UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

odpowiedzialność

Chronologizacja

SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. odpowiedzieć

1. cecha charakteru

Definicja

cecha kogoś, kto jest obowiązkowy i zdolny do ponoszenia konsekwencji za swoje postępowanie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Relacje znaczeniowe

sprzeczne:  nieodpowiedzialność

Połączenia

  • dojrzałość i odpowiedzialność, mądrość i odpowiedzialność, patriotyzm i odpowiedzialność, rozsądek i odpowiedzialność, rozwaga i odpowiedzialność, rzetelność i odpowiedzialność, samodzielność i odpowiedzialność
  • brak odpowiedzialności
  • uczyć odpowiedzialności
  • wykazać się odpowiedzialnością

Cytaty

Pożądane cechy charakteru to komunikatywność, zaradność, odpowiedzialność, umiejętność podejmowania szybkich decyzji, przebojowość i takt.

źródło: NKJP: Monika Witkowska: Zawód - pilot wycieczek, Praca nr 11 dodatek do Gazety Wyborczej, 1999-03-15

Apele o rozwagę i odpowiedzialność nie przynoszą żadnego skutku, a mieszkańcy nie zdają sobie sprawy jak trudne jest opanowanie ognia na nieużytkach, przenoszonego przez wiatr.

źródło: NKJP: (I.O.): Plaga płonących traw, Echo Dnia, 2005-03-30

Czy szkoły publiczne będą uczyć młode pokolenie dojrzałości i odpowiedzialności, czy będą wychowywać w duchu infantylizmu [...]?

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 27.06.1996

Piękne słoneczne dni to dobra okazja do jesiennych wycieczek. [...] Niestety, nie wszyscy opiekunowie wykazują się odpowiedzialnością. W jednej z zakopiańskich szkół trójka dzieci nie wróciła na zajęcia.

źródło: NKJP: Zgubione dzieci: Dziennik Polski, 2001-09-20

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. odpowiedzialność
odpowiedzialności
D. odpowiedzialności
odpowiedzialności
C. odpowiedzialności
odpowiedzialnościom
B. odpowiedzialność
odpowiedzialności
N. odpowiedzialnością
odpowiedzialnościami
Ms. odpowiedzialności
odpowiedzialnościach
W. odpowiedzialności
odpowiedzialności

Inne uwagi

Zwykle lp

2. obowiązek

Definicja

obowiązek dopilnowania kogoś lub czegoś

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca organizacja i hierarchia w pracy, stosunki służbowe

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  obowiązek

Połączenia

  • duża, nieograniczona, ogromna, olbrzymia, wielka; cała, całkowita, pełna; ciężka, surowa; indywidualna, jednoosobowa, obywatelska, solidarna, społeczna, wspólna, wzajemna; bezpośrednia, elementarna, jednoznaczna, szczególna; historyczna odpowiedzialność; odpowiedzialność narodowa; administracyjna, dziennikarska, ekonomiczna, podatkowa, polityczna, służbowa, zawodowa; etyczna, merytoryczna
  • odpowiedzialność człowieka, jednostki, obywateli, jakichś osób; matki, rodziców, rodziny; dziennikarza, lekarza, ministra, nauczycieli, polityków, posła, premiera, prezydenta, sędziego, urzędników, wojewody; dyrektora, kierownika, partnera, prezesa, wspólników; członków czegoś, inwestora, nabywcy, organizatora, pracodawcy, usługodawcy, właściciela czegoś; agencji, banku, firmy, jakichś organów, państwa, parlamentu, rady ministrów, rządu, sejmu, skarbu państwa, władz, zakładu ubezpieczeń, zarządu
  • odpowiedzialność wobec Boga, wobec ludzi, wobec społeczeństwa; wobec spółki
  • odpowiedzialność za dziecko, za ludzi, za osoby, za pacjentów; za zdrowie, za życie; za kraj, za naród, za państwo, za Polskę, za świat; za budżet, za finanse, za gospodarkę, za kulturę; za czyny, za działalność, za działania, za pracę, za realizację czegoś; za funkcjonowanie czegoś, za jakość czegoś, za rozwój czegoś, za stan czegoś; za decyzje, za słowa, za treść czegoś, za zobowiązania; za bezpieczeństwo, za czyjeś dobro, za ochronę kogoś/czegoś; za losy kogoś/czegoś, za przeszłość, za przyszłość
  • odpowiedzialność przed Bogiem, przed ludźmi, przed narodem, przed wyborcami; przed komisją, przed parlamentem, przed sądem, przed sejmem, przed Trybunałem Stanu; przed historią, przed prawem
  • odpowiedzialność i profesjonalizm, odpowiedzialność i troska, odpowiedzialność i uczciwość; kompetencje i odpowiedzialność, obowiązki i odpowiedzialność, świadomość i odpowiedzialność, uprawnienia i odpowiedzialność, wiarygodność i odpowiedzialność, władza i odpowiedzialność, zobowiązania i odpowiedzialność
  • brak, część, doza, granice, skala, stopień, wzrost, zakres; mechanizm, system, zasada; kwestia, problem, sfera, sprawa; poczucie, postawa, świadomość; brzemię, ciężar, obowiązek; podział odpowiedzialności
  • ucieczka od odpowiedzialności; egzamin, rezygnacja z odpowiedzialności
  • lęk, obawy, strach, ucieczka przed odpowiedzialnością
  • świadomy odpowiedzialności
  • odpowiedzialność rozkłada się, wzrasta
  • wymagać; bać się, obawiać się, przestraszyć się; nauczyć się, uczyć, uczyć się; pozbyć się odpowiedzialności
  • zwiększyć/zwiększać; dźwigać, podjąć/podejmować, przyjąć/przyjmować, udźwignąć; zdjąć/zdejmować; czuć, odczuwać; ustalić, wprowadzić; dzielić odpowiedzialność; rozszerzenie, zwiększenie; podjęcie/podejmowanie; ustalenie/ustalanie, wprowadzenie odpowiedzialności
  • kierować się; dzielić się, podzielić się odpowiedzialnością

