UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

odwilż

Chronologizacja

1714-1757, Kart XVII-XVIII

Pochodzenie

Wyraz wyłącznie polski; rzeczownik odczasownikowy od przedrostkowego odwilgnąć 'stać się wilgotnym, namoknąć'; zob. wilgnąć, wilżyć

1. wiosenna

Definicja

topnienie nagromadzonego zimą śniegu i lodu pod wpływem wzrostu temperatury powietrza

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA ➔ Pogoda ➔ zjawiska atmosferyczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  odliga, rozciecz, roztop

Połączenia

  • chwilowa, lekka, wiosenna odwilż
  • odwilż i deszcz
  • odwilż nadeszła, przyszła
  • zapowiadać odwilż

Cytaty

Dziś rano musimy nadal spodziewać się ciężkich warunków na drogach, będzie padał śnieg. Dopiero po południu nadejdzie odwilż. Na drogach zacznie robić się błoto i będzie padał deszcz.

źródło: NKJP: Wstyd, panowie drogowcy!, Dziennik Bałtycki, 2004-02-13

W czasie słot jesiennych i odwilży wiosennej mieszkańcy tych „uroczych dzielnic stolicy” brną po kolana w wodzie, a czasami chodzą po płotach jak koty...

źródło: NKJP: Jerzy Zaruba: Z pamiętników bywalca, 2007

Powietrze polarno-morskie [...] w zimie sprowadza okresowe ocieplenia i odwilże, wzrost zachmurzenia nieba oraz opady atmosferyczne w postaci śniegu lub deszczu.

źródło: NKJP: Alojzy Woś: Meteorologia dla geografów, 1996

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. odwilż
odwilże
D. odwilży
odwilży
C. odwilży
odwilżom
B. odwilż
odwilże
N. odwilżą
odwilżami
Ms. odwilży
odwilżach
W. odwilży
odwilże

2. polityczna

Definicja

złagodzenie polityki władz państwa, następujące po okresie sprawowania rządów autorytarnych

Noty o użyciu

Wyraz często bywa używany jako określenie zmian w polityce rządów sprawowanych przez partie komunistyczne.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Funkcjonowanie państwa ➔ władza państwowa

Połączenia

  • Chruszczowowska, Gomułkowska; polityczna; polska odwilż
  • odwilż w polityce
  • fala; lata, okres; polityka odwilży
  • odwilż nastała

Cytaty

[...] kinematografia radziecka przez całą dekadę skupiała się na kręceniu filmów sławiących potęgę Armii Czerwonej i geniusz Józef Stalina. Przełom nastąpił w 1956 roku, kiedy Nikita Chruszczow rozpoczął politykę odwilży.

źródło: NKJP: Sebastian Chosiński: Wojna, wojna i… po wojnie, Esensja, 2009-10-12

[...] nie było możliwości, by pomnik zlikwidować, mimo śmierci Stalina. Stało się to możliwe dopiero w okresie politycznej odwilży 1956 roku.

źródło: NKJP: Gdzie jest Stalin, Dziennik Polski, 2001-03-19

Gdy nastała odwilż w stosunkach między USA a komunistycznymi władzami Wietnamu, oba państwa zgodziły się na repatriację do USA grupy dzieci i członków rodzin żołnierzy amerykańskich.

źródło: NKJP: Wojciech Sadurski: Filipiny, Rzeczpospolita, 1997

W moim rodzinnym domu [...] stał na szafie kołchoźnik, czyli ówczesny radioodbiornik „kablowy”. W latach odwilży politycznej, kiedy rygory cenzury nieco osłabły, nadawał w Boże Narodzenie kolędy.

źródło: NKJP: Wacław Oszajca: Bóg przychodzi nocą, Gazeta Wyborcza, 1996-12-24

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. odwilż
odwilże
D. odwilży
odwilży
C. odwilży
odwilżom
B. odwilż
odwilże
N. odwilżą
odwilżami
Ms. odwilży
odwilżach
W. odwilży
odwilże

Inne uwagi

Zwykle lp

Składnia

bez ograniczeń + odwilż +
(JAKA)
bez ograniczeń + odwilż +
(w CZYM)
Data ostatniej modyfikacji: 14.03.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json