UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

pobratymiec

pobratymca

Chronologizacja

2 połowa XVII w., Kart XVII-XVIII

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. pobratymiec
 pobratymcy
 ndepr
pobratymce
 depr
D. pobratymca
 pobratymców
C. pobratymcowi
 pobratymcom
B. pobratymca
 pobratymców
N. pobratymcem
 pobratymcami
Ms. pobratymcu
 pobratymcach
W. pobratymcu
pobratymcze
 pobratymcy
 ndepr
pobratymce
 depr

Pochodzenie

może ukr. pobratým

W XVI w. poświadczona forma pobratym 'człowiek tego samego plemienia, narodu; wierny, oddany przyjaciel' (postać z -ty- pod wpływem ukr. pobratým; w XVII wieku poświadczona oczekiwana polska forma pobracim); od prasłowiańskiego czasownika przedrostkowego *pobratiti 'zbratać' z przyrostkiem *-imъ (Bor); postać współczesna (poświadczona od XIX w.) rozszerzona przyrostkiem -ec; zob. brat

1. rodak

Definicja

książk. 
osoba, która pochodzi z tego samego miejsca co ktoś inny lub jest tej samej narodowości

Warianty

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Przynależność i podział terytorialny nazwy osób ze względu na ich pochodzenie i przynależność terytorialną

Cytaty

Doskonale pobiegł Czech Ladislav Rygl , który uzyskał siódmy czas i zajął 3. miejsce. Dzięki temu nasz pobratymiec w rankingu za cały rok wyszedł na III miejsce [...].

źródło: NKJP: Król nart Bjarte Engen Vik, Dziennik Polski, 1999-03-22

Już w szkole średniej zaangażował się w politykę, a podczas studiów medycznych założył South African Students Organisation. Zrzeszała młodych ludzi przekonanych o konieczności wyrobienia w pobratymcach świadomości, że walka z rasizmem jest niezbędna.

źródło: NKJP: Bogdan Prejs: Czarna legenda, Dziennik Zachodni, 2006-12-20

W Laosie i Syjamie pobratymców Saów nazywają Kha, natomiast w Kambodży i Wietnamie Południowym - Moj, słowo znaczące tyle co: dziki.

źródło: NKJP: Arkady Fiedler: Dzikie banany, 1960

[...] miał też przekonanie, że i ona nie chce być odnaleziona. Przypuszczał, bo nigdy taka wieść do niego nie dotarła, że tak jak reszta jej pobratymców zmuszona została do noszenia opaski z gwiazdą Dawida, wygnana z apartamentu [...] i przesiedlona pośród krzyków do piekielnego kręgu dwudziestu trzech ulic, zamkniętych murem z dwiema tylko bramami, zwanego gettem.

źródło: NKJP: Monika Piątkowska: Krakowska żałoba, 2006

Z szoferki zszedł po drabince kierowca - ciemny, bosonogi Maur w długiej do kostek galabii w kolorze indygo. Był, jak większość jego pobratymców - wysoki i potężnej budowy.

źródło: NKJP: Ryszard Kapuściński: Heban, 2004

Składnia

bez ograniczeń + pobratymiec +
(CZYJ)
bez ograniczeń + pobratymiec +
(KOGO)

2. przyjaciel

Definicja

książk. 
osoba, którą łączy z kimś więź oparta na wspólnocie zainteresowań, upodobań, przyjaźni

Warianty

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia osób wchodzących w relacje międzyludzkie

Cytaty

[...] Bruno Schulz powiada w recenzji z Ferdydurke Gombrowicza: „Nasze istotne życie odbywa się pokątnie i bez wyższej sankcji w tej brudnej rodzimej sferze, a ulokowane w niej energie emocjonalne są stokroć potężniejsze niż te, którymi rozporządza chuda warstewka oficjalności”. Jego duchowy i literacki pobratymiec Franz Kafka umiejscowił to w modelu współczesnego piekła zaniku autentycznych wartości [...].

źródło: NKJP: Jan Pieszczachowicz: Koniec wieku: szkice o literaturze, 1994

Grupa ta opowiada się za jak najszybszym Anschlussem do Unii Europejskiej - przynajmniej dopóki rządzona jest ona przez ich duchowych pobratymców.

źródło: NKJP: Na rozdrożu, Dziennik Polski, 2002-07-05

Przez usłużnych pobratymców politycznych i zwyrodnialców fizycznych dowiedział się jednak dokładnie, kto mu nogę podstawił i zaczął podstępną krecią robotę paszkwilowego idiotycznego memoriału, który napisał na mnie - o mojej pracy i pobycie w Londynie podczas wojny światowej.

źródło: NKJP: Jerzy Odrowąż-Pieniążek: Więcej niż świadek, 2007

Pobratymcy duchowi talibów nieraz już dawali o sobie znać i w Polsce.

źródło: NKJP: Krzysztof Łoziński: Talibowie i kowboje, Gazeta Wyborcza, 1997-11-05

Składnia

bez ograniczeń + pobratymiec +
(CZYJ)
bez ograniczeń + pobratymiec +
(KOGO)
Data ostatniej modyfikacji: 10.04.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN