UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zstępować

Chronologizacja

2 połowa XIV w., SStp

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zstępuję
zstępujemy
2 os. zstępujesz
zstępujecie
3 os. zstępuje
zstępują

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zstępowałem
+(e)m zstępował
zstępowałam
+(e)m zstępowała
zstępowałom
+(e)m zstępowało
zstępowaliśmy
+(e)śmy zstępowali
zstępowałyśmy
+(e)śmy zstępowały
2 os. zstępowałeś
+(e)ś zstępował
zstępowałaś
+(e)ś zstępowała
zstępowałoś
+(e)ś zstępowało
zstępowaliście
+(e)ście zstępowali
zstępowałyście
+(e)ście zstępowały
3 os. zstępował
zstępowała
zstępowało
zstępowali
zstępowały

bezosobnik: zstępowano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę zstępował
będę zstępować
będę zstępowała
będę zstępować
będę zstępowało
będę zstępować
będziemy zstępowali
będziemy zstępować
będziemy zstępowały
będziemy zstępować
2 os. będziesz zstępował
będziesz zstępować
będziesz zstępowała
będziesz zstępować
będziesz zstępowało
będziesz zstępować
będziecie zstępowali
będziecie zstępować
będziecie zstępowały
będziecie zstępować
3 os. będzie zstępował
będzie zstępować
będzie zstępowała
będzie zstępować
będzie zstępowało
będzie zstępować
będą zstępowali
będą zstępować
będą zstępowały
będą zstępować

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zstępujmy
2 os. zstępuj
zstępujcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zstępowałbym
bym zstępował
zstępowałabym
bym zstępowała
zstępowałobym
bym zstępowało
zstępowalibyśmy
byśmy zstępowali
zstępowałybyśmy
byśmy zstępowały
2 os. zstępowałbyś
byś zstępował
zstępowałabyś
byś zstępowała
zstępowałobyś
byś zstępowało
zstępowalibyście
byście zstępowali
zstępowałybyście
byście zstępowały
3 os. zstępowałby
by zstępował
zstępowałaby
by zstępowała
zstępowałoby
by zstępowało
zstępowaliby
by zstępowali
zstępowałyby
by zstępowały

bezosobnik: zstępowano by

bezokolicznik: zstępować

imiesłów przysłówkowy współczesny: zstępując

gerundium: zstępowanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zstępowanie
zstępowania
D. zstępowania
zstępowań
C. zstępowaniu
zstępowaniom
B. zstępowanie
zstępowania
N. zstępowaniem
zstępowaniami
Ms. zstępowaniu
zstępowaniach
W. zstępowanie
zstępowania

imiesłów przymiotnikowy czynny: zstępujący

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. zstępujący
zstępujący
zstępujący
zstępujące
zstępująca
D. zstępującego
zstępującego
zstępującego
zstępującego
zstępującej
C. zstępującemu
zstępującemu
zstępującemu
zstępującemu
zstępującej
B. zstępującego
zstępującego
zstępujący
zstępujące
zstępującą
N. zstępującym
zstępującym
zstępującym
zstępującym
zstępującą
Ms. zstępującym
zstępującym
zstępującym
zstępującym
zstępującej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. zstępujący
zstępujący
zstępujące
zstępujące
D. zstępujących
zstępujących
zstępujących
zstępujących
C. zstępującym
zstępującym
zstępującym
zstępującym
B. zstępujących
zstępujących
zstępujących
zstępujące
N. zstępującymi
zstępującymi
zstępującymi
zstępującymi
Ms. zstępujących
zstępujących
zstępujących
zstępujących

odpowiednik aspektowy: zstąpić

1. ze schodów

Definicja

książk. 
schodzić na miejsce położone niżej

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Relacje znaczeniowe

synonimy:  schodzić
antonimy:  wstępować

Połączenia

  • zstępować w dolinę
  • zstępować ze schodów

Cytaty

Zaczynam zstępować w dół po zwalisku bloków.

źródło: NKJP: Maciej Kuczyński: Czeluść, 1972

Do wnętrza okrętu zstępowaliśmy tylko na sen i posiłek.

źródło: NKJP: Sławomir Mrożek: Opowiadania 1974-1979, 1979

Giugiu, ciągnąc za sobą walizkę i teczkę z rysunkami, zstępował powoli coraz niżej: drugie, pierwsze piętro, parter, ulica, piwnica.

źródło: NKJP: Manuela Gretkowska: Kabaret metafizyczny, 1994

Schodząc po stopniach na płytę lotniska, myślała, że pewnie tak muszą czuć się dusze zstępujące do piekieł.

źródło: NKJP: Tomasz Mirkowicz: Pielgrzymka do Ziemi Świętej Egiptu, 1999

Składnia

bez ograniczeń + zstępować +
(SKĄD) + (DOKĄD)

2. z nieba na ziemię

Definicja

o Bogu lub bóstwie: przyjmować ludzką postać, schodząc z nieba na ziemię

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół wyznania: zasady i prawdy wiary

Połączenia

  • anioł, Bóg, Pan zstępuje
  • zstępować do otchłani, do piekieł
  • zstępować z nieba

Cytaty

Kiedy zaś Jahwe zstępował ze swej siedziby na Synaju, „ziemia drżała, a chmury niebios spływały wodą”.

źródło: NKJP: Witold Tyloch: Dzieje ksiąg Starego Testamentu: szkice z krytyki biblijnej, 1981

- To Domański - stęka z zachwytu, jakby zobaczyła proroka zstępującego na nasz padół.

źródło: NKJP: Marek Bukowski: Wysłannik szatana, 1999

Składnia

bez ograniczeń + zstępować +
(SKĄD) + (DOKĄD)

3. o ciemności

Definicja

książk. 
obejmować swoim zasięgiem lub wpływem

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii wielkość,

Relacje znaczeniowe

synonimy:  ogarniać

Połączenia

  • wieczór, noc zstępuje

Cytaty

Półmrok zstępował już ze wzgórz, rzeka przybrała barwę ołowianą.

źródło: NKJP: Sławomir Mrożek: Opowiadania 1960-1965, 1965

Pamiętam owo uczucie z dzieciństwa, kiedy chodziłem z mamą do kościoła. Uczucie zachwytu towarzyszące nagłemu wkraczaniu w strefę zstępującej z góry światłości.

źródło: NKJP: Piotr Krawczyk: Plamka światła, 1997

Powoli ogarniał ją spokój, już nie płakała, noc zstępowała na nią jak z wolna przeczuwana pieszczota…

źródło: NKJP: Christian Skrzyposzek: Mojra, 1996

Składnia

bez ograniczeń + zstępować +
na KOGO/CO
Data ostatniej modyfikacji: 24.09.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json