UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

nadzieja

Chronologizacja

XIV w., Bańk
XIV w., Bor

Pochodzenie

psł. *naděja

1. zwycięstwa

Definicja

oczekiwanie, że w przyszłości spełnią się czyjeś życzenia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  speranda

Połączenia

  • głęboka, jedyna, ostatnia; cicha, nieśmiała, nikła, wątła; głupia, naiwna nadzieja; duże, spore; gasnące, niespełnione, płonne, pogrzebane, rozbudzone, złudne; zawiedzione nadzieje
  • nadzieja chwały, wyzwolenia, zwycięstwa
  • nadzieja na przyszłość; na lepsze jutro, na ocalenie, na powodzenie, na ratunek, na sukces, na szczęście, na wolność, na wzajemność, na zwycięstwo
  • nadzieja w głosie, w oczach
  • wiara, nadzieja i miłość; oczekiwania i nadzieje
  • błysk, cień, iskierka, iskra, odrobina, promyk, światełko; przypływ, resztki, utrata; symbol; dni nadziei
  • pełen nadziei
  • ożywiony nadzieją
  • nadzieja pojawiła się, wstąpiła w kogoś; zaświtała; prysła, zgasła
  • mieć, pokładać, żywić; budzić, dać/dawać, obudzić, wzbudzać; porzucić, stracić (wszelką), tracić, utracić; odebrać komuś; wyrazić/wyrażać nadzieję; rozwiać/rozwiewać czyjeś nadzieje
  • napawać; żyć nadzieją
  • robić coś bez nadziei na powodzenie
  • robić coś z nadzieją
  • w nadziei, że...
  • z nadzieją, że...

Cytaty

Jego rodzice przybyli do Rosji z południowych Czech w nadziei na poprawę losu, ale dalej klepali biedę.

źródło: NKJP: Marek Ławrynowicz: Diabeł na dzwonnicy, 1996

Co to jest „msza”, Janek? – Zosia spojrzała na mnie. Nie pamiętałem. Popatrzyłem na Mateusza z nadzieją, że wybawi mnie z kłopotu. Nie myliłem się. Wiedział.

źródło: NKJP: Małgorzata Saramonowicz: Sanatorium, 2005

Niektórzy wszczynali przeraźliwy lament, inni padali jak podcięci na ziemię, okrywając ramionami twarz i oczy, porzuciwszy wszelką nadzieję ocalenia.

źródło: NKJP: Maciej Kuczyński: Atlantyda, wyspa ognia, 1996

Na miejscu udając dziedziczki wielkich fortun, mają nadzieję znaleźć bogatych mężów.

źródło: NKJP: opr. ST: INFORMATOR WIELKOPOLSKI, Gazeta Poznańska, 2005-09-27

Dla starszych rozczarowaniem była już sama wojna. Ona zabiła ich nadzieje, te, które mieli między wojnami.

źródło: NKJP: Stanisław Mrożek: Jak zostałem filmowcem, 1975

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. nadzieja
nadzieje
D. nadziei
nadziei
C. nadziei
nadziejom
B. nadzieję
nadzieje
N. nadzieją
nadziejami
Ms. nadziei
nadziejach
W. nadziejo
nadzieje

Inne uwagi

Zwykle lp

Składnia

bez ograniczeń + nadzieja +
(że ZDANIE)|BEZOKOLICZNIK
bez ograniczeń + nadzieja +
(na CO)
bez ograniczeń + nadzieja +
(CZEGO)

2. kibiców

Definicja

oczekiwanie wobec kogoś lub czegoś, że w przyszłości spełni czyjeś życzenia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Połączenia

  • nadzieja kibiców, ludzkości, matki, medycyny
  • być, okazać się, stać się czyjąś nadzieją

Cytaty

Jesienią 2007 r. przemawiał już znacznie dłużej: tym razem wyjaśnił zjazdowi, dlaczego chce być liderem kraju. Zebrał oklaski burzliwe i szczere: stał się nadzieją torysów.

źródło: NKJP: Adam Szostkiewicz: Niebiesko-zielony, Polityka, 2007-12-27

Założenie terapii jest proste [...]. Ale praktyka pokazała, że od założenia do sukcesu jest bardzo daleka droga. Nadal jednak to największa nadzieja medycyny w walce z chorobami uwarunkowanymi genetycznie.

źródło: NKJP: Katarzyna Kaczorowska (K): Klucz do materii, Gazeta Poznańska, 2006-10-13

Wypisać się z orkiestry mi każe, wciąż mi się to tłukło po głowie. Wypisać z orkiestry. Kiedy ta orkiestra była moją jedyną nadzieją.

źródło: NKJP: Wiesław Myśliwski: Traktat o łuskaniu fasoli, 2007

Wszystko, co jest bliskie naszym myślom, co jest naszą nadzieją i drogowskazem - demokratyzacja naszego życia politycznego, społecznego i gospodarczego, ulepszanie systemu zarządzania naszą gospodarką [...] - było im przeszkodą.

źródło: NKJP: Zdzisław Smektała: Chcica..., 2006

Pamiętał, jak Jakub zaczął wyróżniać pierworodnego Janka, kiedy ten za bębenek chwycił. I jak przeganiał z izby pętających się pod nogami Franka i Józka. A potem z kolei ulokował nadzieje we Franku.

źródło: NKJP: Wit Szostak: Oberki do końca świata, 2007

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. nadzieja
nadzieje
D. nadziei
nadziei
C. nadziei
nadziejom
B. nadzieję
nadzieje
N. nadzieją
nadziejami
Ms. nadziei
nadziejach
W. nadziejo
nadzieje

Składnia

bez ograniczeń + nadzieja +
(KOGO/CZEGO)
bez ograniczeń + nadzieja +
(CZYJA)

Frazeologizmy

cała nadzieja w kimś/czymś
coś rokuje nadzieje
ktoś robi nadzieję komuś
ktoś rokuje nadzieje
ktoś wiąże nadzieje z kimś/czymś
ktoś lokuje nadzieje w kimś/czymś
ktoś zrobił nadzieję komuś
ktoś związał nadzieje z kimś/czymś
przy nadziei

Przysłowia

Nadzieja matką głupich
Nadzieja jest matką głupich
Nadzieja matka głupich
Data ostatniej modyfikacji: 15.05.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json