UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

kołacz

Chronologizacja

1455, SStp

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3, m2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	kołacz	kołacze
D.	kołacza	kołaczy
C.	kołaczowi	kołaczom
B.	kołacz pot. kołacza	kołacze
N.	kołaczem	kołaczami
Ms.	kołaczu	kołaczach
W.	kołaczu	kołacze

Pochodzenie

psł. *kolačь 'obrzędowe pieczywo w kształcie koła'

1. pieczywo

Definicja

kulin.

tradycyjne pieczywo obrzędowe (świąteczne lub weselne) o okrągłym kształcie

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	korowaj
	hiperonimy:	pieczywo

Cytaty

Podziękowania i życzenia przeplatały się z przypomnieniem o konieczności złożenia daru, najczęściej kołacza i kiełbasy, których dopominali się kolędnicy:

źródło: NKJP: Andrzej Chwalba (red.): Obyczaje w Polsce: od średniowiecza do czasów współczesnych, 2004

Kilkanaście stołów uginało się pod smalczykiem ze skwarkami, kołaczami, żurem, barszczem, bigosem, grochem z kapustą, pierogami, kiełbasami i kaszanką oraz słodkimi wypiekami drożdżowymi.

źródło: NKJP: Polska zamieszkuje w nas, Gazeta Krakowska, 2004-11-08

Orszak wyrusza z powrotem do domu pana młodego, gdzie na progu czeka już jego matka z kołaczem i solą.

źródło: NKJP: Jarosław Gawlik: Huculszczyzna, Gazeta Wyborcza, 1998-04-30

2. ciasto z nadzieniem

Definicja

kulin.

popularne na Górnym Śląsku ciasto z posypką lub nadzieniem z sera, maku lub jabłek, mające prostokątny kształt

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	kołocz
	hiperonimy:	ciasto

Połączenia

śląski kołacz; kołacz weselny

Cytaty

Najwięcej sprzedaje się śląskich kołaczy: z serem, makiem i jabłkami.

źródło: NKJP: Joanna Jakubowska: Słodkiego życia, Nowa Trybuna Opolska, 2006

Uczestnicy degustacji chętnie zajadali się też kwaśnicą, galasem (zupą ze śliwek), plackami ziemniaczanymi pieczonymi na blasze, pierogami z kapustą czy kołaczami weselnymi i plackami obrzędowymi „nowelatka”.

źródło: NKJP: Agata Wolna: Prażuchy i kwaśnica, Trybuna Śląska, 2001-10-15

Przygotowały roladę po morawsku, kluski śląskie oraz kapustę (tzw. zeli), a publiczność częstowały własnoręcznym wypiekiem – śląskim kołaczem.

źródło: NKJP: Smak śląskiej kuchni, Nowiny Raciborskie, nr 25, 2007-06-19

Składnia

kołacz

(z CZYM)

3. ciasto sękacz

Definicja

kulin.

ciasto biszkoptowo-piaskowe o walcowatym kształcie z otworem w środku, pokryte zgrubieniami przypominającymi sęki, o cienkich warstwach podobnych do słojów przeciętego pnia drzewa

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	sękacz
	hiperonimy:	ciasto

Cytaty

Oczom tłumnie zgromadzonych dostojnych gości ukazał się bursztynowo-złoty kołacz. Po przekrojeniu wypiek przypominał pień ściętego drzewa z widocznymi słojami.

źródło: Internet: zaniewicz.pl

[...] każdy wstrząs groził zakalcem i zamiast baby mógł wyjść dziad, czyli sękacz, zwany też kołaczem.

źródło: NKJP: Iwona Krupa: Baby i dziady, Super Express. Dodatek kulinarny, 1998

Przysłowia

Bez pracy nie ma kołaczy

Data ostatniej modyfikacji: 09.05.2017