UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zenit

Chronologizacja

1619, Kart XVII-XVIII

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zenit
zenity
D. zenitu
zenitów
C. zenitowi
zenitom
B. zenit
zenity
N. zenitem
zenitami
Ms. zenicie
zenitach
W. zenicie
zenity

Inne uwagi

Zwykle lp

Pochodzenie

Ze starohiszpańskiego# zenit zamiast zemt (z powodu błędu w zapisie) < arab. samt (ar-ra's) 'wierzchołek; dosłownie: droga głowy’.

1. na niebie

Definicja

punkt na niebie położony najwyżej nad obserwatorem

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Niebo i wszechświat gwiazdy i planety

Relacje znaczeniowe

antonimy:  nadir

Połączenia

  • zenit i nadir
  • słońce w zenicie
  • górować, stać, znajdować się w zenicie

Cytaty

Trzeba też korzystać ze słońca raczej krócej niż dłużej. Nigdy nie opalać się, kiedy słońce jest w zenicie, czyli od godz. 11. do 14.

źródło: NKJP: Mirosław Łukaszuk: Słońce daje radość!, Trybuna Śląska, 2003-06-20

Każdego ranka powietrze jest tam rześkie, chłodne. Ale po kilku godzinach, kiedy słońce dochodzi do zenitu, temperatura gwałtownie wzrasta.

źródło: NKJP: Mirosław Banasiak: Meksyk. Wykurzanie smogu, Gazeta Wyborcza, 1996-03-13

Spróbujmy ocenić, co wydaje się nam bardziej odległe: część nieba tuż nad horyzontem czy część nieba w okolicach zenitu?

źródło: NKJP: Jarosław Włodarczyk: Wędrówki niebieskie czyli Wszechświat nie tylko dla poetów, 1999

Nagle od strony Nowej Huty wyskoczyła w górę ognista kula i, osiągnąwszy zenit nieba, rozbłysła błyskawicą czy też wybuchem.

źródło: NKJP: Bronisław Chromy: Kamień i marzenie. Autobiografia, 2005

2. maksimum

Definicja

największa możliwa wielkość czegoś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii wielkość,

Relacje znaczeniowe

synonimy:  maks I, maksimum I
antonimy:  minimum I

Połączenia

  • sięgnąć/sięgać zenitu
  • osiągnąć zenit
  • dojść/dochodzić do zenitu

Cytaty

Kiedy za oknem słońce, a temperatury sięgają zenitu, ważne jest, aby regularnie uzupełniać płyny.

źródło: NKJP: Dieta na letnie dni, Dziennik Polski, 2008-07-03

Uważam, że sylwestrowe szaleństwo osiągnęło zenit. Dotyczy to oczywiście restauracji organizujących zabawy w tę jedyną noc w roku. Wszyscy po prostu przebijają się w cenach.

źródło: NKJP: Listy, opinie, Gazeta Poznańska, 2001-12-27

[...] pieniądze skończyły się znacznie szybciej, niż można było przypuszczać. Brak jakichkolwiek perspektyw na wyjście z impasu musiał w końcu doprowadzić do wybuchu i w końcu listopada emocje sięgnęły zenitu. Zaczął się strajk załogi.

źródło: NKJP: Adam Woźniak: Bez wypłaty, Dziennik Zachodni, 2001-02-13

Na wąskim gzymsiku skalnym Malczewski czeka na ratunek. [...] jest tak zaszokowany, że nie panuje nad nerwami. Krzyczy. Godziny płyną coraz wolniej. Nadciąga zmrok, ciemnieją nagle skały, przerażenie człowieka dochodzi do zenitu.

źródło: NKJP: Stanisław Zieliński: W stronę Pysznej, 2008

Mężniał w oczach. Ponieważ ja sam już dawno przeszedłem przez zenit rozwoju biologicznego - z pewną zazdrością patrzyłem, jak tężeje mu kark, potężnieją barki, powiększa się wzrost.

źródło: NKJP: Sławomir Mrożek: Opowiadania 1960-1965, 1965

Składnia

bez ograniczeń + zenit +
(CZEGO)
Data ostatniej modyfikacji: 22.08.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj