	Został aresztowany i osadzony w Warszawskiej Cytadeli. Rozpoznany - próbował popełnić samobójstwo, zadał sobie sześć ciosów nożem do temperowania piór, odratowany - truł się. źródło: NKJP: Anna Moras: Zabolał niewyobrażalnie reportaż Aldony Krajewskiej o dzieciach chorych na białaczkę, Gazeta Wyborcza, 1995-04-21

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	temperuję	temperujemy
2 os.	temperujesz	temperujecie
3 os.	temperuje	temperują

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	temperowałem +(e)m temperował	temperowałam +(e)m temperowała	temperowałom +(e)m temperowało	temperowaliśmy +(e)śmy temperowali	temperowałyśmy +(e)śmy temperowały
2 os.	temperowałeś +(e)ś temperował	temperowałaś +(e)ś temperowała	temperowałoś +(e)ś temperowało	temperowaliście +(e)ście temperowali	temperowałyście +(e)ście temperowały
3 os.	temperował	temperowała	temperowało	temperowali	temperowały

bezosobnik: temperowano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę temperował będę temperować	będę temperowała będę temperować	będę temperowało będę temperować	będziemy temperowali będziemy temperować	będziemy temperowały będziemy temperować
2 os.	będziesz temperował będziesz temperować	będziesz temperowała będziesz temperować	będziesz temperowało będziesz temperować	będziecie temperowali będziecie temperować	będziecie temperowały będziecie temperować
3 os.	będzie temperował będzie temperować	będzie temperowała będzie temperować	będzie temperowało będzie temperować	będą temperowali będą temperować	będą temperowały będą temperować

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		temperujmy
2 os.	temperuj	temperujcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	temperowałbym bym temperował	temperowałabym bym temperowała	temperowałobym bym temperowało	temperowalibyśmy byśmy temperowali	temperowałybyśmy byśmy temperowały
2 os.	temperowałbyś byś temperował	temperowałabyś byś temperowała	temperowałobyś byś temperowało	temperowalibyście byście temperowali	temperowałybyście byście temperowały
3 os.	temperowałby by temperował	temperowałaby by temperowała	temperowałoby by temperowało	temperowaliby by temperowali	temperowałyby by temperowały

bezosobnik: temperowano by

bezokolicznik: temperować

imiesłów przysłówkowy współczesny: temperując

gerundium: temperowanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	temperowanie	temperowania
D.	temperowania	temperowań
C.	temperowaniu	temperowaniom
B.	temperowanie	temperowania
N.	temperowaniem	temperowaniami
Ms.	temperowaniu	temperowaniach
W.	temperowanie	temperowania

imiesłów przymiotnikowy czynny: temperujący

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	temperujący	temperujący	temperujący	temperujące	temperująca
D.	temperującego	temperującego	temperującego	temperującego	temperującej
C.	temperującemu	temperującemu	temperującemu	temperującemu	temperującej
B.	temperującego	temperującego	temperujący	temperujące	temperującą
N.	temperującym	temperującym	temperującym	temperującym	temperującą
Ms.	temperującym	temperującym	temperującym	temperującym	temperującej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	temperujący	temperujący	temperujące	temperujące
D.	temperujących	temperujących	temperujących	temperujących
C.	temperującym	temperującym	temperującym	temperującym
B.	temperujących	temperujących	temperujących	temperujące
N.	temperującymi	temperującymi	temperującymi	temperującymi
Ms.	temperujących	temperujących	temperujących	temperujących

imiesłów przymiotnikowy bierny: temperowany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	temperowany	temperowany	temperowany	temperowane	temperowana
D.	temperowanego	temperowanego	temperowanego	temperowanego	temperowanej
C.	temperowanemu	temperowanemu	temperowanemu	temperowanemu	temperowanej
B.	temperowanego	temperowanego	temperowany	temperowane	temperowaną
N.	temperowanym	temperowanym	temperowanym	temperowanym	temperowaną
Ms.	temperowanym	temperowanym	temperowanym	temperowanym	temperowanej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	temperowani	temperowani	temperowane	temperowane
D.	temperowanych	temperowanych	temperowanych	temperowanych
C.	temperowanym	temperowanym	temperowanym	temperowanym
B.	temperowanych	temperowanych	temperowanych	temperowane
N.	temperowanymi	temperowanymi	temperowanymi	temperowanymi
Ms.	temperowanych	temperowanych	temperowanych	temperowanych

odpowiedniki aspektowe: natemperować , zatemperować

Składnia

temperować

CO + (CZYM)

2. charakter

Definicja

książk.

wpływać na kogoś w taki sposób, by jego zachowanie stało się zgodne z obowiązującymi normami

Pochodzenie

fr. tempérer 'łagodzić, uspokoić'

z łac. temperāre 'mieszać, łączyć w odpowiednich proporcjach; łagodzić, powściągać, sprawiać, że ktoś zachowuje umiar; utrzymywać w stanie równowagi'

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

Relacje znaczeniowe

synonimy:

poskramiać

Połączenia

temperować apetyt, charakter, emocje, temperament, zapędy
próbować temperować kogoś

