UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

pojęcie

Chronologizacja

XV w., SStp
Inne znaczenie: 'wzięcie za żonę, poślubienie'

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. pojęcie
pojęcia
D. pojęcia
pojęć
C. pojęciu
pojęciom
B. pojęcie
pojęcia
N. pojęciem
pojęciami
Ms. pojęciu
pojęciach
W. pojęcie
pojęcia

Pochodzenie

Zob. jąć

1. matematyczne

Definicja

to, co istnieje w myślach człowieka i jest odzwierciedleniem tego, jak człowiek postrzega świat, i czemu niekiedy nadaje się odrębną nazwę

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka wytwory działań intelektualnych człowieka

Połączenia

  • klasyczne, nadrzędne, ogólne; puste; używane, wprowadzone pojęcie; kluczowe, podstawowe; dawne, nowe; buddyjskie pojęcia; pojęcie abstrakcyjne, względne; jednoznaczne, wieloznaczne, zdefiniowane; pojęcia oderwane, pierwotne, umowne; szersze; przeciwstawne; chrześcijańskie, ekonomiczne, etyczne, filozoficzne, geograficzne, matematyczne, moralne, polityczne, psychologiczne, religijne
  • pojęcie funkcji, liczby (rzeczywistej), symetrii, zbioru; bytu, demokracji, dobra, godności, grzechu, honoru, natury, ojczyzny, piękna, rodziny, sacrum, sprawiedliwości, sztuki, winy, wartości, wolności, zbrodni, zła; anomii, dewiacji, niepełnosprawności; nicości, nieskończoności, pustki, tożsamości; globalizacji, innowacji, konkurencji, ryzyka, strategii; pojęcia nauki
  • pojęcie i znaczenie; pojęcia i definicje, (podstawowe), pojęcia i idee, pojęcia i klasyfikacja, (podstawowe) pojęcia i mechanizmy, pojęcia i terminy, pojęcia i twierdzenia, pojęcia i wartości, pojęcia i wyobrażenia
  • treść, wieloznaczność, znaczenie; analiza; odpowiednik pojęcia; logika; słownik, system; dualizm, względność; odwrócenie pojęć
  • tożsamy; sprzeczny; związany z pojęciem jakimś/czegoś
  • pojęcie oznacza coś, znaczy coś; istnieje, powstało, występuje w czymś
  • używać/użyć pojęcia
  • definiować, interpretować, rozumieć, wyjaśnić, zdefiniować; sformułować, wprowadzać/wprowadzić, zmieniać pojęcie; mieszać, mylić, pomieszać, pomylić pojęcia; rozszerzenie pojęcia
  • określać coś, operować pojęciem
  • nawiązywać, odnosić się, odwoływać się do pojęcia czegoś
  • rozumieć coś przez pojęcie jakieś/czegoś
  • rozumieć coś pod pojęciem czegoś; kryć się pod pojęciem czegoś
  • opierać się na pojęciu jakimś/czegoś; mieścić się w pojęciu jakimś/czegoś

Cytaty

Myśli, pojęcia, które uformowałem, stworzyłem, wyprodukowałem - to jedno, co innego zaś to proces, siła, za pomocą której powstają we mnie myśli, pojęcia i idee. Zwykła świadomość żyje w myślach, pojęciach i ideach, ale proces, za pośrednictwem którego one się pojawiają, jest dla świadomości równie niejasny, co powstawanie innych treści [...].

źródło: NKJP: Jerzy Prokopiuk: Herezja znaczy wolność, 2008

Akoloutheo jest słowem używanym w Ewangelii, ale odpowiadające mu pojęcie istniało już w Biblii, gdzie znajdujemy wyrażenia takie jak halak aharey (iść za kimś) czy halak be (zachowywać się we wskazany sposób). Pojęcie podążania za kimś miało dwa znaczenia, dosłowne – jest to podążanie za Jahwe, który pozostawił ludowi wybranemu w momencie jego wyjścia z Egiptu ślady swojej obecności i opieki.

źródło: NKJP: Zofia Mitosek (red.), Mimesis w literaturze, kulturze i sztuce, 1992

Czy wątki dotyczące Kościoła, jako najwyrazistszy punkt chorej psychiki Krzysztofa S., to li tylko przypadek w jego mentalnej konstrukcji, zbiór pojęć i wyobrażeń, które bez jasnego powodu tworzą strukturę świadomości chorego, a może jednak dość istotny czynnik w obrazie schorzenia?

źródło: NKJP: Internet

Posługiwanie się czasem prawdziwym słonecznym nie jest więc zawsze wygodne i dlatego wprowadzono pojęcie czasu średniego słonecznego (Tśr). [...] Pod pojęciem Słońca średniego rozumie się fikcyjny punkt obiegający równik niebieski ruchem jednostajnym w tym samym czasie, w którym Słońce prawdziwe obiega ekliptykę ruchem niejednostajnym.

źródło: NKJP: Alojzy Woś: Meteorologia dla geografów, 1996

Dzieci mogą mieć trudności z pojęciami abstrakcyjnymi, takimi jak: czas, pieniądze, matematyka.

źródło: NKJP: Małgorzata Klecka: Ciąża i alkohol. W trosce o Twoje dziecko, 2006

Składnia

bez ograniczeń + pojęcie +
(JAKIE)
bez ograniczeń + pojęcie +
(CZEGO)

2. o życiu

Definicja

to, co ktoś wie lub myśli na dany temat, rozumiejąc coś lub wyobrażając sobie coś w określony sposób

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

Połączenia

  • dobre, właściwe; jakiekolwiek, niejakie, ogólne; mgliste, niewielkie, słabe; błędne, mylne pojęcie o czymś
  • pojęcie o muzyce, o piłce, o polityce, o sztuce, o życiu
  • mieć, nabrać, wyrobić sobie; dawać/dać (jakieś) pojęcie o czymś

Cytaty

W tych jednodniowych warsztatach chodzi o to, żeby przybysze z miasta nabrali pojęcia o wiejskim życiu i gospodarce, o tym, że mleko bierze się nie ze sklepu, ale daje je krowa i warsztatowicze sami tę krowę mogą doić.

źródło: NKJP: (JeG): Pierwsi goście na Sylwestra, Gazeta Krakowska Data publikacji, 2004-09-10

– Ani ciepło, ani palmy, ale za to rosną wierzby, wiesz, co to wierzba?
– Pewnie, że wiem! – Melissa miała wprawdzie jedynie mgliste pojęcie, co to za drzewo, ale nie mogła się do tego przyznać, przecież była nauczycielką.

źródło: NKJP: Piotr Niklewicz: Niezwykła kariera Antoniego K., 2006

Owe malunki wiążą się z lekturami i dają pojęcie, jak nasi milusińscy wyobrażają sobie bohaterów ze swoich ukochanych bajek.

źródło: NKJP: (ADOM): Bohaterowie w bibliotece, Dziennik Polski, 2005-08-12

- Wystarczy poobserwować giełdę, by wyrobić sobie pojęcie o tym, jak będzie szedł nasz biznes - mówi kardiolog William Cole, który prowadzi nowy Oddział Diagnozy Bólów Klatki Piersiowej.

źródło: NKJP: William Power: Traderzy z Wall Street często trafiają na oddział kardiologiczny, Gazeta Wyborcza, 1995-03-20

Składnia

bez ograniczeń + pojęcie +
o CZYM
bez ograniczeń + pojęcie +
ZDANIE PYTAJNOZALEŻNE

Frazeologizmy

bez pojęcia I
bez pojęcia II
coś przechodzi ludzkie pojęcie
coś przechodzi wszelkie pojęcie
coś przeszło ludzkie pojęcie
ktoś nie ma pojęcia
ktoś nie ma zielonego pojęcia
ktoś nie ma bladego pojęcia
ktoś nie ma najmniejszego pojęcia
ktoś nie ma żadnego pojęcia
ktoś nie ma większego pojęcia
nie do pojęcia
Data ostatniej modyfikacji: 06.06.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json