UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

ubrać

Chronologizacja

1407, SStp

Pochodzenie

Z przedrostkiem u- 'od' od brać I (zob.). Znaczenie 'odziać, przystroić' rozwinęło się z wcześniejszego
'oporządzić', które z pierwotnego 'zebrać, sprzątnąć (np. ze stołu)'.

1. dziecko

Definicja

założyć ubranie lub osłonę

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  oblec, odziać, przyoblec, przyodziać
antonimy:  rozebrać
hiperonimy:  założyć

Połączenia

  • ubrać dziecko, chorego
  • ubrać w mundurek, w piżamę

Cytaty

Ubrałem więc Wojtka, znaczy bratanka, na drogę i za cztery dni byliśmy w Kowarach.

źródło: KWSJP: Stanisława Górnikiewicz: Lwy z Westerplatte, 1983

Ciało można spalić, można utopić, można zakopać, można porzucić pod gołym niebem, można przykryć chrustem i wrzucić do kanału, można ubrać w jedwabną odzież i umieścić w kamiennym sarkofagu.

źródło: KWSJP: Stanisław Jedynak: Bogowie, władcy i zwykli ludzie, 1986

Jak mogłaś ubrać dziecko w ten sposób!

źródło: KWSJP: Maria Król-Fijewska: Stanowczo, łagodnie, bez lęku, 1992

Zadaniem giermków jest ubranie rycerzy w zbroje rycerskie – do połowy.

źródło: Internet

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. ubiorę
ubierzemy
2 os. ubierzesz
ubierzecie
3 os. ubierze
ubiorą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. ubrałem
+(e)m ubrał
ubrałam
+(e)m ubrała
ubrałom
+(e)m ubrało
ubraliśmy
+(e)śmy ubrali
ubrałyśmy
+(e)śmy ubrały
2 os. ubrałeś
+(e)ś ubrał
ubrałaś
+(e)ś ubrała
ubrałoś
+(e)ś ubrało
ubraliście
+(e)ście ubrali
ubrałyście
+(e)ście ubrały
3 os. ubrał
ubrała
ubrało
ubrali
ubrały

bezosobnik: ubrano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. ubierzmy
2 os. ubierz
ubierzcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. ubrałbym
bym ubrał
ubrałabym
bym ubrała
ubrałobym
bym ubrało
ubralibyśmy
byśmy ubrali
ubrałybyśmy
byśmy ubrały
2 os. ubrałbyś
byś ubrał
ubrałabyś
byś ubrała
ubrałobyś
byś ubrało
ubralibyście
byście ubrali
ubrałybyście
byście ubrały
3 os. ubrałby
by ubrał
ubrałaby
by ubrała
ubrałoby
by ubrało
ubraliby
by ubrali
ubrałyby
by ubrały

bezosobnik: ubrano by

bezokolicznik: ubrać

imiesłów przysłówkowy uprzedni: ubrawszy

gerundium: ubranie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. ubranie
ubrania
D. ubrania
ubrań
C. ubraniu
ubraniom
B. ubranie
ubrania
N. ubraniem
ubraniami
Ms. ubraniu
ubraniach
W. ubranie
ubrania

imiesłów przymiotnikowy bierny: ubrany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. ubrany
ubrany
ubrany
ubrane
ubrana
D. ubranego
ubranego
ubranego
ubranego
ubranej
C. ubranemu
ubranemu
ubranemu
ubranemu
ubranej
B. ubranego
ubranego
ubrany
ubrane
ubraną
N. ubranym
ubranym
ubranym
ubranym
ubraną
Ms. ubranym
ubranym
ubranym
ubranym
ubranej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. ubrani
ubrani
ubrane
ubrane
D. ubranych
ubranych
ubranych
ubranych
C. ubranym
ubranym
ubranym
ubranym
B. ubranych
ubranych
ubranych
ubrane
N. ubranymi
ubranymi
ubranymi
ubranymi
Ms. ubranych
ubranych
ubranych
ubranych

odpowiednik aspektowy: ubierać

Inne uwagi

Zwykle imb

Składnia

Rzosobowy + ubrać +
KOGO/CO + (w CO)
Rzosobowy + ubrać +
KOGO/CO + (JAK)

2. płaszcz

Definicja

kwestion. 
włożyć na siebie

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie czynności, przedmioty i osoby związane z robieniem i noszeniem ubrań

Relacje znaczeniowe

synonimy:  odziać, ubrać się, włożyć

Cytaty

Wymienił brudny drelich polowy na nowy sukienny, nawet i płaszcz ubrał.

źródło: KWSJP: Stanisława Górnikiewicz: Lwy z Westerplatte, 1983

Umyła filiżankę, ubrała kurtkę ze sztucznego misia, przerzuciła przez ramię pasek od torebki i wyszła z pracowni.

źródło: KWSJP: Wiesława Maria Korczyńska: Wróć..., 2001

Daniel, któremu nie chciało się wcześniej ubrać koszuli, przyjmował teraz wodne bicze na nagie plecy.

źródło: KWSJP: Jacek Dukaj: W kraju niewiernych, 2000

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. ubiorę
ubierzemy
2 os. ubierzesz
ubierzecie
3 os. ubierze
ubiorą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. ubrałem
+(e)m ubrał
ubrałam
+(e)m ubrała
ubrałom
+(e)m ubrało
ubraliśmy
+(e)śmy ubrali
ubrałyśmy
+(e)śmy ubrały
2 os. ubrałeś
+(e)ś ubrał
ubrałaś
+(e)ś ubrała
ubrałoś
+(e)ś ubrało
ubraliście
+(e)ście ubrali
ubrałyście
+(e)ście ubrały
3 os. ubrał
ubrała
ubrało
ubrali
ubrały

bezosobnik: ubrano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. ubierzmy
2 os. ubierz
ubierzcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. ubrałbym
bym ubrał
ubrałabym
bym ubrała
ubrałobym
bym ubrało
ubralibyśmy
byśmy ubrali
ubrałybyśmy
byśmy ubrały
2 os. ubrałbyś
byś ubrał
ubrałabyś
byś ubrała
ubrałobyś
byś ubrało
ubralibyście
byście ubrali
ubrałybyście
byście ubrały
3 os. ubrałby
by ubrał
ubrałaby
by ubrała
ubrałoby
by ubrało
ubraliby
by ubrali
ubrałyby
by ubrały

bezosobnik: ubrano by

bezokolicznik: ubrać

imiesłów przysłówkowy uprzedni: ubrawszy

gerundium: ubranie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. ubranie
ubrania
D. ubrania
ubrań
C. ubraniu
ubraniom
B. ubranie
ubrania
N. ubraniem
ubraniami
Ms. ubraniu
ubraniach
W. ubranie
ubrania

odpowiednik aspektowy: ubierać

Składnia

Rzosobowy + ubrać +
CO

Informacja normatywna

W tym znaczeniu uznawane za błędne.

3. koszykarzy

Definicja

zapewnić komuś ubranie

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  odziać
hiperonimy:  zaopatrzyć

Cytaty

[...] to najbardziej renomowane salony krawieckie. Tu ubiorą cię w wymarzony garnitur.

źródło: NKJP: CKM, 2000

Zawodników trenował rehabilitant [...], a jedna z nowotarskich firm ubrała ich nieodpłatnie w jednakowe stroje, dzięki czemu wspaniale prezentowali się na tle innych zespołów.

źródło: NKJP: Powrócili z tarczą, Dziennik Polski, 2001-06-12

Poza Ojcem Świętym projektant ubrał też 5,5 tys. księży z jego świty.

źródło: NKJP: Amy Barrett: Religijna promocja, Gazeta Wyborcza, 1997-08-25

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. ubiorę
ubierzemy
2 os. ubierzesz
ubierzecie
3 os. ubierze
ubiorą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. ubrałem
+(e)m ubrał
ubrałam
+(e)m ubrała
ubrałom
+(e)m ubrało
ubraliśmy
+(e)śmy ubrali
ubrałyśmy
+(e)śmy ubrały
2 os. ubrałeś
+(e)ś ubrał
ubrałaś
+(e)ś ubrała
ubrałoś
+(e)ś ubrało
ubraliście
+(e)ście ubrali
ubrałyście
+(e)ście ubrały
3 os. ubrał
ubrała
ubrało
ubrali
ubrały

bezosobnik: ubrano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. ubierzmy
2 os. ubierz
ubierzcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. ubrałbym
bym ubrał
ubrałabym
bym ubrała
ubrałobym
bym ubrało
ubralibyśmy
byśmy ubrali
ubrałybyśmy
byśmy ubrały
2 os. ubrałbyś
byś ubrał
ubrałabyś
byś ubrała
ubrałobyś
byś ubrało
ubralibyście
byście ubrali
ubrałybyście
byście ubrały
3 os. ubrałby
by ubrał
ubrałaby
by ubrała
ubrałoby
by ubrało
ubraliby
by ubrali
ubrałyby
by ubrały

bezosobnik: ubrano by

bezokolicznik: ubrać

imiesłów przysłówkowy uprzedni: ubrawszy

gerundium: ubranie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. ubranie
ubrania
D. ubrania
ubrań
C. ubraniu
ubraniom
B. ubranie
ubrania
N. ubraniem
ubraniami
Ms. ubraniu
ubraniach
W. ubranie
ubrania

imiesłów przymiotnikowy bierny: ubrany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. ubrany
ubrany
ubrany
ubrane
ubrana
D. ubranego
ubranego
ubranego
ubranego
ubranej
C. ubranemu
ubranemu
ubranemu
ubranemu
ubranej
B. ubranego
ubranego
ubrany
ubrane
ubraną
N. ubranym
ubranym
ubranym
ubranym
ubraną
Ms. ubranym
ubranym
ubranym
ubranym
ubranej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. ubrani
ubrani
ubrane
ubrane
D. ubranych
ubranych
ubranych
ubranych
C. ubranym
ubranym
ubranym
ubranym
B. ubranych
ubranych
ubranych
ubrane
N. ubranymi
ubranymi
ubranymi
ubranymi
Ms. ubranych
ubranych
ubranych
ubranych

odpowiednik aspektowy: ubierać

Składnia

bez ograniczeń + ubrać +
KOGO + (w CO)

4. choinkę

Definicja

umieścić na czymś ozdoby

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka czynności związane z codziennym życiem w domu

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja zwyczaje i obyczaje

Relacje znaczeniowe

synonimy:  ozdobić, przystroić, udekorować, upiększyć
antonimy:  rozebrać

Połączenia

  • ubrać choinkę

Cytaty

Wszyscy wcześnie wstajemy, aby przygotować wigilijne potrawy, ubrać choinkę i zapakować prezenty.

źródło: NKJP: Goniec Osiedlowy, 1996

Upiec 2-3 krążki, przełożyć je masą i ubrać tort dowolnie.

źródło: Internet

Proszę ubrać ładnie ołtarz w kaplicy.

źródło: Internet

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. ubiorę
ubierzemy
2 os. ubierzesz
ubierzecie
3 os. ubierze
ubiorą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. ubrałem
+(e)m ubrał
ubrałam
+(e)m ubrała
ubrałom
+(e)m ubrało
ubraliśmy
+(e)śmy ubrali
ubrałyśmy
+(e)śmy ubrały
2 os. ubrałeś
+(e)ś ubrał
ubrałaś
+(e)ś ubrała
ubrałoś
+(e)ś ubrało
ubraliście
+(e)ście ubrali
ubrałyście
+(e)ście ubrały
3 os. ubrał
ubrała
ubrało
ubrali
ubrały

bezosobnik: ubrano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. ubierzmy
2 os. ubierz
ubierzcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. ubrałbym
bym ubrał
ubrałabym
bym ubrała
ubrałobym
bym ubrało
ubralibyśmy
byśmy ubrali
ubrałybyśmy
byśmy ubrały
2 os. ubrałbyś
byś ubrał
ubrałabyś
byś ubrała
ubrałobyś
byś ubrało
ubralibyście
byście ubrali
ubrałybyście
byście ubrały
3 os. ubrałby
by ubrał
ubrałaby
by ubrała
ubrałoby
by ubrało
ubraliby
by ubrali
ubrałyby
by ubrały

bezosobnik: ubrano by

bezokolicznik: ubrać

imiesłów przysłówkowy uprzedni: ubrawszy

gerundium: ubranie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. ubranie
ubrania
D. ubrania
ubrań
C. ubraniu
ubraniom
B. ubranie
ubrania
N. ubraniem
ubraniami
Ms. ubraniu
ubraniach
W. ubranie
ubrania

imiesłów przymiotnikowy bierny: ubrany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. ubrany
ubrany
ubrany
ubrane
ubrana
D. ubranego
ubranego
ubranego
ubranego
ubranej
C. ubranemu
ubranemu
ubranemu
ubranemu
ubranej
B. ubranego
ubranego
ubrany
ubrane
ubraną
N. ubranym
ubranym
ubranym
ubranym
ubraną
Ms. ubranym
ubranym
ubranym
ubranym
ubranej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. ubrani
ubrani
ubrane
ubrane
D. ubranych
ubranych
ubranych
ubranych
C. ubranym
ubranym
ubranym
ubranym
B. ubranych
ubranych
ubranych
ubrane
N. ubranymi
ubranymi
ubranymi
ubranymi
Ms. ubranych
ubranych
ubranych
ubranych

odpowiednik aspektowy: ubierać

Składnia

Rzosobowy + ubrać +
CO

5. w słowa

Definicja

książk. 
nadać formę

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

Relacje znaczeniowe

synonimy:  oblec

Połączenia

  • ubrać w formę, w słowa

Cytaty

Ludzie lubią ciekawostki tego rodzaju - mówił. - Szczególnie jeśli ubrać je w odpowiednie sugestie i aluzje i sprzedać w sensacyjnym sosie.

źródło: KWSJP: Roman Antoszewski: Kariera na trzy karpie morskie, 2000

[...} to, co ja powiedziałem w 10 słowach, pan jako prawnik ubrał w wypowiedź parominutową.

źródło: KWSJP: Stenogram z 83. posiedzenia Komisji Śledczej ds. PKN Orlen SA

Michał - dla Henryki - ubrał właśnie w słowa to groźne milczenie, które wisiało nad miastami i wsiami, choć ludzie udawali, że go nie słyszą, i zrobił to, stojąc zwyczajnie obok jej krzesła.

źródło: KWSJP: Barbara Nawrocka-Dońska: Stolik z fotografią, 1975

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. ubiorę
ubierzemy
2 os. ubierzesz
ubierzecie
3 os. ubierze
ubiorą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. ubrałem
+(e)m ubrał
ubrałam
+(e)m ubrała
ubrałom
+(e)m ubrało
ubraliśmy
+(e)śmy ubrali
ubrałyśmy
+(e)śmy ubrały
2 os. ubrałeś
+(e)ś ubrał
ubrałaś
+(e)ś ubrała
ubrałoś
+(e)ś ubrało
ubraliście
+(e)ście ubrali
ubrałyście
+(e)ście ubrały
3 os. ubrał
ubrała
ubrało
ubrali
ubrały

bezosobnik: ubrano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. ubierzmy
2 os. ubierz
ubierzcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. ubrałbym
bym ubrał
ubrałabym
bym ubrała
ubrałobym
bym ubrało
ubralibyśmy
byśmy ubrali
ubrałybyśmy
byśmy ubrały
2 os. ubrałbyś
byś ubrał
ubrałabyś
byś ubrała
ubrałobyś
byś ubrało
ubralibyście
byście ubrali
ubrałybyście
byście ubrały
3 os. ubrałby
by ubrał
ubrałaby
by ubrała
ubrałoby
by ubrało
ubraliby
by ubrali
ubrałyby
by ubrały

bezosobnik: ubrano by

bezokolicznik: ubrać

imiesłów przysłówkowy uprzedni: ubrawszy

gerundium: ubranie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. ubranie
ubrania
D. ubrania
ubrań
C. ubraniu
ubraniom
B. ubranie
ubrania
N. ubraniem
ubraniami
Ms. ubraniu
ubraniach
W. ubranie
ubrania

