Chronologizacja
Datacja przybliżona
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | glosa |
glosy |
|
| D. | glosy |
glos |
|
| C. | glosie |
glosom |
|
| B. | glosę |
glosy |
|
| N. | glosą |
glosami |
|
| Ms. | glosie |
glosach |
|
| W. | gloso |
glosy |
Pochodzenie
łac. glossa 'rzadkie słowo, termin wymagający objaśnienia'
z gr. glṓssa 'język; przestarzałe sformułowanie, wyraz'
1. średniowiecznego kopisty
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język pisanie
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | dopisek, objaśnienie |
Połączenia
- glosy polskie, słowiańskie
Cytaty
|
Obok glos starofrancuskich w dziele Rasziego pojawiają się także glosy słowiańskie. Można to uznać za efekt konsultacji z uczniami pochodzącymi z krajów słowiańskich lub za rezultat kontaktów z działającymi na ich terenie kupcami żydowskimi. źródło: NKJP: Hanna Zaremska: Drugie Prawo, Polityka, 2008-05-07 |
|
|
Poza słowiańskimi glosami w tekstach hebrajskich z okresu od XI-XIII w. i napisach polskich hebrajskimi literami na średniowiecznych monetach bitych w Polsce do XVI w. nie posiadamy praktycznie zaświadczeń ich języka. źródło: NKJP: Ewa Geller: Narodziny jidysz, Polityka, 2008-05-07 |
|
|
Przepisywane przez siebie teksty często poprawiał i opatrywał erudycyjnymi uwagami (glosami) na marginesach. Świadczyło to o jego zainteresowaniach naukowych i miłości do słowa pisanego. Żmudne odwzorowywanie manuskryptów niewątpliwie pogłębiało wiedzę filozoficzną i teologiczną, a jednocześnie dozwalało podtrzymywać uczoną korespondencję z Akademią Krakowską. Owa łączność z macierzystą uczelnią sprawiała, że w Krakowie pamiętano o Janie Kantym. źródło: NKJP: Zbigniew Mikołejko: Żywoty świętych poprawione, 2000 |
2. do prawa rzymskiego
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa regulacje prawne
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | komentarz |
Cytaty
|
Przejmując typowo rzymską praktykę mieszania tekstu normatywnego z komentarzem, fragmenty nieglosowane uznawano przez cały okres obowiązywania prawa rzymskiego w nowożytnej Europie po prostu za nierecypowane, zgodnie bowiem z przysłowiem - sformułowanym zresztą dopiero w XVII w. - „czegokolwiek nie uznaje glosa, nie uznaje też sąd” [...]. źródło: NKJP: Wojciech Dajczak, Tomasz Giaro, Franciszek Longchamps de Berier: Prawo rzymskie. U podstaw prawa prywatnego, 2009 |
|
|
W kapitularzu saskim Karola Wielkiego - by nie sięgać daleko - wargida oznacza właśnie wyrok. Tyle tylko, że w czasach karolińskich uczeni kopiści Prawa salickiego umieścili w tytule LVI łacińskie objaśnienie: wargus id est expellis (wygnaniec, banita). I bez tej glosy zresztą jest jasne, że zakaz przyjmowania tego człowieka pod swój dach i dzielenia się z nim chlebem, a także prośba o zezwolenie na jego „powrót między ludzi” mogły dotyczyć jedynie banity, a nie jakiegokolwiek innego skazańca. źródło: NKJP: Karol Modzelewski: Barbarzyńska Europa, 2004 |
3. do orzeczenia sądowego
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa sąd
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | komentarz |
Połączenia
- glosa do orzeczenia sądowego, do wyroku sądu, do uchwały
Cytaty
|
Glosa zawiera zazwyczaj streszczenie przebiegu sprawy sądowej i pogłębiony komentarz autora (zwanego glosatorem). Wywód przeprowadzony przez glosatora ukazuje punkt wyjścia rozumowania, jego przebieg oraz konkluzję odnoszącą się do glosowanego orzeczenia. Glosa może być aprobująca lub krytyczna (w pełni lub częściowo) w stosunku do komentowanego orzeczenia. źródło: NKJP: Internet |
|
|
50 studentów prawa z całej Polski uczestniczyło w rozstrzygniętych w Uniwersytecie Jagiellońskim dwóch konkursach - na komentarz do orzeczenia sądowego (glosę) i pismo procesowe - zorganizowanych przez polski oddział Europejskiego Stowarzyszenia Studentów Prawa (ELSA). źródło: NKJP: Pomoże w karierze, Dziennik Polski, 2003-03-29 |
|
|
Był takim znawcą prawa cywilnego, że mógł pozwolić sobie na krytykę każdego orzeczenia sądowego. - Słowami „Kropla drąży skałę” rozpoczął glosę do orzeczenia, w którym Sąd Najwyższy, po kilku orzeczeniach ostro skrytykowanych przez profesora, po raz pierwszy przyjął jego koncepcję. źródło: NKJP: Paweł Patora: Pamięci prof. dr. hab. Adama Szpunara. Uczony z pasją, Dziennik Łódzki, 2002-12-07 |
|
|
W związku z rolą sądów, zwłaszcza Sądu Najwyższego, w ustalaniu zasad prawidłowego wykonywania pośrednictwa ubezpieczeniowego, poniżej przytaczam krótkie glosy do trzech wyroków w sprawach brokerów. źródło: NKJP: Andrzej Chróścicki: Broker w Sądzie Najwyższym (1), Gazeta Ubezpieczeniowa, 2009-08-25 |
4. polemiczna
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka wytwory działań intelektualnych człowieka
Cytaty
|
Wniósłbym wszak do poglądu wygłoszonego przez Leo niezbędną glosę. Tacy gracze jak Taylor, mimo ferworu walki, powinni kierować się choćby minimum wyobraźni. źródło: NKJP: Jerzy Cierpiatka: Prowokatorzy, Dziennik Polski, 2008-02-28 |
|
|
Wiele z prezentowanych niemieckich karykatur to dosłowne komentarze do konkretnego wydarzenia. Wynika to z tradycji prasy niemieckiej, w której niemal każda licząca się gazeta - jak „Süddeutsche Zeitung” czy „Die Welt” - na stałym miejscu codziennie publikuje satyryczny rysunek niczym redakcyjną glosę na aktualne tematy. źródło: NKJP: Adam Krzemiński: Wszystkokrady i najeźdźcy, Polityka, 2002-01-26 |
|
|
Traktat metafizyczny mógł być glosą do cudzych książek. źródło: NKJP: Piotr Wierzbicki: Zapis świata. Traktat metafizyczny, 2009 |