UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

dynamit

Chronologizacja

1890, SJPDor

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. dynamit
dynamity
D. dynamitu
dynamitów
C. dynamitowi
dynamitom
B. dynamit
dynamity
N. dynamitem
dynamitami
Ms. dynamicie
dynamitach
W. dynamicie
dynamity

Inne uwagi

Zwykle lp

Pochodzenie

szwedz.

z gr. dýnamis 'siła'

Nazwa utworzona przez wynalazcę dynamitu, szwedzkiego naukowca Alfreda Nobla (1833-1896).

1. materiał wybuchowy

Definicja

materiał wybuchowy zrobiony z nitrogliceryny i innych składników chemicznych, używany głownie do kruszenia skał, burzenia budynków i w zastosowaniach wojskowych

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna broń

Połączenia

  • górniczy; prawdziwy dynamit
  • eksplozja, wybuch; huk, siła; skład; wynalazca; wynalazek; fabryka; produkcja; ilość, kilo, kilogram, ileś ton; laska, porcja, wiązka; beczka, skrzynka; ładunek; kradzież; za pomocą dynamitu
  • otwór na dynamit
  • dynamit wybucha
  • użyć/używać dynamitu
  • podłożyć/podkładać, zakładać; wynaleźć; zniszczyć dynamit
  • rozwalić, wysadzić coś dynamitem; nafaszerowany, wyładowany, wypełniony dynamitem

Cytaty

Nobel naiwnie przypuszczał, że dynamit zapobiegnie... wojnom, bo śmiercionośna broń zniechęci do ich prowadzenia. Jego kalkulacje okazały się błędne i chcąc „przeprosić ludzkość” Nobel ufundował potem nagrody swego imienia.

źródło: NKJP: (ba): Tydzień noblistów, Dziennik Zachodni, 2002-10-09

Dla nich to zwykła ciężka robota. Wiercą otwory w górotworze, zakładają dynamit, a potem wycofują się na bezpieczną odległość.

źródło: NKJP: Danuta Pawlicka: Góry przenosi!, Gazeta Poznańska, 2002-08-30

Dwadzieścia pięć kilogramów dynamitu, kilkaset zapalników i lonty znaleźli wczoraj rano policjanci w przybudówce domu jednorodzinnego w Dębie. Taką ilością dynamitu można by wysadzić w powietrze spory budynek.

źródło: NKJP: (DN): Mieszkał na bombie, Dziennik Zachodni, 2005-02-05

Trudnego zadania wykucia w skale groty podjął się Pieniński Oddział Towarzystwa Tatrzańskiego. Dla ułatwienia prac skały wysadzano dynamitem.

źródło: NKJP: (zach): Pani Pienin, Gazeta Krakowska, 2004-07-27

Razem z ojcem rozwinął eksperymenty zmierzające do użytkowego i kontrolowanego wykorzystania wybuchowych własności nitrogliceryny. Od 1965 roku produkował dynamit we własnej fabryce w Krummel, koło Hamburga, sam zajmując się kolejnymi badaniami naukowymi we własnych laboratoriach.

źródło: NKJP: (marcel): Wynalazca dynamitu, Dziennik Bałtycki, 1999-12-10

2. osoba

Definicja

osoba, która jest bardzo energiczna i dynamiczna

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka określenia człowieka ze względu na jego usposobienie

Połączenia

  • istny dynamit

Cytaty

– Moja żona to bomba atomowa tuż przed wybuchem. Zawsze taka była i to jest w niej najbardziej fascynujące. - A nie złości Pana czasem? – Oczywiście, że złości. Jak może mężczyzna nie przeżywać chwil wściekłości na żonę, która jest dynamitem. ?

źródło: NKJP: Małgorzata Nitek: Moja żona to bomba atomowa, Gazeta Krakowska, 2007-09-21

Program „Szansa na sukces” z zespołem Varius Manx wygrała Kasia Stankiewicz, [...] która płynnie weszła na zwolnione przez Anitę miejsce. - Kaśka [...] dysponowała silniejszym głosem, była dynamitem, biegała po scenie, nasze piosenki siłą rzeczy stały się bardziej energiczne.

źródło: NKJP: Aneta Kyzioł: Cień orła, Polityka, 2006-07-01

Anna Morawska - chodzący dynamit, zbuntowana zawsze na cały świat.

źródło: NKJP: Mieczysław Maliński: Ale miałem ciekawe życie, 2007

3. prawdziwy

Definicja

coś, co jest zaskakujące i może wywoływać szokujące wrażenie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Połączenia

  • prawdziwy; polityczny dynamit

Cytaty

Brytyjski „Times” publikuje list ośmiu europejskich przywódców, wzywający Zachód do zwartego stanowiska wobec Saddama Husajna i popierający twardą politykę Waszyngtonu wobec Iraku. Ale prawdziwy dynamit to lista sygnatariuszy - obok szefów pięciu proamerykańskich państw Unii pod listem widnieją też podpisy przywódców trzech państw kandydujących [...].

źródło: NKJP: Juliusz Ćwieluch, Wawrzyniec Smoczyński: Nareszcie wracamy, Polityka, 2008-10-25

[...] detale i szczegóły, które normalnie przepadłyby i pozostałyby pogrzebane w zapomnieniu, udało się przywrócić potomności. Był to materiał naprawdę bardziej niż poruszający - autentyczny dynamit. Już na podstawie westchnień i szlochów jakie docierały do mnie w czasie, gdy teksty były przepisywane, wiedziałem, że dotykam czegoś niezwykłego i że powstaje coś, czego ludzie do tej pory jeszcze nigdy nie czytali.

źródło: NKJP: Roman Warszewski: Gdzie mieszka pułkownik Buendia, 2006

Potrzebne byłyby inne niepodważalne dowody. Tych jednak Rywin najwyraźniej nie posiada. Jego tajemnicze „dokładne oświadczenie”, spoczywające jakoby u jakiegoś notariusza, z daleka pachnie osławionymi „czarnymi teczkami” (czytaj: lipą). Jeżeli jednak zawiera jakiś dynamit, to mogą nim być jedynie nazwiska mocodawców z owej „grupy trzymającej władzę”, którzy wysłali łebskiego producenta filmowego do Agory S.A.I tylko ich mógłby on się naprawdę obawiać.

źródło: NKJP: Marek Strzała: Łabędzi śpiew Lwa, Gazeta Krakowska, 2003-08-03

Kwestia ubezpieczeń medycznych (Medicare), którymi objęci są wszyscy Amerykanie powyżej 65. roku życia, jest politycznym dynamitem.

źródło: NKJP: Jacek Kalabiński: Wielkie manewry partyjne przed wyborami prezydenckimi w USA, Gazeta Wyborcza, 1995-10-30

Data ostatniej modyfikacji: 25.01.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj