UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

liliput

Chronologizacja

1806, Wawrzyniec Surowiecki, List do przyiaciela mieszkaiącego nad rzeką Wartą o wadach edukacyi młodziezy polskiey, polona.pl

Pochodzenie

Od nazwy krainy karzełków Lilliput z powieści " Podróże Guliwera" J. Swifta, tłumaczonej na polski po raz pierwszy w r. 1784 z przekładu francuskiego (oryginał ang. wyszedł w r. 1726). W polskim wydaniu z r. 1804 stale Lilliput jako nazwa kraju (np. w tytule: Podróż do Lilliputu), nazwa ludu: Lillipucyanin, mn. Lillipucyanie. Wzorem mogły być franc. lilliputien < ang. lilliputian (Sław.).

1. człowiek

Definicja

pot. 
karzeł – bardzo niski człowiek

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka wygląd

Relacje znaczeniowe

synonimy:  karakan, karzeł, knypek, konus, kurdupel, pigmej, pokurcz

Cytaty

W drzwiach stoi malutki. Ja do niego po imieniu, ale przyglądam się: to podstarzały liliput. Od razu przechodzę na „pan”.

źródło: NKJP: Miron Białoszewski: Chamowo, 2010

Widziałem kiedyś ogłoszenie, w którym kierownictwo produkcji jakiegoś filmu poszukiwało liliputów. To przynajmniej była jasna sprawa. [...] Największy as koszykarski nie miał szans.

źródło: NKJP: Maciej Radwan Rybiński: Papież nie dla liliputów, Dziennik Polski, 2005-04-22

Kiedyś odwiedziliśmy małą O. I jej małego męża L. Oboje po około półtora metra wzrostu. Parka dobrze przystosowanych liliputów.

źródło: NKJP: Krystyna Kofta: Lewa, wspomnienie prawej, 2003

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. liliput
lilipuci
ndepr
liliputy
depr
D. liliputa
liliputów
C. liliputowi
liliputom
B. liliputa
liliputów
N. liliputem
liliputami
Ms. lilipucie
liliputach
W. lilipucie
lilipuci
ndepr
liliputy
depr

2. kura

Definicja

kura (ptak domowy), która charakteryzuje się niskim wzrostem, krępą budową ciała i wysoko rozwiniętym instynktem obronnym, uznawana za odpowiednią do celów dekoracyjnych

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt ptaki

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwierzęta domowe i hodowlane

Relacje znaczeniowe

synonimy:  liliputek, liliputka

Cytaty

Ma siedem kur i koguta liliputa, który ma już 15 lat. – Jest u mnie na dożywociu – śmieje się rolnik.

źródło: NKJP: Jerzy Gawroński: Trudno będzie przekonać ludzi, Gazeta Krakowska, 2005-10-19

Tysiące tam przybyłych chłopów, po nieudanych próbach lokowania ich w blokowych łazienkach i na balkonach - po rządowym zakazie takich praktyk - zaczęły hodować liliputy w ogródkach działkowych.

źródło: NKJP: Barbara Pietkiewicz: Na kurze malowane, Polityka, 2007-06-09

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. liliput
liliputy
D. liliputa
liliputów
C. liliputowi
liliputom
B. liliputa
liliputy
N. liliputem
liliputami
Ms. lilipucie
liliputach
W. lilipucie
liliputy

3. coś małego

Definicja

coś dużo mniejszego od innych rzeczy jakiegoś rodzaju

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii wielkość,

Relacje znaczeniowe

synonimy:  karzeł, mikrus, pokurcz

Cytaty

Nie wszyscy kochają kaktusy. Zapewniam jednak, że warte są zobaczenia właśnie o tej porze, gdyż latem wiele z nich kwitnie. [...] Niektóre osiągają wysokość 10, a nawet 14 metrów i potrafią ważyć 1000 kilogramów. Są wśród nich i liliputy, których wysokość nie przekracza jednego centymetra przy wadze kilku gramów.

źródło: NKJP: Anna Siekierska: Zakwitły kaktusy, Polska Głos Wielkopolski, 2004-08-25

Największe wrażenie na gościach [...] zrobiła jagnięcina z żeberkiem w sosie estragonowym w towarzystwie grillowanych plastrów bakłażana i pomidorowych liliputów [...].

źródło: NKJP: Krzysztof Kucharski: Wielkanoc od tygodnia, Gazeta Wrocławska, 2003-04-04

Nawet wprawny obserwator ma problem ze zidentyfikowaniem miejsca lęgów. Świetnie potrafi to zrobić tylko przebiegła kukułka, której pisklę często wychowuje właśnie strzyżyk. Prawdziwy paradoks, biorąc pod uwagę rozmiary tego ptasiego liliputa i wielokrotnie większej kukułki.

źródło: NKJP: Strzyżyk - wieczny optymista, Dziennik Polski, 2003-07-17

Na świecie występuje ponad tysiąc gatunków nietoperzy. Są wśród nich olbrzymy osiągające ponad półtora metra rozpiętości skrzydeł, są też liliputy wielkości trzmiela.

źródło: NKJP: Beata Polkiewicz: Nocni lotnicy, Gazeta Krakowska, 2003-05-31

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. liliput
liliputy
D. liliputa
liliputów
C. liliputowi
liliputom
B. liliputa
liliputy
N. liliputem
liliputami
Ms. lilipucie
liliputach
W. lilipucie
liliputy

4. ser

Definicja

ser dojrzewający, charakterystyczny dla regionu Wielkopolski, mający owalny i walcowaty kształt, żółty miąższ z dziurkami oraz delikatny smak, uznany oficjalny wielkopolski produkt regionalny

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Cytaty

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. liliput
liliputy
D. liliputa
liliputów
C. liliputowi
liliputom
B. liliputa
liliputy
N. liliputem
liliputami
Ms. lilipucie
liliputach
W. lilipucie
liliputy
Data ostatniej modyfikacji: 01.02.2021
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj