UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

rozporek

Chronologizacja

1562-1567, SPXVI

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. rozporek
rozporki
D. rozporka
rozporków
C. rozporkowi
rozporkom
B. rozporek
rozporki
N. rozporkiem
rozporkami
Ms. rozporku
rozporkach
W. rozporku
rozporki

Pochodzenie

psł. *orz-porъkъ < *orz-porъ 'rozprucie, rozcięcie'

Od psł. czasownika *porti, *por'ǫ 'pruć, drzeć

1. w spodniach

Definicja

rozcięcie w spodniach lub spódnicy od pasa w dół, zapinane na guziki lub zamek błyskawiczny, ułatwiające zakładanie lub zdejmowanie garderoby

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie rodzaje i części ubrań

Połączenia

  • rozporek w spodniach
  • guziki, zamek; okolica rozporka
  • guziki od rozporka
  • rozpiąć/rozpinać, zapiąć/zapinać rozporek

Cytaty

Spodnie - bardzo wygodne, wysokie, nieraz pod pachę. [...] Noszone głównie na szelkach, zapinane są na klapę i rozporek na guziki.

źródło: NKJP: Internet

Widziałem popielatą podszewkę jego welwetowej kurtki i spodnie pomarszczone przy rozporku.

źródło: NKJP: Ireneusz Iredyński: Dzień oszusta. Człowiek epoki, 1995

Wprowadzenie przed laty zamków błyskawicznych do rozporków to była jakaś forma rewolucji.

źródło: NKJP: Tomasz Jastrun: Gra wstępna rozpisana na 62 felietony, 2003

[...] spodnie [...] były z dość grubego materiału, wytrzymały wyjazd w Tatry, kurs skałkowy i sporo wspinania na panelu. Kupiłem następnie drugie - były już z cieńszego materiału, szybko się przytarły, powypychały na kolanach i puścił szew poniżej rozporka.

źródło: NKJP: Internet

W damskich spodniach rozporek umieszczony jest najczęściej na lewym boku, dlatego też często takie spodnie nie posiadają kieszeni lub mają tylko jedną na prawym boku.

źródło: NKJP: Internet

Składnia

bez ograniczeń + rozporek +
(CZEGO)
bez ograniczeń + rozporek +
(w CZYM)

2. w sukni

Definicja

pot. 
rozcięcie u dołu sukni, spódnicy, marynarki lub płaszcza

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie rodzaje i części ubrań

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  rozcięcie

Cytaty

Spódnica z rozcięciem zaczynającym się w połowie uda dobrze wygląda na paniach o zgrabnych nogach [...], bo pokazuje kawałek nogi, zarazem nie odkrywając za dużo. Taki rodzaj rozporka sprawdza się przy eleganckich, wieczorowych kreacjach.

źródło: Internet: metrocafe.pl

Uszyła sobie, za grosze, suknię w kolorze zachodzącego słońca, wąską, długą, z dekoltem na plecach i rozporkiem do kolana.

źródło: NKJP: Ilona Miluszewska: Kobieta, która lubi piękno, Wieczór Wybrzeża, 2000-05-26

Długa, prosta sukienka z rozporkiem na udzie połyskiwała metalicznie w świetle lamp.

źródło: NKJP: Tomasz Klarecki, Izabela Smolarek: Wilk... i śmierć bankiera, 2006

Elegancji marynarce dodają rozporki. Tutaj w zależności od gustu mogą być dwa lub klasyczny jeden.

źródło: NKJP: JP: Karnawał to czas elegancji, Gazeta Poznańska, 2001-12-15

Większość dziewczyn owszem, wyglądała elegancko, ale żadna nie była ubrana skromnie – śmieje się Irena. – Długie, błyszczące suknie z wielkimi rozporkami i odkrytymi plecami.

źródło: NKJP: Agnieszka Dokowicz: Polka wśród najpiękniejszych mężatek świata. Przygoda jej życia, Mazowieckie To i Owo, 2007-01-14

Frazeologizmy

ktoś zagląda pod kołdrę komuś
ktoś zagląda do rozporka komuś
Data ostatniej modyfikacji: 21.08.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json