Cytaty

Prezydent musiał osobiście przyjąć odpowiedzialność za opiekę nad społecznością żydowską [...].

źródło: NKJP: Elena Stefoi: Wymarzony następca sekretarzy, Gazeta Wyborcza, 1995-02-25/1995-02-26

Miał w sobie olbrzymie poczucie odpowiedzialności przed Bogiem, ojczyzną i przyszłymi pokoleniami - mówił w homilii ksiądz Kamil.

źródło: NKJP: Rafał Banaszek: O hetmanie pamięta cała Polska, Echo Dnia, 2007-09-28

[...] obciążenie psychiczne w czasie występu zbiorowego jest jednak mniejsze. Odpowiedzialność rozkłada się przecież na 5 ćwiczących.

źródło: NKJP: Jedna za wszystkie wszystkie za jedną, Dziennik Polski, 1999-06-09

Część pytań, które padły pod adresem premiera, odnosi się do spraw należących do zakresu odpowiedzialności ministra finansów i na te pytania postaram się odpowiedzieć [...].

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 20.03.1997

[...] niezbędne jest określenie obowiązków i odpowiedzialności poszczególnych komórek organizacyjnych i zatrudnionych w nich pracowników [...].

źródło: NKJP: Gabriela Idzikowska: Wiarygodność danych a bezpieczeństwo zasobów w środowisku informatycznym rachunkowości, 2002

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. odpowiedzialność
odpowiedzialności
D. odpowiedzialności
odpowiedzialności
C. odpowiedzialności
odpowiedzialnościom
B. odpowiedzialność
odpowiedzialności
N. odpowiedzialnością
odpowiedzialnościami
Ms. odpowiedzialności
odpowiedzialnościach
W. odpowiedzialności
odpowiedzialności

Inne uwagi

Zwykle lp

3. wina

Definicja

obowiązek odpowiadania za to, że stało się coś niekorzystnego, co nie powinno się zdarzyć

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Połączenia

  • cała, całkowita; osobista, personalna; bezpośrednia, główna, wyłączna; ewentualna; moralna odpowiedzialność; odpowiedzialność dyscyplinarna, karna, konstytucyjna, porządkowa, prawna, regulaminowa, sądowa; finansowa, majątkowa, materialna, odszkodowawcza
  • odpowiedzialność funkcjonariuszy, żołnierzy; komornika, pracownika, producenta, przedsiębiorcy, sprzedawcy; Niemców; nieletnich, podmiotów zbiorowych
  • odpowiedzialność za masakrę, za mord, za śmierć, za zabójstwo, za zbrodnie; za atak, za wojnę, za wybuch czegoś, za zamach; za katastrofę, za tragedię, za wypadek; za naruszenie dyscypliny,przepisów, za przestępstwo, za wykroczenia; za bezrobocie, za korupcję, za kradzież, za kryzys; za fiasko, za klęskę, za niepowodzenia, za porażkę; za kłopoty, za problem; za błędy, za krzywdy, za nieprawidłowości, za straty, za szkodę, za wady; za skutki czegoś, za wynik czegoś; za spowodowanie czegoś, za upadek czegoś
  • odpowiedzialność i kara, odpowiedzialność i konsekwencje; wina i odpowiedzialność
  • cząstka, część; mechanizm, reguły, zasada; groźba, poczucie odpowiedzialności
  • obawa, ucieczka przed odpowiedzialnością
  • przepisy, ustawa, zapis o odpowiedzialności
  • wolny od odpowiedzialności
  • odpowiedzialność ciąży na kimś, spada na kogoś, spoczywa na kimś; rozmywa się
  • dochodzić, domagać się odpowiedzialności
  • podlegać odpowiedzialności
  • ponosić, przyjąć/przyjmować; nakładać, przenieść, przerzucić/przerzucać, przypisywać komuś,zrzucać odpowiedzialność na kogoś; rozmywać, uniknąć/unikać; ograniczyć, zaostrzać, złagodzić, zmniejszać; określić/określać, powodować, wyegzekwować odpowiedzialność; ponoszenie, przyjęcie; nałożenie, przeniesienie, przerzucenie, zrzucenie/zrzucanie; rozmycie, rozproszenie, uniknięcie; ograniczenie, zaostrzenie, złagodzenie; egzekwowanie, wyegzekwowanie; określenie odpowiedzialności
  • obarczyć/obarczać, obciążyć/obciążać; grozić, skutkować odpowiedzialnością
  • poczuwać się, przyznać się do odpowiedzialności; uchylić/uchylać się, uciec/uciekać, uwolnić się, wymigać się, zwolnić/zwalniać się; uwalniać kogoś, zwolnić/zwalniać kogoś; uwolnienie, zwolnienie; zwolniony od odpowiedzialności
  • orzekanie o odpowiedzialności

Cytaty

Policjanci nie ponoszą odpowiedzialności za śmierć mężczyzny, który wypadł z okna Komisariatu I w Radomiu i zginął podczas próby ucieczki.

źródło: NKJP: Piotr Kutkowski: Winny swojej śmierci, Echo Dnia, 2007-11-13

[...] Moczulski próbuje usprawiedliwić Piłsudskiego za przelaną krew na ulicach Warszawy, zrzucając odpowiedzialność na prezydenta Stanisława Wojciechowskiego i premiera Wincentego Witosa.

źródło: NKJP: Zbigniew Siemiątkowski: Daremna krew, Gazeta Wyborcza, 1995-05-31

Celem proponowanej ustawy jest również usystematyzowanie przepisów dotyczących odpowiedzialności żołnierzy za wykroczenia i wyłączenia z regulacji dotyczącej dyscypliny.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 26.09.1996

Chłopcy nie podlegają odpowiedzialności karnej, gdyż - według ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich - dopiero od 13 roku życia można odpowiadać za swoje czyny.

źródło: NKJP: Listy nie doszły, Dziennik Polski, 1999-03-31

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. odpowiedzialność
odpowiedzialności
D. odpowiedzialności
odpowiedzialności
C. odpowiedzialności
odpowiedzialnościom
B. odpowiedzialność
odpowiedzialności
N. odpowiedzialnością
odpowiedzialnościami
Ms. odpowiedzialności
odpowiedzialnościach
W. odpowiedzialności
odpowiedzialności

Inne uwagi

Zwykle lp

Frazeologizmy

ktoś bierze odpowiedzialność za kogoś/coś
ktoś pociąga do odpowiedzialności kogoś
ktoś pociągnął do odpowiedzialności kogoś
ktoś wziął odpowiedzialność za kogoś/coś
na odpowiedzialność
odpowiedzialność cywilna
odpowiedzialność zbiorowa
ograniczona odpowiedzialność
spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
z całą odpowiedzialnością
Data ostatniej modyfikacji: 03.02.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json