Chronologizacja
Pochodzenie
Uniwerbizacja staropolskiej nazwy macierza duszka; być może kalka łac. śred. matris animula; motywacją nazwy jest pradawne podanie ludowe o wejściu w roślinę duszy przedwcześnie zmarłej matki (Bor)
1.a roślina
Definicja
Noty o użyciu
Lp używana często w znaczeniu lm.
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin rośliny leśne i łąkowe
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin rośliny ogrodowe i doniczkowe
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | roślina |
Połączenia
- zapach macierzanki
- gdzieś pachnie macierzanką
Cytaty
|
Wśród wysokich traw króluje dzika pietruszka, osty, jaskier żółty, lebioda zwana dzikim majerankiem [...]. Rośnie też [...] aromatyczna macierzanka. źródło: NKJP: Rozalia Ćwiertnia: Perła w krajobrazie, Gazeta Krakowska, 2004-04-28 |
|
|
W ogrodzie warto posadzić macierzankę, bazylię, tymianek, bo ich też komary nie lubią. źródło: NKJP: (XX): Serce w plecaku, Trybuna Śląska, 2004-06-18 |
|
|
Wianki rzucane na wodę pachniały rutą, macierzanką, miętą. źródło: NKJP: Gabriela Pewińska: Noc seksu i mądrych kobiet, Wieczór Wybrzeża, 1998-06-23 |
|
|
W cieniu wyrośnie paproć, a na słońcu rozchodniki, macierzanki, trawy. źródło: NKJP: Ogród bardzo naturalny, Gazeta Wyborcza, 1993-04-02 |
|
|
Z [...] łubinów, maków, rozchodników, zawilców, [....] skalnic, macierzanek, jasnot, miodunek, barwinków, itp. [...] można komponować wspaniałe barwne kobierce. źródło: NKJP: Jadwiga Różycka: Królowe sezonów, Dziennik Zachodni, 2001-04-17 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | macierzanka |
macierzanki |
|
| D. | macierzanki |
macierzanek |
|
| C. | macierzance |
macierzankom |
|
| B. | macierzankę |
macierzanki |
|
| N. | macierzanką |
macierzankami |
|
| Ms. | macierzance |
macierzankach |
|
| W. | macierzanko |
macierzanki |
1.b liście
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie przyprawy, smaki
Cytaty
|
Kuchnia chłopska czy mieszczańska była zdecydowanie bardziej zbliżona do współczesnej. Używano tańszych ziół: majeranku, macierzanki, kolendry i mięty. źródło: NKJP: Aleksandra Kołodziejczyk: Archimedes, cebula i sztuka napinania łuku, Ozon, 2005 |
|
|
Ułożyć karpia w brytfance posmarowanej masłem, posolić, popieprzyć, posypać macierzanką, posmarować resztą masła [...]. źródło: NKJP: Co z ciebie zrobić, karpiu?, Dziennik Polski, 2001-12-22 |
|
|
Stefan Słociński [...] co roku dostaje ,,Perłę’’ za kolejny wyrób. W tym roku konkuruje z nim Stanisław Mądry z Małopolski, nagrodzony za polędwicę w macierzance. źródło: NKJP: Maria Nowak: Bulwiok z białym bossem, Gazeta Poznańska, 2006-10-14 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | macierzanka |
macierzanki |
|
| D. | macierzanki |
macierzanek |
|
| C. | macierzance |
macierzankom |
|
| B. | macierzankę |
macierzanki |
|
| N. | macierzanką |
macierzankami |
|
| Ms. | macierzance |
macierzankach |
|
| W. | macierzanko |
macierzanki |
Inne uwagi
Zwykle lp
1.c do leczenia
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie leki i sposoby leczenia, zabiegi, sprzęty medyczne
Cytaty
|
[...] macierzanka zalecana jest w nieżytach górnych dróg oddechowych, jako środek wykrztuśny i odkażający, w nieżycie gardła, krtani i oskrzeli [...]. źródło: NKJP: Andrzej Śliwczyński: Macierzanka, Dziennik Łódzki, 2005-02-19 |
|
|
[...] pani doktor poleciła spróbować kąpieli w macierzance i krochmalu. źródło: NKJP: Internet |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | macierzanka |
macierzanki |
|
| D. | macierzanki |
macierzanek |
|
| C. | macierzance |
macierzankom |
|
| B. | macierzankę |
macierzanki |
|
| N. | macierzanką |
macierzankami |
|
| Ms. | macierzance |
macierzankach |
|
| W. | macierzanko |
macierzanki |
Inne uwagi
Zwykle lp