UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

oczodół

Chronologizacja

1861, SJPWil
1849, Internet: books.google.pl
Wcześniej notowano oczodółkowa dziura (Linde).

Pochodzenie

Kalka niem. Augenhöhle; zob. oko, dół

1. czaszki

Definicja

jedno z dwóch zagłębień w czaszce poniżej części czołowej, w którym mieści się gałka oczna

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego części ciała, elementy i substancje składowe

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt budowa i funkcjonowanie organizmów zwierzęcych

Połączenia

  • lewy, prawy oczodół; głębokie, puste oczodoły
  • oczodoły czaszki
  • kość; guz, nowotwór oczodołu

Cytaty

Od silnych ciosów w głowę dziecko doznało złamania kości oczodołu i uszkodzenia lewego oka.

źródło: NKJP: (Ale): Pobili za 5 zł, Wieczór Wybrzeża, 2002-01-17

Klinika jest jedynym ośrodkiem w kraju, gdzie operuje się zagałkowe guzy oczodołu.

źródło: NKJP: Jolanta Grzelak-Hodor: Ratujmy klinikę, Gazeta Krakowska, 2004-02-26

Takie gwałtowne było to zderzenie, że zachrzęściły kości mojej czaszki i oko zostało, czułem, wepchnięte w głąb oczodołu.

źródło: NKJP: Marian Pilot: Na odchodnym, 2002

Tym, który pytanie zadał, był barczysty, ciemnowłosy mężczyzna z twarzą przyozdobioną bruzdami blizn i skórzaną klapką zakrywającą lewy oczodół.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Wieża Jaskółki, 1997

Z zakamarków wyłania się Król Edyp, zasłaniając puste oczodoły.

źródło: NKJP: Magda Huzarska-Szumiec: Kocie zaczepki, Gazeta Krakowska, 2007-06-08

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. oczodół
 oczodoły
D. oczodołu
 oczodołów
C. oczodołowi
 oczodołom
B. oczodół
 oczodoły
N. oczodołem
 oczodołami
Ms. oczodole
 oczodołach
W. oczodole
 oczodoły

2. okna

Definicja

książk. 
otwór w ścianie budynku, pozbawiony okna, drzwi lub innego elementu, na który był przeznaczony

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo części budowli

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  otwór

Połączenia

  • puste, wypalone oczodoły
  • oczodoły drzwi, okien
  • oczodoły po oknach
  • straszyć oczodołami

Cytaty

[...] kamienice miały zniszczone elewacje, puste oczodoły zamiast okien, powyrywane lub wiszące na jednym zawiasie drzwi [...].

źródło: NKJP: Maria Nurowska: Imię twoje, 2008

W tle, w cieniu drzew, następna okazała nieruchomość. Niegdyś w jej murach mieścił się pomocniczy warsztat mechaniczny z okazałym parkiem maszynowym. Dziś straszą oczodoły po wybitych szybach.

źródło: NKJP: Rafał Lorek: Taka piękna katastrofa…, Gazeta Krakowska, 2007-05-25

Budynek [...] straszy oczodołami okien, nadgryzionym dachem, obłupaną elewacją.

źródło: NKJP: (PAT): W opuszczonym budynku bawią się dzieci, Gazeta Wrocławska, 1999

W oczodole okna, poprzez rzęsy winogradu, widać pusty pokój.

źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Dziura w niebie, 1959

[...] życie stacji koncentrowało się w otaczających dworzec przybudówkach, nad którymi niczym wyrzut sumienia tkwiła monumentalna bryła z pustym oczodołem po zegarowej tarczy.

źródło: NKJP: Michał Jerczyński: Szlakiem łódzkiej kolei, 2003

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. oczodół
 oczodoły
D. oczodołu
 oczodołów
C. oczodołowi
 oczodołom
B. oczodół
 oczodoły
N. oczodołem
 oczodołami
Ms. oczodole
 oczodołach
W. oczodole
 oczodoły

Inne uwagi

Zwykle lm

Składnia

bez ograniczeń + oczodół +
(CZEGO)
bez ograniczeń + oczodół +
(po CZYM)
Data ostatniej modyfikacji: 02.09.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN