UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

strychulec

Chronologizacja

1 połowa XV w., SStp
W postaci: strychol(e)c

Pochodzenie

z niem. Streichholz (dosł.) 'zapałka'

Wyraz z wtórnie wyabstrahowanym przyrostkiem -ulec (z niem. -holz), z semantyką wskazującą na związek z czasownikiem streichen 'smarować, cofać, gładzić; kreślić, malować'. Co do budowy por. szpikulec

1. przyrząd

Definicja

przest.

przyrząd do wygładzania i wyrównywania powierzchni

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca materiały i narzędzia pracy

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo materiały, narzędzia i maszyny budowlane

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

przyrząd

Cytaty

	Cegła ceramiczna, użyta do licowania murów kamiennych oraz budowy stropów, strzelnic itp., formowana była ręcznie przy użyciu strychulca. źródło: NKJP: Ryszard Henryk Bochenek: Twierdza Jasna Góra, 1997
	W Archiwum Akt Dawnych w Warszawie zachował się pierwszy herb Jarczowa. Na czerwonym tle umieszczono miarę zbożową, nad nią białą rękę z żółtym strychulcem, a u dołu szuflę. źródło: NKJP: Internet
	Przyrząd do wyrównywania gliny w formie deseczki zwany był strychulcem. źródło: NKJP: Internet
	Sypkie produkty, np. ziarno, sprzedawano na korce, które musiały być mierzone z „czubkiem” (pod strychulec). źródło: Internet: wiano.eu
	Przy wyrobie cegły strycharz nabierał oburącz potrzebną ilość gliny, wrzucał ją z wysoka do formy, uderzał formą w stół i wygładzał zawartość formy ręką (handstrich) lub wąską deszczułką - strychulcem [...]. źródło: Internet: muzeumwsiopolskiej.pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	strychulec	strychulce
D.	strychulca	strychulców
C.	strychulcowi	strychulcom
B.	strychulec	strychulce
N.	strychulcem	strychulcami
Ms.	strychulcu	strychulcach
W.	strychulcu	strychulce

2. ogon

Definicja

łow.

krótko obcięty ogon wyżła

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwierzęta domowe i hodowlane

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

ogon

Cytaty

Poza tym długim strychulcem pies może dokładniej wskazać miejsce zalegania zwierzyny.

źródło: Internet: lowiecki.pl/dziennik/forum

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	strychulec	strychulce
D.	strychulca	strychulców
C.	strychulcowi	strychulcom
B.	strychulec	strychulce
N.	strychulcem	strychulcami
Ms.	strychulcu	strychulcach
W.	strychulcu	strychulce

3. ochraniacz

Definicja

jeźdź.

ochraniacz zakładany na pęcinę konia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwierzęta domowe i hodowlane

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

ochraniacz

Cytaty

Jeśli uderza o siebie wewnętrznymi stronami nóg przednich lub tylnych, mówimy o „strychowaniu”. To drugie zjawisko występuje o wiele częściej w przypadku nóg tylnych, stąd zwyczajowo ochraniacze na tylne nogi nazywa się strychulcami, nie powinny jednak nikogo dziwić strychulce przeznaczone na nogi przednie. Tego typu uderzenia nogi o nogę oczywiście mogą skutkować ranami i stłuczeniami mięśni, skóry, ścięgien i stawów.

źródło: Internet: stajniatrot.pl

Strychulce chronią ścięgna i stawy pęcinowe.

źródło: Internet:konie-fred-24.blog.onet.pl

No, i trzeba kupić siodło, popręg, strzemiona, ogłowie, wędzidło, strychulce i derkę.

źródło: NKJP: Paweł Spodenkiewicz: Konie jak narkotyk, Dziennik Łódzki, 2002-03-16

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	strychulec	strychulce
D.	strychulca	strychulców
C.	strychulcowi	strychulcom
B.	strychulec	strychulce
N.	strychulcem	strychulcami
Ms.	strychulcu	strychulcach
W.	strychulcu	strychulce

Inne uwagi

Zwykle lm

4. wypełnienie

Definicja

bud.

wałkowana słoma w warkoczach stosowana niegdyś jako wypełnienie ścian zewnętrznych

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo materiały, narzędzia i maszyny budowlane

Cytaty

Chałupy musiały być lekkie, żeby nie zapadały się w niestabilnym gruncie. Miały konstrukcję szkieletową, wypełnioną strychulcem, drewnianymi dylami owiniętymi warkoczami ze słomy i obrzucone gliną z dodatkiem sieczki.

źródło: NKJP: (JJ): Kopanie torfu i klumpy na kopyta, Dziennik Bałtycki, 2000-04-29

Przez trzy dni w skansenie w Klukach prezentowane będą też różne zajęcia dnia codziennego. Zobaczyć będzie można krycie dachu trzciną, powstawanie strychulca, czyli sposób wypełniania ścian słowińskich chat, tarcie drewna ręczną piłą, naprawę sieci kleszczką.

źródło: NKJP: (JJ): Prawie jak urlop, Dziennik Słupski, 2000-04-28

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	strychulec	strychulce
D.	strychulca	strychulców
C.	strychulcowi	strychulcom
B.	strychulec	strychulce
N.	strychulcem	strychulcami
Ms.	strychulcu	strychulcach
W.	strychulcu	strychulce

Inne uwagi

Zwykle lp

5. kryterium

Definicja

pejorat.

jedno proste kryterium stosowane do oceny różnych zjawisk

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

kryterium

Cytaty

	Gminy trzeba kategoryzować, bo strychulec przyjęty w roku 1990 na użytek gmin samorządowych był dobrym punktem wyjścia reform samorządowych, ale tylko punktem wyjścia. źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 22.01.1998
	Jeśli chcesz żyć letnio, od minus dziesięć do plus dziesięć - wracaj na równiny Mazowsza, głosuj na demokrację ludową... za tradycją, urawniłowką, strychulcem! Ale kto ma duszę wyczynowca, hazardzisty, wynalazcy - ten polubi i pokocha Amerykę na zawsze. źródło: NKJP: Edward Redliński: Szczurojorczycy, 1994
	Ale można sobie wyobrazić taki system zachęt [do przestrzegania dyscypliny], który uruchomi dziesiątki inicjatyw lokalnych w poszczególnych szkołach. Tylko że to wymaga elastycznego myślenia, a nie krojenia wszystkiego według jednego strychulca. Po co na przykład we wszystkich szkołach wprowadzać monitoring. źródło: NKJP: Jacek Żakowski: Rzecz o szczuciu, Polityka, 2007-03-10
	O formę i styl będę walczył zawzięcie, bo w moim przekonaniu nie można tym samym strychulcem otwierać Witkacego i Fredry. źródło: NKJP: Szukam armat, Dziennik Polski, 2002-12-20

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	strychulec	strychulce
D.	strychulca	strychulców
C.	strychulcowi	strychulcom
B.	strychulec	strychulce
N.	strychulcem	strychulcami
Ms.	strychulcu	strychulcach
W.	strychulcu	strychulce

Inne uwagi

Zwykle lp

Frazeologizmy

pod jeden strychulec
pod strychulec

Data ostatniej modyfikacji: 27.06.2016