UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

sparzyć

Chronologizacja

SJPXVII, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. parzyć

1. palce

Definicja

odczuć ból w kontakcie z czymś gorącym

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie przyczyny, objawy i skutki chorób

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii temperatura i ogień

Relacje znaczeniowe

synonimy:

przypiec

Połączenia

sparzyć dłoń, język, palce, rękę, usta, wargi
sparzyć herbatą, ukropem; płomieniami, ogniem
sparzyć z pośpiechu
sparzyć boleśnie
móc sparzyć

Cytaty

	Zapalimy? Tutaj są zapałki. Tak. Nie sparzyłem cię? Bo zdawało mi się, że spadła iskra. źródło: NKJP: Ireneusz Iredyński: Dzień oszusta, 1962
	Podano zupę. Sparzyłem tym ukropem język. Zamówiłem scallopini al marsala. Ale już nic w ustach nie czułem. źródło: NKJP: Adam Czerniawski: Narracje ormiańskie, 2003
	Jerzy sparzył sobie dłoń, chwytając nieostrożnie za klapę drzwiczek od pieca. źródło: NKJP: Roman Bratny: Kolumbowie — rocznik 20, 1957
	Zaciągnąłem się parę razy i podałem ogarek Gąsiorowi. Wziął i palił, patrząc w ogień. [...] Palił, aż pet sparzył mu palce. źródło: NKJP: Andrzej Stasiuk: Biały kruk, 1955
	Przed policzkiem przemknęła mu iskra, druga sparzyła kark. źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Pogrzeb czarownicy, 2003

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	sparzę	sparzymy
2 os.	sparzysz	sparzycie
3 os.	sparzy	sparzą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	sparzyłem +(e)m sparzył	sparzyłam +(e)m sparzyła	sparzyłom +(e)m sparzyło	sparzyliśmy +(e)śmy sparzyli	sparzyłyśmy +(e)śmy sparzyły
2 os.	sparzyłeś +(e)ś sparzył	sparzyłaś +(e)ś sparzyła	sparzyłoś +(e)ś sparzyło	sparzyliście +(e)ście sparzyli	sparzyłyście +(e)ście sparzyły
3 os.	sparzył	sparzyła	sparzyło	sparzyli	sparzyły

bezosobnik: sparzono

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		sparzmy
2 os.	sparz	sparzcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	sparzyłbym bym sparzył	sparzyłabym bym sparzyła	sparzyłobym bym sparzyło	sparzylibyśmy byśmy sparzyli	sparzyłybyśmy byśmy sparzyły
2 os.	sparzyłbyś byś sparzył	sparzyłabyś byś sparzyła	sparzyłobyś byś sparzyło	sparzylibyście byście sparzyli	sparzyłybyście byście sparzyły
3 os.	sparzyłby by sparzył	sparzyłaby by sparzyła	sparzyłoby by sparzyło	sparzyliby by sparzyli	sparzyłyby by sparzyły

bezosobnik: sparzono by

bezokolicznik: sparzyć

imiesłów przysłówkowy uprzedni:

sparzywszy

gerundium: sparzenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	sparzenie	sparzenia
D.	sparzenia	sparzeń
C.	sparzeniu	sparzeniom
B.	sparzenie	sparzenia
N.	sparzeniem	sparzeniami
Ms.	sparzeniu	sparzeniach
W.	sparzenie	sparzenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: sparzony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	sparzony	sparzony	sparzony	sparzone	sparzona
D.	sparzonego	sparzonego	sparzonego	sparzonego	sparzonej
C.	sparzonemu	sparzonemu	sparzonemu	sparzonemu	sparzonej
B.	sparzonego	sparzonego	sparzony	sparzone	sparzoną
N.	sparzonym	sparzonym	sparzonym	sparzonym	sparzoną
Ms.	sparzonym	sparzonym	sparzonym	sparzonym	sparzonej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	sparzeni	sparzeni	sparzone	sparzone
D.	sparzonych	sparzonych	sparzonych	sparzonych
C.	sparzonym	sparzonym	sparzonym	sparzonym
B.	sparzonych	sparzonych	sparzonych	sparzone
N.	sparzonymi	sparzonymi	sparzonymi	sparzonymi
Ms.	sparzonych	sparzonych	sparzonych	sparzonych

odpowiednik aspektowy: parzyć

Składnia

Rz_osobowy	+	sparzyć	+	KOGO/CO + (CZYM)
	+	sparzyć	+	(KOMU) + CO

2. pomidory

Definicja

poddać działaniu bardzo gorącej wody albo pary, aby coś zdezynfekować lub zmienić właściwości danej rzeczy

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie czynności związane z przyrządzaniem jedzenia

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii temperatura i ogień

Relacje znaczeniowe

synonimy:

zaparzyć

Połączenia

sparzyć cebulę, grzyby, kapustę, kaszę, mak, migdały, owoce, pomarańcze, pomidory, rodzynki, ryż, śliwki
sparzyć gorącym mlekiem, gorącą, wrzącą... wodą, wrzątkiem
sparzyć na sicie
sparzyć przed gotowaniem
sparzyć lekko, mocno
należy, trzeba sparzyć
sparzyć i obrać ze skórki, sparzyć i odcedzić, sparzyć i namoczyć, sparzyć i pociąć, sparzyć i podgotować, sparzyć i ugotować; opłukać i sparzyć, pokrajać i sparzyć

Cytaty

Rozłoży plastry bekonu na desce, na nich rybę i zroluje. Poodcina wystające kawałki bekonu. Sparzy pora i potnie go na cienkie paski do związania ryby.

źródło: NKJP: Piotr Bikont: Między nożem a widelcem, Gazeta Wyborcza - Magazyn, 1995-12-08

Weź rodzynki, sparz migdały
Sos otrzymasz doskonały,
A gdy go połączysz z rybką,
Zrób łazanki. Podaj szybko.

źródło: NKJP: Jan Brzechwa: Miejsce dla kpiarza. Satyry i humoreski, 1967

Sam najbardziej lubił niewielkie pomidory ogrzane letnim słońcem. [...] Żona mówiła, że trzeba sparzyć wrzątkiem i obrać ze skórki, ale on chciał poczuć smak zapamiętany w dzieciństwie, gdy podczas wojny spędzonej u rodziny na wsi przemykał do warzywniaka ciotki po pomidory.

źródło: NKJP: Paulina Grych: Schiza, 2008

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	sparzę	sparzymy
2 os.	sparzysz	sparzycie
3 os.	sparzy	sparzą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	sparzyłem +(e)m sparzył	sparzyłam +(e)m sparzyła	sparzyłom +(e)m sparzyło	sparzyliśmy +(e)śmy sparzyli	sparzyłyśmy +(e)śmy sparzyły
2 os.	sparzyłeś +(e)ś sparzył	sparzyłaś +(e)ś sparzyła	sparzyłoś +(e)ś sparzyło	sparzyliście +(e)ście sparzyli	sparzyłyście +(e)ście sparzyły
3 os.	sparzył	sparzyła	sparzyło	sparzyli	sparzyły

bezosobnik: sparzono

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		sparzmy
2 os.	sparz	sparzcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	sparzyłbym bym sparzył	sparzyłabym bym sparzyła	sparzyłobym bym sparzyło	sparzylibyśmy byśmy sparzyli	sparzyłybyśmy byśmy sparzyły
2 os.	sparzyłbyś byś sparzył	sparzyłabyś byś sparzyła	sparzyłobyś byś sparzyło	sparzylibyście byście sparzyli	sparzyłybyście byście sparzyły
3 os.	sparzyłby by sparzył	sparzyłaby by sparzyła	sparzyłoby by sparzyło	sparzyliby by sparzyli	sparzyłyby by sparzyły

bezosobnik: sparzono by

bezokolicznik: sparzyć

imiesłów przysłówkowy uprzedni:

sparzywszy

gerundium: sparzenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	sparzenie	sparzenia
D.	sparzenia	sparzeń
C.	sparzeniu	sparzeniom
B.	sparzenie	sparzenia
N.	sparzeniem	sparzeniami
Ms.	sparzeniu	sparzeniach
W.	sparzenie	sparzenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: sparzony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	sparzony	sparzony	sparzony	sparzone	sparzona
D.	sparzonego	sparzonego	sparzonego	sparzonego	sparzonej
C.	sparzonemu	sparzonemu	sparzonemu	sparzonemu	sparzonej
B.	sparzonego	sparzonego	sparzony	sparzone	sparzoną
N.	sparzonym	sparzonym	sparzonym	sparzonym	sparzoną
Ms.	sparzonym	sparzonym	sparzonym	sparzonym	sparzonej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	sparzeni	sparzeni	sparzone	sparzone
D.	sparzonych	sparzonych	sparzonych	sparzonych
C.	sparzonym	sparzonym	sparzonym	sparzonym
B.	sparzonych	sparzonych	sparzonych	sparzone
N.	sparzonymi	sparzonymi	sparzonymi	sparzonymi
Ms.	sparzonych	sparzonych	sparzonych	sparzonych

odpowiednik aspektowy: parzyć

Składnia

Rz_osobowy

sparzyć

CO + (CZYM)

3. pokrzywą

Definicja

spowodować podrażnienie skóry przy dotknięciu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie przyczyny, objawy i skutki chorób

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

podrażnić

Połączenia

pokrzywa sparzyła komuś coś

Cytaty

Owej rośliny, która niejednemu, co to się w szczerym polu zgiął dla beztroskiej defekacji, sparzyła do czerwoności tyłek, nijak nie idzie wyplenić, lecz gdyby ludzie wiedzieli, jaką ona z sobą niesie moc leczniczą, nie uprawialiby niczego poza pokrzywą.

źródło: NKJP: Sławomir Shuty: Ruchy, 2008

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	sparzę	sparzymy
2 os.	sparzysz	sparzycie
3 os.	sparzy	sparzą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	sparzyłem +(e)m sparzył	sparzyłam +(e)m sparzyła	sparzyłom +(e)m sparzyło	sparzyliśmy +(e)śmy sparzyli	sparzyłyśmy +(e)śmy sparzyły
2 os.	sparzyłeś +(e)ś sparzył	sparzyłaś +(e)ś sparzyła	sparzyłoś +(e)ś sparzyło	sparzyliście +(e)ście sparzyli	sparzyłyście +(e)ście sparzyły
3 os.	sparzył	sparzyła	sparzyło	sparzyli	sparzyły

bezosobnik: sparzono

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		sparzmy
2 os.	sparz	sparzcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	sparzyłbym bym sparzył	sparzyłabym bym sparzyła	sparzyłobym bym sparzyło	sparzylibyśmy byśmy sparzyli	sparzyłybyśmy byśmy sparzyły
2 os.	sparzyłbyś byś sparzył	sparzyłabyś byś sparzyła	sparzyłobyś byś sparzyło	sparzylibyście byście sparzyli	sparzyłybyście byście sparzyły
3 os.	sparzyłby by sparzył	sparzyłaby by sparzyła	sparzyłoby by sparzyło	sparzyliby by sparzyli	sparzyłyby by sparzyły

bezosobnik: sparzono by

bezokolicznik: sparzyć

imiesłów przysłówkowy uprzedni:

sparzywszy

gerundium: sparzenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	sparzenie	sparzenia
D.	sparzenia	sparzeń
C.	sparzeniu	sparzeniom
B.	sparzenie	sparzenia
N.	sparzeniem	sparzeniami
Ms.	sparzeniu	sparzeniach
W.	sparzenie	sparzenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: sparzony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	sparzony	sparzony	sparzony	sparzone	sparzona
D.	sparzonego	sparzonego	sparzonego	sparzonego	sparzonej
C.	sparzonemu	sparzonemu	sparzonemu	sparzonemu	sparzonej
B.	sparzonego	sparzonego	sparzony	sparzone	sparzoną
N.	sparzonym	sparzonym	sparzonym	sparzonym	sparzoną
Ms.	sparzonym	sparzonym	sparzonym	sparzonym	sparzonej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	sparzeni	sparzeni	sparzone	sparzone
D.	sparzonych	sparzonych	sparzonych	sparzonych
C.	sparzonym	sparzonym	sparzonym	sparzonym
B.	sparzonych	sparzonych	sparzonych	sparzone
N.	sparzonymi	sparzonymi	sparzonymi	sparzonymi
Ms.	sparzonych	sparzonych	sparzonych	sparzonych

odpowiednik aspektowy: parzyć

Składnia

Rz_nieżywotny

sparzyć

(KOMU) + CO

4. rośliny

Definicja

zniszczyć, poddawszy działaniu zbyt wysokiej temperatury

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii temperatura i ogień

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	zaparzyć
	hiperonimy:	zniszczyć

Połączenia

sparzyć rośliny

Cytaty

Południowe okna są dobre dla storczyków, ale od czerwca do sierpnia trzeba je cieniować lub wynieść na dwór, bo inaczej sparzymy rośliny.

źródło: NKJP: Lidia Cichocka: Mamy apetyt na storczyki, Echo Dnia, 2007-04-03

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	sparzę	sparzymy
2 os.	sparzysz	sparzycie
3 os.	sparzy	sparzą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	sparzyłem +(e)m sparzył	sparzyłam +(e)m sparzyła	sparzyłom +(e)m sparzyło	sparzyliśmy +(e)śmy sparzyli	sparzyłyśmy +(e)śmy sparzyły
2 os.	sparzyłeś +(e)ś sparzył	sparzyłaś +(e)ś sparzyła	sparzyłoś +(e)ś sparzyło	sparzyliście +(e)ście sparzyli	sparzyłyście +(e)ście sparzyły
3 os.	sparzył	sparzyła	sparzyło	sparzyli	sparzyły

bezosobnik: sparzono

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		sparzmy
2 os.	sparz	sparzcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	sparzyłbym bym sparzył	sparzyłabym bym sparzyła	sparzyłobym bym sparzyło	sparzylibyśmy byśmy sparzyli	sparzyłybyśmy byśmy sparzyły
2 os.	sparzyłbyś byś sparzył	sparzyłabyś byś sparzyła	sparzyłobyś byś sparzyło	sparzylibyście byście sparzyli	sparzyłybyście byście sparzyły
3 os.	sparzyłby by sparzył	sparzyłaby by sparzyła	sparzyłoby by sparzyło	sparzyliby by sparzyli	sparzyłyby by sparzyły

bezosobnik: sparzono by

bezokolicznik: sparzyć

imiesłów przysłówkowy uprzedni:

sparzywszy

gerundium: sparzenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	sparzenie	sparzenia
D.	sparzenia	sparzeń
C.	sparzeniu	sparzeniom
B.	sparzenie	sparzenia
N.	sparzeniem	sparzeniami
Ms.	sparzeniu	sparzeniach
W.	sparzenie	sparzenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: sparzony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	sparzony	sparzony	sparzony	sparzone	sparzona
D.	sparzonego	sparzonego	sparzonego	sparzonego	sparzonej
C.	sparzonemu	sparzonemu	sparzonemu	sparzonemu	sparzonej
B.	sparzonego	sparzonego	sparzony	sparzone	sparzoną
N.	sparzonym	sparzonym	sparzonym	sparzonym	sparzoną
Ms.	sparzonym	sparzonym	sparzonym	sparzonym	sparzonej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	sparzeni	sparzeni	sparzone	sparzone
D.	sparzonych	sparzonych	sparzonych	sparzonych
C.	sparzonym	sparzonym	sparzonym	sparzonym
B.	sparzonych	sparzonych	sparzonych	sparzone
N.	sparzonymi	sparzonymi	sparzonymi	sparzonymi
Ms.	sparzonych	sparzonych	sparzonych	sparzonych

Składnia

sparzyć

Data ostatniej modyfikacji: 24.12.2011