UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

dowcipny

Chronologizacja

1528, SPXVI
Inne znaczenie: 'rozumny, bystry, zdolny'

Pochodzenie

Zob. dowcip

1. o kimś wesołym

Definicja

mający poczucie humoru i umiejący rozśmieszać innych oraz opowiadać dowcipy i robić żarty

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny rozrywka

Relacje znaczeniowe

synonimy:  jajcarski, żartowny

Połączenia

  • dowcipny chłopak, człowiek, facet, mężczyzna, pan; gawędziarz, satyryk; gdańszczanin, lwowianin...; dowcipna dziewczyna, kobieta, osoba
  • bardzo, niezwykle, umiarkowanie dowcipny
  • błyskotliwy i dowcipny; czarujący i dowcipny; elokwentny i dowcipny; inteligentny i dowcipny; mądry i dowcipny; miły i dowcipny; pogodny i dowcipny; uśmiechnięty i dowcipny; zabawny i dowcipny; piękna i dowcipna
  • ktoś był/jest dowcipny

Cytaty

[...] pojawił się Brzechwa prawdziwy, takim, jakim był jako człowiek: dowcipny pan [...] bystro obserwujący świat, bardzo tego świata ciekawy, bardzo nim rozbawiony.

źródło: KWSJP: Ryszard Matuszewski: Alfabet : wybór z pamięci 90-latka, 2004

Kocha się w niej wielu oficerów sztabu, nie sposób jej nie kochać, oszałamia urodą, jest reprezentacyjna, pogodna i dowcipna.

źródło: KWSJP: Henryk Rozpędowski: Charleston, 2002

Potrafił być miły, sympatyczny i towarzyski, nawet umiarkowanie dowcipny.

źródło: KWSJP: Longin Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki, 1999

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. dowcipny
dowcipny
dowcipny
dowcipne
dowcipna
D. dowcipnego
dowcipnego
dowcipnego
dowcipnego
dowcipnej
C. dowcipnemu
dowcipnemu
dowcipnemu
dowcipnemu
dowcipnej
B. dowcipnego
dowcipnego
dowcipny
dowcipne
dowcipną
N. dowcipnym
dowcipnym
dowcipnym
dowcipnym
dowcipną
Ms. dowcipnym
dowcipnym
dowcipnym
dowcipnym
dowcipnej
W. dowcipny
dowcipny
dowcipny
dowcipne
dowcipna
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. dowcipni
dowcipni
dowcipne
dowcipne
D. dowcipnych
dowcipnych
dowcipnych
dowcipnych
C. dowcipnym
dowcipnym
dowcipnym
dowcipnym
B. dowcipnych
dowcipnych
dowcipnych
dowcipne
N. dowcipnymi
dowcipnymi
dowcipnymi
dowcipnymi
Ms. dowcipnych
dowcipnych
dowcipnych
dowcipnych
W. dowcipni
dowcipni
dowcipne
dowcipne

Stopień wyższy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. dowcipniejszy
dowcipniejszy
dowcipniejszy
dowcipniejsze
dowcipniejsza
D. dowcipniejszego
dowcipniejszego
dowcipniejszego
dowcipniejszego
dowcipniejszej
C. dowcipniejszemu
dowcipniejszemu
dowcipniejszemu
dowcipniejszemu
dowcipniejszej
B. dowcipniejszego
dowcipniejszego
dowcipniejszy
dowcipniejsze
dowcipniejszą
N. dowcipniejszym
dowcipniejszym
dowcipniejszym
dowcipniejszym
dowcipniejszą
Ms. dowcipniejszym
dowcipniejszym
dowcipniejszym
dowcipniejszym
dowcipniejszej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. dowcipniejsi
dowcipniejsi
dowcipniejsze
dowcipniejsze
D. dowcipniejszych
dowcipniejszych
dowcipniejszych
dowcipniejszych
C. dowcipniejszym
dowcipniejszym
dowcipniejszym
dowcipniejszym
B. dowcipniejszych
dowcipniejszych
dowcipniejszych
dowcipniejsze
N. dowcipniejszymi
dowcipniejszymi
dowcipniejszymi
dowcipniejszymi
Ms. dowcipniejszych
dowcipniejszych
dowcipniejszych
dowcipniejszych

Składnia

Rz osobowy + dowcipny + bez ograniczeń
szyk: neutralny

2. o czymś zabawnym

Definicja

mający charakter dowcipu lub żartu, którego celem jest rozbawianie ludzi

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny rozrywka

Relacje znaczeniowe

synonimy:  jajcarski, zabawny, żartobliwy, żartowny

Połączenia

  • dowcipny dialog, komentarz, przerywnik; esej, felieton, napis, opis, tekst, wierszyk; film, obrazek; pomysł; ton, sposób; dowcipna komedia, reklama; aluzja, gra słów, konkluzja, odpowiedź, pointa, polemika, replika, riposta, wypowiedź, uwaga; historyjka, opowieść; dowcipne powiedzenie, słówko; zdjęcie
  • bardzo, mało, ogromnie dowcipny
  • dowcipny i pouczający; barwny i dowcipny; oryginalny i dowcipny; żywy i dowcipny
  • coś jest dowcipne, coś uchodzi za dowcipne

Cytaty

Hammy sam mu o tym opowiadał w dowcipny sposób, by go zabawić.

źródło: KWSJP: Kathryn Johnston Noyes: Drabina Jakubowa, 1969

Miałem ochotę podszepnąć mu, żeby nie dał tak igrać ze sobą i zrewanżował się jakąś dowcipną odpowiedzią.

źródło: KWSJP: Tadeusz Kwiatkowski: Panopticum, 1995

Jakimś cudem zachowało się podziękowanie Olgi, utrzymane w tym samym wytwornym i dowcipnym tonie [...].

źródło: KWSJP: Maria Rostworowska: Portret za mgłą. Opowieść o Oldze Boznańskiej, 2003

[...] mogłem i ja pobawić się z kwaśną satysfakcją tym, co wówczas uchodziło za dowcipne i pouczające, choć było płaskie, pracowicie dosłowne i od początku godne śmiechu.

źródło: KWSJP: Władysław Ogrodziński: Ulica zwana Bystrą, 1985

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. dowcipny
dowcipny
dowcipny
dowcipne
dowcipna
D. dowcipnego
dowcipnego
dowcipnego
dowcipnego
dowcipnej
C. dowcipnemu
dowcipnemu
dowcipnemu
dowcipnemu
dowcipnej
B. dowcipnego
dowcipnego
dowcipny
dowcipne
dowcipną
N. dowcipnym
dowcipnym
dowcipnym
dowcipnym
dowcipną
Ms. dowcipnym
dowcipnym
dowcipnym
dowcipnym
dowcipnej
W. dowcipny
dowcipny
dowcipny
dowcipne
dowcipna
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. dowcipni
dowcipni
dowcipne
dowcipne
D. dowcipnych
dowcipnych
dowcipnych
dowcipnych
C. dowcipnym
dowcipnym
dowcipnym
dowcipnym
B. dowcipnych
dowcipnych
dowcipnych
dowcipne
N. dowcipnymi
dowcipnymi
dowcipnymi
dowcipnymi
Ms. dowcipnych
dowcipnych
dowcipnych
dowcipnych
W. dowcipni
dowcipni
dowcipne
dowcipne

Stopień wyższy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. dowcipniejszy
dowcipniejszy
dowcipniejszy
dowcipniejsze
dowcipniejsza
D. dowcipniejszego
dowcipniejszego
dowcipniejszego
dowcipniejszego
dowcipniejszej
C. dowcipniejszemu
dowcipniejszemu
dowcipniejszemu
dowcipniejszemu
dowcipniejszej
B. dowcipniejszego
dowcipniejszego
dowcipniejszy
dowcipniejsze
dowcipniejszą
N. dowcipniejszym
dowcipniejszym
dowcipniejszym
dowcipniejszym
dowcipniejszą
Ms. dowcipniejszym
dowcipniejszym
dowcipniejszym
dowcipniejszym
dowcipniejszej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. dowcipniejsi
dowcipniejsi
dowcipniejsze
dowcipniejsze
D. dowcipniejszych
dowcipniejszych
dowcipniejszych
dowcipniejszych
C. dowcipniejszym
dowcipniejszym
dowcipniejszym
dowcipniejszym
B. dowcipniejszych
dowcipniejszych
dowcipniejszych
dowcipniejsze
N. dowcipniejszymi
dowcipniejszymi
dowcipniejszymi
dowcipniejszymi
Ms. dowcipniejszych
dowcipniejszych
dowcipniejszych
dowcipniejszych

Składnia

Rz nieżywotny + dowcipny + bez ograniczeń
szyk: neutralny
Data ostatniej modyfikacji: 24.04.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json