Cytaty

	Młodzi adepci muszą być bezwzględnie posłuszni starszyźnie, co nie tylko temperuje ich charaktery, ale przede wszystkim zapewnia bezpieczeństwo. źródło: NKJP: Paulina Korbut: Współczesne średniowiecze, Gazeta Krakowska, 2007-09-14
	Sędzia temperował zawodników kartkami – pokazał aż trzy czerwone, z których dwie zobaczyli piłkarze Jokera. źródło: NKJP: Leszek Sobieraj: Tawerna na czele, Dziennik Zachodni, 2004-11-18
	Wiódł życie bujne i beztroskie, czasem ponad stan, ale żona poznanianka (chyba Żółtowska) potrafiła na ogół temperować jego zapędy. źródło: NKJP: Danuta Koral: Wydziedziczeni, 1997
	Apetyty amatorów słodkości próbowano temperować powiedzeniem: „król wielki pan, a łyżkami cukru nie jada”. źródło: NKJP: Krzysztof Kucharski: Pocukrowane święto, Gazeta Wrocławska, 2002-09-06
	[...] doświadczony szkoleniowiec pracuje zarówno nad temperowaniem gwałtownych emocji Moorera, jak i nad poprawieniem jego sprawności fizycznej. źródło: NKJP: Boks zawodowy, Gazeta Wyborcza, 1994-11-05

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	temperuję	temperujemy
2 os.	temperujesz	temperujecie
3 os.	temperuje	temperują

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	temperowałem +(e)m temperował	temperowałam +(e)m temperowała	temperowałom +(e)m temperowało	temperowaliśmy +(e)śmy temperowali	temperowałyśmy +(e)śmy temperowały
2 os.	temperowałeś +(e)ś temperował	temperowałaś +(e)ś temperowała	temperowałoś +(e)ś temperowało	temperowaliście +(e)ście temperowali	temperowałyście +(e)ście temperowały
3 os.	temperował	temperowała	temperowało	temperowali	temperowały

bezosobnik: temperowano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę temperował będę temperować	będę temperowała będę temperować	będę temperowało będę temperować	będziemy temperowali będziemy temperować	będziemy temperowały będziemy temperować
2 os.	będziesz temperował będziesz temperować	będziesz temperowała będziesz temperować	będziesz temperowało będziesz temperować	będziecie temperowali będziecie temperować	będziecie temperowały będziecie temperować
3 os.	będzie temperował będzie temperować	będzie temperowała będzie temperować	będzie temperowało będzie temperować	będą temperowali będą temperować	będą temperowały będą temperować

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		temperujmy
2 os.	temperuj	temperujcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	temperowałbym bym temperował	temperowałabym bym temperowała	temperowałobym bym temperowało	temperowalibyśmy byśmy temperowali	temperowałybyśmy byśmy temperowały
2 os.	temperowałbyś byś temperował	temperowałabyś byś temperowała	temperowałobyś byś temperowało	temperowalibyście byście temperowali	temperowałybyście byście temperowały
3 os.	temperowałby by temperował	temperowałaby by temperowała	temperowałoby by temperowało	temperowaliby by temperowali	temperowałyby by temperowały

bezosobnik: temperowano by

bezokolicznik: temperować

imiesłów przysłówkowy współczesny: temperując

gerundium: temperowanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	temperowanie	temperowania
D.	temperowania	temperowań
C.	temperowaniu	temperowaniom
B.	temperowanie	temperowania
N.	temperowaniem	temperowaniami
Ms.	temperowaniu	temperowaniach
W.	temperowanie	temperowania

imiesłów przymiotnikowy czynny: temperujący

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	temperujący	temperujący	temperujący	temperujące	temperująca
D.	temperującego	temperującego	temperującego	temperującego	temperującej
C.	temperującemu	temperującemu	temperującemu	temperującemu	temperującej
B.	temperującego	temperującego	temperujący	temperujące	temperującą
N.	temperującym	temperującym	temperującym	temperującym	temperującą
Ms.	temperującym	temperującym	temperującym	temperującym	temperującej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	temperujący	temperujący	temperujące	temperujące
D.	temperujących	temperujących	temperujących	temperujących
C.	temperującym	temperującym	temperującym	temperującym
B.	temperujących	temperujących	temperujących	temperujące
N.	temperującymi	temperującymi	temperującymi	temperującymi
Ms.	temperujących	temperujących	temperujących	temperujących

imiesłów przymiotnikowy bierny: temperowany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	temperowany	temperowany	temperowany	temperowane	temperowana
D.	temperowanego	temperowanego	temperowanego	temperowanego	temperowanej
C.	temperowanemu	temperowanemu	temperowanemu	temperowanemu	temperowanej
B.	temperowanego	temperowanego	temperowany	temperowane	temperowaną
N.	temperowanym	temperowanym	temperowanym	temperowanym	temperowaną
Ms.	temperowanym	temperowanym	temperowanym	temperowanym	temperowanej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	temperowani	temperowani	temperowane	temperowane
D.	temperowanych	temperowanych	temperowanych	temperowanych
C.	temperowanym	temperowanym	temperowanym	temperowanym
B.	temperowanych	temperowanych	temperowanych	temperowane
N.	temperowanymi	temperowanymi	temperowanymi	temperowanymi
Ms.	temperowanych	temperowanych	temperowanych	temperowanych

odpowiednik aspektowy: utemperować

Składnia

temperować

KOGO/CO

Data ostatniej modyfikacji: 14.05.2016