UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

kołatka

Chronologizacja

1745, Kart XVII-XVIII

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. kołatka
kołatki
D. kołatki
kołatek
C. kołatce
kołatkom
B. kołatkę
kołatki
N. kołatką
kołatkami
Ms. kołatce
kołatkach
W. kołatko
kołatki

Pochodzenie

pol. kołatać 'stukać, pukać, łomotać'

z psł. dial. *kolatati 'wstrząsać, uderzać, łomotać'

1. na drzwiach

Definicja

przedmiot złożony z elementu nieruchomego, przyczepionego do drzwi lub bramy, i ruchomego, którym można stukać, żeby oznajmić swoje przybycie

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka sprzęty domowe i przedmioty codziennego użytku

Relacje znaczeniowe

synonimy:  antaba

Połączenia

  • stukać kołatką

Cytaty

Do wieka, u wewnętrznej strony, przybiłem rączkę mosiężną od kołatki, prawdziwe arcydziełko kowalskiej roboty.

źródło: NKJP: Sławomir Mrożek: Opowiadania 1974-1979, 1979

Zastukał drewnianą kołatką, umieszczoną przy dębowych drzwiach i po chwili zobaczył ogromne babsko w rozchełstanym szlafroku, z dużym nosem i siwym wąsem nad górną wargą.

źródło: NKJP: Andrzej Zbych (Andrzej Szypulski, Zbigniew Safjan): Stawka większa niż życie, 1967

Obojętnie patrzyłem na kołatkę wyobrażającą łeb psa szczerzącego zęby.

źródło: NKJP: Ewa Białołęcka: Tkacz iluzji, 2004

Niewiele myśląc, ująłem ciężką kołatkę u wejścia i zapukałem nieśmiało.

źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Uczeń czarnoksiężnika, 2003

2. w rękach

Definicja

drewniany przedmiot złożony z elementów, które przy poruszaniu albo potrząsaniu stukają o siebie, wydając dźwięk

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki

Połączenia

  • drewniana kołatka

Cytaty

Sprowadzano tam także z okolicznych wsi mężczyzn w ich średniowiecznych baranicach i baranich czapach, z kijami i kołatkami, żeby naganiali Niemcom zwierzynę na strzał.

źródło: NKJP: Henryk Grynberg: Życie ideologiczne, osobiste, codzienne i artystyczne, 1998

W Wielkim Tygodniu w kościele, gdzie obrazy przesłaniały zasłony z kiru, a kołatki stukały sucho zamiast dzwonków, odwiedzało się grób Pana Jezusa.

źródło: NKJP: Czesław Miłosz: Dolina Issy, 1955

W tej wrzawie nie od razu dało się słyszeć rogi. Po chwili dołączyły do nich bębenki i kołatki.

źródło: NKJP: Tomasz Kołodziejczak: Krew i kamień, 2003

- Oni szli cicho, jakby pędzili skradzione stada, owce nie miały brzękadeł, a krowy kołatek, nawet psy nie szczekały... Roztopili się w mroku.

źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Kamienne tablice, 1966

Nawet tak bezpretensjonalna piosenka jak „Yellow Submarine” została potraktowana eksperymentalnie - słyszymy tam odgłosy gwizdków, dzwonów okrętowych, syren, kołatek używanych przez kibiców piłkarskich.

źródło: NKJP: Mirosław Pęczak: Przełom 66, Polityka, 2006-04-15

Data ostatniej modyfikacji: 11.05.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json