imiesłów przymiotnikowy bierny: ubrany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. ubrany
ubrany
ubrany
ubrane
ubrana
D. ubranego
ubranego
ubranego
ubranego
ubranej
C. ubranemu
ubranemu
ubranemu
ubranemu
ubranej
B. ubranego
ubranego
ubrany
ubrane
ubraną
N. ubranym
ubranym
ubranym
ubranym
ubraną
Ms. ubranym
ubranym
ubranym
ubranym
ubranej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. ubrani
ubrani
ubrane
ubrane
D. ubranych
ubranych
ubranych
ubranych
C. ubranym
ubranym
ubranym
ubranym
B. ubranych
ubranych
ubranych
ubrane
N. ubranymi
ubranymi
ubranymi
ubranymi
Ms. ubranych
ubranych
ubranych
ubranych

odpowiednik aspektowy: ubierać

Składnia

Rzosobowy + ubrać +
CO + w CO

6. w opiekę nad chorym

Definicja

pot. 
zaangażować kogoś do wykonywania jakiejś kłopotliwej albo uciążliwej czynności, której się nie chce samemu wykonywać

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

Cytaty

Wydaje mi się, że pierwszeństwo w opiece nad rodzicami mają jednak dzieci, chyba, że dzieci się nie poczuwają do obowiązku albo wolą kogoś w to ubrać.

źródło: Internet: http://piekielni.pl/46723

Mam w sumie 9 lat ceramiczną gazową [kuchenkę], w dwóch domach miałam takie. Nic się z tym nie dzieje, pięknie wyglądają...tylko trzeba kogoś ubrać w dbanie o jej wygląd...ja ubrałam w to Grzesia.

źródło: Internet: ogrodowisko.pl

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. ubiorę
ubierzemy
2 os. ubierzesz
ubierzecie
3 os. ubierze
ubiorą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. ubrałem
+(e)m ubrał
ubrałam
+(e)m ubrała
ubrałom
+(e)m ubrało
ubraliśmy
+(e)śmy ubrali
ubrałyśmy
+(e)śmy ubrały
2 os. ubrałeś
+(e)ś ubrał
ubrałaś
+(e)ś ubrała
ubrałoś
+(e)ś ubrało
ubraliście
+(e)ście ubrali
ubrałyście
+(e)ście ubrały
3 os. ubrał
ubrała
ubrało
ubrali
ubrały

bezosobnik: ubrano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. ubierzmy
2 os. ubierz
ubierzcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. ubrałbym
bym ubrał
ubrałabym
bym ubrała
ubrałobym
bym ubrało
ubralibyśmy
byśmy ubrali
ubrałybyśmy
byśmy ubrały
2 os. ubrałbyś
byś ubrał
ubrałabyś
byś ubrała
ubrałobyś
byś ubrało
ubralibyście
byście ubrali
ubrałybyście
byście ubrały
3 os. ubrałby
by ubrał
ubrałaby
by ubrała
ubrałoby
by ubrało
ubraliby
by ubrali
ubrałyby
by ubrały

bezosobnik: ubrano by

bezokolicznik: ubrać

imiesłów przysłówkowy uprzedni: ubrawszy

gerundium: ubranie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. ubranie
ubrania
D. ubrania
ubrań
C. ubraniu
ubraniom
B. ubranie
ubrania
N. ubraniem
ubraniami
Ms. ubraniu
ubraniach
W. ubranie
ubrania

imiesłów przymiotnikowy bierny: ubrany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. ubrany
ubrany
ubrany
ubrane
ubrana
D. ubranego
ubranego
ubranego
ubranego
ubranej
C. ubranemu
ubranemu
ubranemu
ubranemu
ubranej
B. ubranego
ubranego
ubrany
ubrane
ubraną
N. ubranym
ubranym
ubranym
ubranym
ubraną
Ms. ubranym
ubranym
ubranym
ubranym
ubranej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. ubrani
ubrani
ubrane
ubrane
D. ubranych
ubranych
ubranych
ubranych
C. ubranym
ubranym
ubranym
ubranym
B. ubranych
ubranych
ubranych
ubrane
N. ubranymi
ubranymi
ubranymi
ubranymi
Ms. ubranych
ubranych
ubranych
ubranych

Składnia

bez ograniczeń + ubrać +
KOGO + w CO
Data ostatniej modyfikacji: 03.10.2023
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json