UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zwrotnica

Chronologizacja

1865, Urządzenia dla dróg żelaznych niemieckich, books.google.pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zwrotnica
zwrotnice
D. zwrotnicy
zwrotnic
C. zwrotnicy
zwrotnicom
B. zwrotnicę
zwrotnice
N. zwrotnicą
zwrotnicami
Ms. zwrotnicy
zwrotnicach
W. zwrotnico
zwrotnice

1. kolejowa

Definicja

urządzenie stanowiące część torów kolejowych lub tramwajowych, umożliwiające przejazd pojazdu na inny tor

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport lądowy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  przestawnia

Połączenia

  • uszkodzona zwrotnica; zwrotnica kolejowa, tramwajowa
  • semafory i zwrotnice, tory i zwrotnice
  • awaria, wymiana; położenie zwrotnicy
  • zwrotnice zamarzają
  • przekładać, przerzucić, przestawić/przestawiać zwrotnicę
  • sterowanie zwrotnicą

Cytaty

Przy ul. Piłsudskiego motorniczy tramwaju linii nr 18 nie mógł przełożyć zwrotnicy i zamiast skręcić, pojechał prosto.

źródło: NKJP: (PSZ): Spokojnie, to tylko zima, Dziennik Polski, 2006-01-24

[...] przez kilkanaście minut pracownicy naprawiali zwrotnicę tramwajową, w której znalazł się kamień. Z powodu awarii trzy tramwaje linii nr 6 zamiast w lewo skręciły w prawo.

źródło: NKJP: KAR GOK: Puls dnia, Gazeta Poznańska, 2002-04-17

Lokomotywa i cztery wagony pociągu wyskoczyły z szyn na zwrotnicy, stoczyły się z nasypu i wjechały na jednorodzinny dom stojący w pobliżu.

źródło: NKJP: Jerzy Kubrak: Pociąg jechał za szybko, Życie nr 07/02, 2000

Staliśmy uparcie przy peronie, blokując drogę pospiesznemu do Leningradu, bo manewrowi porzucili stanowiska pracy i przyszli zobaczyć, co się dzieje. Nikt nie kwapił się przerzucić zwrotnicę i zmienić czerwone światło na zielone.

źródło: NKJP: Marek Ławrynowicz: Diabeł na dzwonnicy, 1996

2. samochodowa

Definicja

mot. 
element układu kierowniczego odpowiadający za sterowanie położeniem kół w samochodzie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny budowa urządzeń i maszyn

CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport lądowy

Cytaty

[...] z FSM wyjechała cała partia „maluchów” z poważnym felerem: wadliwymi zwrotnicami, powodującymi możliwość urwania się przednich kół.

źródło: NKJP: Piotr Pytlakowski: Samochody, Gazeta Wyborcza, 1993-07-23

[...] w wyniku poluzowania przegubu kulowego, łączącego dolny wahacz ze zwrotnicą koła, może dojść do utraty kierowalności pojazdu.

źródło: NKJP: (DS): Niebezpieczne Toyoty, Gazeta Krakowska, 2005-07-23

[...] po kolejnych kilku kilometrach wypadła półoś napędowa i odpadła zwrotnica wraz z kołem.

źródło: NKJP: Maciej Rzońca: Colin królem Akropolu, Trybuna Śląska, 2002-06-20

Układ kierowniczy składa się w zależności od zastosowanych rozwiązań z przekładni kierowniczej, drążków kierowniczych, końcówki drążków kierowniczych i zwrotnicy.

źródło: NKJP: Piotr Robakowski: Ustaw zbieżność, Gazeta Poznańska, 2003-07-02

3. antenowa

Definicja

techn. 
urządzenie, które, doprowadzając sygnały telewizyjne lub radiowe do odbiornika, łączy je w jedno pasmo lub dzieli na kilka pasm

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny budowa urządzeń i maszyn

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Środki masowego przekazu telewizja

Połączenia

  • zwrotnica antenowa

Cytaty

Zwrotnica dokonuje sumowania sygnałów z anten naziemnych, tak aby było możliwe transmitowanie sygnału jednym kablem.

źródło: NKJP: Jan Popiela: Z trzema przyłączami, Dziennik Polski, 2006-09-06

[...] kolejne przewody rozprowadzają sygnał do poszczególnych gniazd. Aby ze zwrotnicy do gniazda przesłać wszystkie odbierane sygnały, trzeba zastosować odpowiednie kable koncentryczne.

źródło: NKJP: (mag): Satelita na talerzu, Dziennik Łódzki, 2005-12-27

[...] przeniesienie kanału 52 spowodowało utrudnienia w odbiorze. Dotyczy to telewidzów posiadających systemy składające się z dwóch lub więcej anten. Przyczyną tego jest fakt, że niektóre zwrotnice antenowe miały wytłumiony kanał 52 na kierunku Śrem.

źródło: NKJP: MAZ: Zwrotnica jak lekarstwo, Gazeta Poznańska, 2003-12-12

4. w dziejach

Definicja

książk. 
coś, po czym następuje zasadnicza zmiana sytuacji

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Relacje znaczeniowe

synonimy:  punkt zwrotny, zwrot

Cytaty

[...] chcę jednak powiedzieć, że Wrzesień był przez ogromną większość Polaków odczytywany jako swoista zwrotnica. Coś wielkiego się wtedy stało.

źródło: NKJP: Kazimierz Targosz: Panorama nr 36 (1780), 1988

[...] dla każdej panienki przybywającej do Paryża z Honolulu czy z Krakowa kubizm był dogmatem nowoczesności, zwrotnicą dziejów.

źródło: NKJP: Józef Czapski: Patrząc, 1996

Składnia

bez ograniczeń + zwrotnica +
(CZEGO)
Data ostatniej modyfikacji: 13.10.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json