Chronologizacja
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | kania |
kanie |
|
| D. | kani |
kani |
neut |
| kań |
char | ||
| C. | kani |
kaniom |
|
| B. | kanię |
kanie |
|
| N. | kanią |
kaniami |
|
| Ms. | kani |
kaniach |
|
| W. | kanio |
kanie |
Pochodzenie
psł. *kańa 'ptak kania'
Wyraz być może pochodzenia dźwiękonaśladowczego. Nazwa grzyba prawdopodobnie wtórna od nazwy ptaka, choć z niejasnych powodów.
1.a grzyb
Definicja
Noty o użyciu
Używane również w postaci pełnej: czubajka kania.
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin rośliny leśne i łąkowe
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | grzyb |
Połączenia
- zbierać kanie
- pomylić (muchomora sromotnikowego) z kanią
Cytaty
|
Tytuł „Wicegrzybiarza” postanowiliśmy przyznać chłopcom, którzy znaleźli imponujących rozmiarów kanię [...]. Ich kania ważyła 80 dag, a średnica jej kapelusza wynosiła 38 cm. źródło: NKJP: (red.): Nadia „Grzybiarzem Roku 2006” - plebiscyt rozstrzygnięty!, Czas Ostrzeszowski, nr 1, 2007 |
|
|
Muchomor sromotnikowy najczęściej mylony jest z dziką pieczarką, kanią i gąską zieloną. źródło: NKJP: (luk): Jak odróżniać jadalne od trujących, Dziennik Łódzki, 2004-08-21 |
|
|
Zapuszczali się w głąb coraz dalej i dalej, bo tam rosły dorodniejsze prawdziwki i kanie, złocistsze rydze. źródło: NKJP: Kira Gałczyńska: Nie wrócę tu nigdy, czyli pożegnanie z Mazurami, 1998 |
|
|
Każdą wątpliwość rozstrzygajcie radykalnie, wyrzucając podejrzanego grzyba. Unikajcie kani, ponieważ łatwo je pomylić ze sromotnikiem [...]. źródło: NKJP: Piotr Adamczewski: Smak pod kapeluszem, Polityka, 2003-10-04 |
|
|
Muchomor zielonawy, czyli sromotnikowy, w lesie nie zwraca uwagi swoim wyglądem [...]. Bywa często mylony z jadalnymi gołąbkami, gąskami, pieczarkami, a nawet kaniami. źródło: NKJP: (X): Rada za radą, Gazeta Wyborcza, 1993-08-13 |
1.b potrawa
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy
Cytaty
|
Bardzo szkodliwa jest smażona kania, prawie surowa w środku. źródło: NKJP: Monika Panfil: Zielonkawy morderca, Gazeta Wyborcza, 1994-09-15 |
|
|
Nie ma pan pojęcia, jaki grzybny jest ten rok. Borowiki, podgrzybki, kurki, maślaki, rydze, kanie, co pan chce. Kanie na masełku, palce lizać. Niech się najlepsze kotlety schowają. źródło: NKJP: Wiesław Myśliwski: Traktat o łuskaniu fasoli, 2007 |
|
|
Jak już objedzą się maślakami w śmietanie, nasmażą rydzów albo kani i nagotują zup grzybowych, może zatęsknią za innym smakiem? źródło: NKJP: Krzysztof Kucharski: Cielę podalpejskie, Gazeta Wrocławska, 2002-08-16 |
2. ptak
Definicja
Noty o użyciu
Wyraz używany jako składnik terminów zoologicznych, np.: kania czarna, kania ruda.
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt ptaki
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwierzęta drapieżne
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | ptak |
Cytaty
|
W chałupie Kłoski na Wydymaczu mieszkał wąż, sowa i kania [...]. Kania tkwiła u sklepienia dachu, w najwyższym punkcie domu, ale jej prawdziwym mieszkaniem było niebo. źródło: NKJP: Olga Tokarczuk: Prawiek i inne czasy, 1996 |
|
|
Często w pobliżu czaplińców gniazdują również ptaki drapieżne, które z wyjątkiem kani nie czynią szkód swoim sąsiadom. źródło: NKJP: Stanisław Godlewski: Vademecum myśliwego, 1955 |
|
|
Nie było ptaka, którego by Świerszcz nie potrafił naśladować: kosa, kukułkę, kanię, słowika, wilgę, szpaka, dzięcioła, kraskę, gila, co się tylko chciało. źródło: NKJP: Wiesław Myśliwski: Kamień na kamieniu, 2008 |
|
|
Martwe pisklęta stają się łupem krążących kani lub czających się w ukryciu lisów. źródło: NKJP: (RL): Czapli Wierch w gminie Osiek, Dziennik Tczewski, 1999-11-05 |