UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

konfesja

Chronologizacja

2 połowa XVI w., SPXVI
Forma zapisu: konfessyja.

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. konfesja
konfesje
D. konfesji
konfesji
neut
konfesyj
char
C. konfesji
konfesjom
B. konfesję
konfesje
N. konfesją
konfesjami
Ms. konfesji
konfesjach
W. konfesjo
konfesje

Pochodzenie

łac. confessiō 'wyznanie, spowiedź'

1. religia

Definicja

książk. 
religia wyznawana przez jakąś grupę

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół wyznania: zasady i prawdy wiary

Relacje znaczeniowe

synonimy:  wiara, wyznanie
hiperonimy:  religia

Cytaty

Dopiero w XVII wieku duchowieństwo katolickie stara się upowszechnić przekonanie, że konfesja stanowi o wiele ważniejsze od wspólnoty mowy kryterium pozwalające na określenie przynależności etnicznej.

źródło: NKJP: Janusz Tazbir: Silva rerum historicarum, 2002

Skutki wojny w równej mierze odczuły siedziby szlacheckie, domy mieszczańskie i chłopskie zagrody, niezależnie od wyznawanej konfesji.

źródło: NKJP: Jerzy Piotr Majchrzak: Historia, Kronika Ziemi Żarskiej, nr 4, 1997

Aby uniknąć kolizji wspólnoty przywilejów stanowych z konfesją, zamknięto w 1673 r. innym wyznaniom dostęp do stanu szlacheckiego.

źródło: NKJP: Janusz Tazbir: Polscy katolicy wobec zwolenników reformacji, Polityka, nr 22, 1995

Osobliwością niemiecką jest to, że z powodu podatków kościelnych każdy musi podawać w urzędowych dokumentach swoją konfesję, co w większości cywilizowanych krajów uważa się dawno za sprawę najzupełniej osobistą.

źródło: NKJP: Danuta Zagrodzka: Administratorzy i pastorzy, Gazeta Wyborcza, 1996-06-22

Dziesiątki, a nawet setki tysięcy wiernych różnych konfesji korzystają z nowego prawa i wracają do swej wiary - unickiej, rzymskokatolickiej i innych - lub przyjmują ją po raz pierwszy jako bliższą im od prawosławnej.

źródło: NKJP: Adam Szostkiewicz: Przed apokalipsą, Polityka, nr 2, 2007-10-29

2. zwierzenie

Definicja

książk. 
wypowiedź, w której ktoś przyznaje się do czegoś lub wyjawia to, co wcześniej skrywał

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język mówienie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  spowiedź, wyznanie

Cytaty

W tomiku „To” natomiast zauważymy dramatyczną zmianę - tak jakby poeta odwrócił się od swojej wizji „poezji obiektywnej”, by powiedzieć (wreszcie) więcej o sobie. Stąd poetyka wyznania i konfesji, obecna tak często w nowych utworach.

źródło: NKJP: Jarosław Klejnocki: Wiersze zrozumiałe, Polityka, nr 39/00, 2000

W “Historii literatury 1945–1995” mielibyśmy dział prozy transseksualnej, która opierałaby się na tradycji awangardowej w zakresie form narracyjnych, oraz konfesje tożsamościowe, bliskie fabularnie reportażom z seansów psychoanalitycznych.

źródło: NKJP: Inga Iwasiów: Gender dla średnio zaawansowanych. Wykłady szczecińskie, 2004

Innymi słowy, jego domeną jest język artystycznej konfesji podlegający czytelniczej interpretacji.

źródło: NKJP: Paweł Huelle, Jarosław Klejnocki, Krzysztof Koehler, Zbigniew Machej, Karol Maliszewski: Ankieta: Religia i literatura, Fronda, nr 11, 1999

Zgadzało się to wszakże z kluczowym i w rozmaitych wersjach powtarzającym się wyznaniem, iż wie pan, ja nie najlepiej czuję się na świecie, ponieważ na ogół przebywam w sferze bytów idealnych. Nie doceniłem grozy tej konfesji, a nawet nieopatrznie spodobała mi się ona.

źródło: NKJP: Jerzy Pilch: Moje pierwsze samobójstwo i dziewięć innych opowieści, 2006

3. grobowiec

Definicja

archit. 
grobowiec męczennika znajdujący się wewnątrz kościoła

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Bieg życia śmierć

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół miejsca i instytucje związane z religią i kościołem

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  grobowiec

Cytaty

Pośrodku, pod kopułą, konfesja św. Stanisława 1626-29, wg proj. J. Trevano ze srebrną trumną męczennika 1671.

źródło: NKJP: Krystyna Malik, Maria Raciborska (red.): Przewodnik po Polsce, 1996

Środkową część prezbiterium zajmuje barokowa konfesja z końca XVII w., wzorowana na watykańskiej konfesji św. Piotra.

źródło: NKJP: Włodzimierz Łęcki: Wielkopolska: przewodnik, 1989

W prezbiterium stoi złocona konfesja z relikwiami św. Wojciecha.

źródło: NKJP: Anna Forecka, Marcin Fabjański: Archeologia. Historia i jeziora, Gazeta Wyborcza, 1998-05-15

Składnia

bez ograniczeń + konfesja +
(KOGO)
bez ograniczeń + konfesja +
(CZYJA)

4. obudowa

Definicja

archit. 
ozdobna obudowa konfesji - grobowca, mająca formę baldachimu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Bieg życia śmierć

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo części budowli

Cytaty

Jako pamiątkę mojej pielgrzymki do grobu świętego Wojciecha pozostawiam wam poświęconą replikę przepięknego baldachimu nad trumienką świętego Wojciecha, nawiązującą w swojej formie do słynnej konfesji Berniniego w Bazylice świętego Piotra w Rzymie.

źródło: NKJP: Korpus języka mówionego PELCRA

W tutejszej katedrze znajdziemy srebrną trumnę z relikwiami świętego, wykonaną w 1662 roku [...], z otaczającą ją konfesją wzorowaną na konfesji św. Piotra w Rzymie [...].

źródło: NKJP: Karol Pomeranek: Śladami Mieszka, Gazeta Krakowska, 2007-08-31

Składnia

bez ograniczeń + konfesja +
(KOGO)
bez ograniczeń + konfesja +
(CZYJA)
Data ostatniej modyfikacji: 23.05.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json