UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

czernieć

Chronologizacja

1534, SPXVI

Pochodzenie

Zob. czarny

1.a zmieniać barwę

Definicja

stawać się czarnym

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło

Relacje znaczeniowe

synonimy:  czernić się

Cytaty

Wszystko marznie. Najgorzej jest z bananami, które zaczynają czernieć i nadają się tylko na śmietnik.

źródło: NKJP: (leś): Handlarzom zima niestraszna, Wieczór Trójmiasta,1998-12-16

Specjalne płyty DVD, nazwane EZ-D, zostały wykonane z tworzywa, które na skutek kontaktu z zawartym w powietrzu tlenem, czyli np. po wyjęciu płyty ze szczelnego opakowania, ulega powolnej destrukcji. Po upływie dwóch dni DVD czernieje i nie nadaje się już do odtwarzania.

źródło: NKJP: Wypożyczą na zawsze, Polityka, 2003-05-31

Jego białawe owocniki są pokryte odstającymi łuskami. W miarę dojrzewania blaszki różowieją, po czym czernieją i rozpływają się.

źródło: NKJP: Kilka niesamowitych grzybów, Co Tydzień Jaworzno, 2005-01-01

Poprzedni ustrój, komunistyczny, farby miał liche. Wytrzymywały kilka lat, czerniały i łuszczyły się.

źródło: NKJP: Tamara Bołdak-Janowska: Rytmy polskie i niepolskie: opowiadań naiwnych ciąg dalszy,1998

Pieczarki oczyścić, umyć i starannie osuszyć w ściereczce, a następnie jak najdrobniej posiekać. W miarę siekania przekładać do salaterki i polewać rozpuszczonym kwaskiem, by nie czerniały.

źródło: NKJP: Internet

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. czernieję
czerniejemy
2 os. czerniejesz
czerniejecie
3 os. czernieje
czernieją

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. czerniałem
+(e)m czerniał
czerniałam
+(e)m czerniała
czerniałom
+(e)m czerniało
czernieliśmy
+(e)śmy czernieli
czerniałyśmy
+(e)śmy czerniały
2 os. czerniałeś
+(e)ś czerniał
czerniałaś
+(e)ś czerniała
czerniałoś
+(e)ś czerniało
czernieliście
+(e)ście czernieli
czerniałyście
+(e)ście czerniały
3 os. czerniał
czerniała
czerniało
czernieli
czerniały

bezosobnik: czerniano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę czerniał
będę czernieć
będę czerniała
będę czernieć
będę czerniało
będę czernieć
będziemy czernieli
będziemy czernieć
będziemy czerniały
będziemy czernieć
2 os. będziesz czerniał
będziesz czernieć
będziesz czerniała
będziesz czernieć
będziesz czerniało
będziesz czernieć
będziecie czernieli
będziecie czernieć
będziecie czerniały
będziecie czernieć
3 os. będzie czerniał
będzie czernieć
będzie czerniała
będzie czernieć
będzie czerniało
będzie czernieć
będą czernieli
będą czernieć
będą czerniały
będą czernieć

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. czerniejmy
2 os. czerniej
czerniejcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. czerniałbym
bym czerniał
czerniałabym
bym czerniała
czerniałobym
bym czerniało
czernielibyśmy
byśmy czernieli
czerniałybyśmy
byśmy czerniały
2 os. czerniałbyś
byś czerniał
czerniałabyś
byś czerniała
czerniałobyś
byś czerniało
czernielibyście
byście czernieli
czerniałybyście
byście czerniały
3 os. czerniałby
by czerniał
czerniałaby
by czerniała
czerniałoby
by czerniało
czernieliby
by czernieli
czerniałyby
by czerniały

bezosobnik: czerniano by

bezokolicznik: czernieć

imiesłów przysłówkowy współczesny: czerniejąc

gerundium: czernienie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. czernienie
czernienia
D. czernienia
czernień
C. czernieniu
czernieniom
B. czernienie
czernienia
N. czernieniem
czernieniami
Ms. czernieniu
czernieniach
W. czernienie
czernienia

imiesłów przymiotnikowy czynny: czerniejący

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. czerniejący
czerniejący
czerniejący
czerniejące
czerniejąca
D. czerniejącego
czerniejącego
czerniejącego
czerniejącego
czerniejącej
C. czerniejącemu
czerniejącemu
czerniejącemu
czerniejącemu
czerniejącej
B. czerniejącego
czerniejącego
czerniejący
czerniejące
czerniejącą
N. czerniejącym
czerniejącym
czerniejącym
czerniejącym
czerniejącą
Ms. czerniejącym
czerniejącym
czerniejącym
czerniejącym
czerniejącej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. czerniejący
czerniejący
czerniejące
czerniejące
D. czerniejących
czerniejących
czerniejących
czerniejących
C. czerniejącym
czerniejącym
czerniejącym
czerniejącym
B. czerniejących
czerniejących
czerniejących
czerniejące
N. czerniejącymi
czerniejącymi
czerniejącymi
czerniejącymi
Ms. czerniejących
czerniejących
czerniejących
czerniejących

odpowiedniki aspektowe: sczernieć , poczernieć

1.b wyróżniać się

Definicja

odcinać się wyraźnie od jaśniejszego tła czarną lub ciemną barwą

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło

Relacje znaczeniowe

synonimy:  czernić się

Cytaty

Na tle rozjaśnionego księżycem nieba czernieje jej samotny profil.

źródło: NKJP: Edmund Niziurski: Księga urwisów,1954

Spalony dom czernieje po drugiej stronie ulicy na wprost furtki w ochronnej siatce zakończonej srebrzystym drutem kolczastym, po którym jak dźwięk po strunie ślizga się fioletowy odblask migocącej latarni ulicznej.

źródło: NKJP: Tadeusz Borowski: Pożegnanie z Marią, 1947

Na sąsiedniej wyniosłej skale czernieją ruiny monasteru Hagios Demetrios. Wcześnie opuszczony, przetrwał w dobrym stanie do początków XIX wieku, kiedy to uległ zniszczeniu na skutek tureckiego oblężenia.

źródło: NKJP: Jan Gać: Grecja kulturowy przewodnik po Grecji bizantyńskiej, 2007

Ziemię w ogródkach zaścielały pożółkłe liście, a na ścianach domków czerniały plamy jesiennych winorośli.

źródło: NKJP: Jerzy Andrzejewski: Noc i inne opowiadania, 2001

Na ganku między kolumnami czerniała sylwetka Hani. Oparta dłonią o jedną z kolumn, czekała na ojca.

źródło: NKJP: Teresa Bojarska: Świtanie, przemijanie, 1996

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. czernieję
czerniejemy
2 os. czerniejesz
czerniejecie
3 os. czernieje
czernieją

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. czerniałem
+(e)m czerniał
czerniałam
+(e)m czerniała
czerniałom
+(e)m czerniało
czernieliśmy
+(e)śmy czernieli
czerniałyśmy
+(e)śmy czerniały
2 os. czerniałeś
+(e)ś czerniał
czerniałaś
+(e)ś czerniała
czerniałoś
+(e)ś czerniało
czernieliście
+(e)ście czernieli
czerniałyście
+(e)ście czerniały
3 os. czerniał
czerniała
czerniało
czernieli
czerniały

bezosobnik: czerniano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę czerniał
będę czernieć
będę czerniała
będę czernieć
będę czerniało
będę czernieć
będziemy czernieli
będziemy czernieć
będziemy czerniały
będziemy czernieć
2 os. będziesz czerniał
będziesz czernieć
będziesz czerniała
będziesz czernieć
będziesz czerniało
będziesz czernieć
będziecie czernieli
będziecie czernieć
będziecie czerniały
będziecie czernieć
3 os. będzie czerniał
będzie czernieć
będzie czerniała
będzie czernieć
będzie czerniało
będzie czernieć
będą czernieli
będą czernieć
będą czerniały
będą czernieć

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. czerniejmy
2 os. czerniej
czerniejcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. czerniałbym
bym czerniał
czerniałabym
bym czerniała
czerniałobym
bym czerniało
czernielibyśmy
byśmy czernieli
czerniałybyśmy
byśmy czerniały
2 os. czerniałbyś
byś czerniał
czerniałabyś
byś czerniała
czerniałobyś
byś czerniało
czernielibyście
byście czernieli
czerniałybyście
byście czerniały
3 os. czerniałby
by czerniał
czerniałaby
by czerniała
czerniałoby
by czerniało
czernieliby
by czernieli
czerniałyby
by czerniały

bezosobnik: czerniano by

bezokolicznik: czernieć

imiesłów przysłówkowy współczesny: czerniejąc

gerundium: czernienie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. czernienie
czernienia
D. czernienia
czernień
C. czernieniu
czernieniom
B. czernienie
czernienia
N. czernieniem
czernieniami
Ms. czernieniu
czernieniach
W. czernienie
czernienia

imiesłów przymiotnikowy czynny: czerniejący

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. czerniejący
czerniejący
czerniejący
czerniejące
czerniejąca
D. czerniejącego
czerniejącego
czerniejącego
czerniejącego
czerniejącej
C. czerniejącemu
czerniejącemu
czerniejącemu
czerniejącemu
czerniejącej
B. czerniejącego
czerniejącego
czerniejący
czerniejące
czerniejącą
N. czerniejącym
czerniejącym
czerniejącym
czerniejącym
czerniejącą
Ms. czerniejącym
czerniejącym
czerniejącym
czerniejącym
czerniejącej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. czerniejący
czerniejący
czerniejące
czerniejące
D. czerniejących
czerniejących
czerniejących
czerniejących
C. czerniejącym
czerniejącym
czerniejącym
czerniejącym
B. czerniejących
czerniejących
czerniejących
czerniejące
N. czerniejącymi
czerniejącymi
czerniejącymi
czerniejącymi
Ms. czerniejących
czerniejących
czerniejących
czerniejących
Data ostatniej modyfikacji: 03.04.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json