UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

szmatka

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł.

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. szmatka
szmatki
D. szmatki
szmatek
C. szmatce
szmatkom
B. szmatkę
szmatki
N. szmatką
szmatkami
Ms. szmatce
szmatkach
W. szmatko
szmatki

Pochodzenie

Zob. szmata

1. materiał

Definicja

mały kawałek tkaniny

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka sprzęty domowe i przedmioty codziennego użytku

Relacje znaczeniowe

synonimy:  gałganek

Połączenia

  • czysta; kolorowa; mokra, sucha, wilgotna; bawełniana, flanelowa, lniana szmatka
  • szmatka do kurzu, do podłogi, do szkieł
  • zmoczyć szmatkę
  • czyścić coś, polerować coś, przetrzeć coś, wycierać coś szmatką

Cytaty

[...] nasze kobiety pakowały do płóciennego woreczka bochen chleba pieczonego na klonowych liściach, grudkę soli zawiniętą w szmatkę, kawał słoniny i zerwane dopiero co przeze mnie z grządki ogórki mieniące się wszystkimi odcieniami zieleni.

źródło: NKJP: Jan Rutkiewicz: Ostland, Akant, 2007-02

Widzisz te tenisówki? - i zgina mój kark, bym przyjrzał się jego butom. - Będziesz je czyścił. Wytrzesz je namydloną szmatką, potem szmatkę wypłuczesz i przetrzesz tenisówki na mokro, a potem wytrzesz do sucha.

źródło: NKJP: Jacek Głębski: Kuracja, 1998

Siada przy stole. Rękę kładzie na szmatce od kurzu.

źródło: NKJP: Dariusz Banek: Samo życie, 2010

Lalki są wykonane ze szmatek, korków, odpadków, zużytych butelek.

źródło: NKJP: Ł: Przygoda z lalkami, Trybuna Śląska, 2002-05-11

2. odzież

Definicja

pot. 
jakaś rzecz do ubrania

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie rodzaje i części ubrań

Relacje znaczeniowe

synonimy:  ciuszek, gałganek, łaszek

Cytaty

Był idealny i podniecał ją, ale jego podniecenie słabło z każdą spadającą z niej szmatką.

źródło: NKJP: Mirosław M. Bujko: Wyspy szerszenia, 2008

Upał skłania nas do zakładania kusych, lekkich szmatek.

źródło: NKJP: Julia Lubecka: O życiu, Cosmopolitan, 2000

Z bliżej nieznanych powodów producenci niemowlęcych szmatek mieli słabe pojęcie jak wygląda małe dziecko i szyli pokraczne stroiki z monstrualnie długimi albo zredukowanymi do minimum nogawkami i rękawkami, projektowali śpioszki mogące pomieścić małego hipopotama albo, przeciwnie, pasujące do wąskiego ciała węża boa dusiciela.

źródło: NKJP: Ewa Nowacka: Małe kochanie, wielka miłość, 1997

Przychodzi ze swoimi trzema pieskami, ubrana w kolorowe szmatki, niektóre już całkiem zniszczone, owinięta wełnianym szalem, nawet jak jest ciepło, i w starym berecie.

źródło: NKJP: Marek Soból: Mojry, 2005

Frazeologizmy

gadka szmatka
Data ostatniej modyfikacji: 11.05.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json