UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

uchybić

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. uchybię
 uchybimy
2 os. uchybisz
 uchybicie
3 os. uchybi
 uchybią

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. uchybiłem
+(e)m uchybił
 uchybiłam
+(e)m uchybiła
 uchybiłom
+(e)m uchybiło
 uchybiliśmy
+(e)śmy uchybili
 uchybiłyśmy
+(e)śmy uchybiły
2 os. uchybiłeś
+(e)ś uchybił
 uchybiłaś
+(e)ś uchybiła
 uchybiłoś
+(e)ś uchybiło
 uchybiliście
+(e)ście uchybili
 uchybiłyście
+(e)ście uchybiły
3 os. uchybił
 uchybiła
 uchybiło
 uchybili
 uchybiły

bezosobnik: uchybiono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. uchybmy
2 os. uchyb
 uchybcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. uchybiłbym
bym uchybił
 uchybiłabym
bym uchybiła
 uchybiłobym
bym uchybiło
 uchybilibyśmy
byśmy uchybili
 uchybiłybyśmy
byśmy uchybiły
2 os. uchybiłbyś
byś uchybił
 uchybiłabyś
byś uchybiła
 uchybiłobyś
byś uchybiło
 uchybilibyście
byście uchybili
 uchybiłybyście
byście uchybiły
3 os. uchybiłby
by uchybił
 uchybiłaby
by uchybiła
 uchybiłoby
by uchybiło
 uchybiliby
by uchybili
 uchybiłyby
by uchybiły

bezosobnik: uchybiono by

bezokolicznik: uchybić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: uchybiwszy

gerundium: uchybienie

odpowiednik aspektowy: uchybiać

Pochodzenie

Zob. chybić

1. przepisom

Definicja

książk. 
naruszyć określone normy lub przepisy

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  naruszyć

Połączenia

  • uchybić etykiecie, gościnności, prawu, procedurom, (dobremu) wychowaniu, warunkom (bezpieczeństwa, sanitarnym), zasadom
  • uchybić rażąco

Cytaty

Dopełniliśmy wszelkich starań, by środki finansowe, jakie otrzymywaliśmy, były na czas zaksięgowane, by składane sprawozdania finansowe do właściwego ministerstwa nadzorującego prace fundacji oraz urzędu skarbowego były rzetelne i w terminie, by nie uchybić żadnym obowiązującym przepisom prawa.

źródło: NKJP: Stenogram z 83. posiedzenia Komisji Śledczej ds. PKN Orlen SA 25 czerwca 2005 r.

[...] stwierdziła, że byłem tylko luźnym współpracownikiem, młodym i niedoświadczonym, że uchybiłem podstawowym zasadom obiektywności dziennikarskiej.

źródło: NKJP: Maciej Pinkwart: Dziewczyna z Ipanemy, 2003

W tradycji ludowej nie ma piekła, nieba, nie ma kary za grzechy. Jeśli po śmierci dusza cierpi, to dlatego, że uchybiono czemuś podczas obrzędów rytualnych.

źródło: NKJP: Jagna Knittel: Sesja Muzyki Kresów?, Gazeta Wyborcza, 1994-11-15

Składnia

bez ograniczeń + uchybić +
CZEMU

2. kobiecie

Definicja

książk. 
urazić kogoś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  urazić

Połączenia

  • uchybić kobiecie, (duchownej, starszej) osobie

Cytaty

[...] nigdy jej nie uchybił, nie przeklinał, nie wykorzystał chwil, gdy tuliła się do niego jak kocię.

źródło: NKJP: Iwona Surmik: Ostatni smok, 2005

Krytyka pisała o niej zawsze z szacunkiem – chwaląc czy ganiąc, nigdy nie uchybiono jej ani słowem.

źródło: NKJP: Maria Rostworowska: Portret za mgłą opowieść o Oldze Boznańskiej, 2003

Składnia

bez ograniczeń + uchybić +
KOMU + (CZYM)

3. godności

Definicja

książk. 
postąpić w sposób nieakceptowalny lub niestosowny ze względu na to, co nazywa następujący rzeczownik

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  umniejszyć

Połączenia

  • uchybić czci, godności, powadze czegoś, stanowisku, wiekowi

Cytaty

- O tak, mój słodki książę nigdy nie uchybił czci żadnej damy - przytaknąłem gorąco.

źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Ogród miłości, 2006

Tak rozmyślając, ufna, iż w niczym nie uchybiła godności swego urzędu ani trudnej sztuce prawniczej, przekroczyła Brygida próg sali, w której za długim stołem zasiadało Kolegium Sędziów.

źródło: NKJP: Witold Horwath: Ultra Montana, 2005

Oskarżony uchybił powadze i godności stanowiska wiceministra - mówił sędzia, skazując wczoraj Krzysztofa B., [...] za pobicie fotoreportera i uniemożliwienie opublikowania jego zdjęcia w prasie.

źródło: NKJP: Bogdan Wróblewski: Gazeta Wyborcza, 1997-12-05

Składnia

bez ograniczeń + uchybić +
CZEMU
Data ostatniej modyfikacji: 03.11.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN