UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

łatka

Chronologizacja

1681, Kart XVII-XVIII
Inne znaczenie: 'przezwisko'.

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. łatka
łatki
D. łatki
łatek
C. łatce
łatkom
B. łatkę
łatki
N. łatką
łatkami
Ms. łatce
łatkach
W. łatko
łatki

1. kawałek materiału

Definicja

niewielki kawałek materiału, którym przykrywa się dziurę w czymś, żeby ją zlikwidować

Pochodzenie

Zob. łata (na łokciach)

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie czynności, przedmioty i osoby związane z robieniem i noszeniem ubrań

Połączenia

  • skórzana, zamszowa; niewielka łatka; kolorowe łatki
  • łatka na ubraniu
  • naszyć, przyszyć/przyszywać; przykleić łatkę

Cytaty

[...] uszło mi powietrze z przedniego koła i dość bezradnie klęczałem obok, usiłując odkręcić śrubę, zdjąć je, spróbować załatać dziurę w dętce, [...], a kiedy zastanawiałem się, czy znajdę klej i łatki, nagle usłyszałem, że ktoś nadjeżdża.

źródło: NKJP: Andrzej Czcibor-Piotrowski: Cud w Esfahanie, 2001

Na roboczej bluzie, przewróconej na lewą stronę, w miejscu odprutej metki miał wszytą łatkę z logo.

źródło: NKJP: Mirosław Tomaszewski: UGI, 2006

Jeśli dziura jest większa, trzeba wyciąć dwie blaszki, nałożyć je od strony zewnętrznej i wewnętrznej garnka i następnie tę łatkę przymocować jednym lub kilkoma nitami.

źródło: NKJP: Stanisław Berenda-Czajkowski: Dni grozy i łez, 2001

Do tej pory Cezary zmieniał czasem oponę w rowerze, a właściwie robił łatkę, co nie było takie trudne.

źródło: NKJP: Marek Jarosz: Déjà vu i inne opowiadania, 2003

2. plamka

Definicja

plamka innego koloru odcinająca się od tła

Pochodzenie

Zob. łata (na łokciach)

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło

Połączenia

  • białe, brązowe, czarne, rude, żółte łatki
  • łatka na piersiach, na grzbiecie
  • łatki i prążki
  • chomik, kot, pies w łatki
  • mieć łatki
  • pokryć się łatkami

Cytaty

Jego bladą skórę pokrywały jasne piegi, jedynie na twarzy, szyi, karku i części rąk przybrały ciemniejszą barwę. Karol tak właśnie się opalał: w drobne łatki.

źródło: NKJP: Paulina Grych: Schiza, 2008

- Jak się wabi? - Bobas. - Śmieszne imię. - Bo on jest śmieszny. Ma taką łatkę czarną nad okiem i na uchu.

źródło: NKJP: Maria Nurowska: Panny i wdowy: zdrada, 1991

Stal pokryła się łatkami rudej rdzy, lecz całość nadal wyglądała nieźle.

źródło: NKJP: Ewa Białołęcka: Tkacz iluzji, 2004

Al mruknął coś pod nosem, a gdy napotkał półślepe spojrzenie odzianej w czerń staruszki, odwrócił wzrok ku motocyklowi, by zetrzeć łatkę kurzu z baku.

źródło: NKJP: Dariusz Żukowski: Miłość morderców, 2009

Składnia

bez ograniczeń + łatka +
(CZEGO)

3. program komputerowy

Definicja

pot. 
poprawka lub uaktualnienie wcześniejszej wersji programu komputerowego w celu usunięcia w nim błędów, dodania nowych funkcji lub zwiększenia wydajności

Pochodzenie

Zob. łata (komputer)

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny komputery/informatyka

Relacje znaczeniowe

synonimy:  łata
hiperonimy:  program

Połączenia

  • łatki i uaktualnienia
  • pobrać, zaaplikować, zainstalować łatkę; udostępnić, wypuszczać łatki

Cytaty

[...] użytkownicy będą musieli zainstalować najnowsze wersje odtwarzaczy lub pobrać z internetu odpowiednie łatki.

źródło: NKJP: Marcin Maj: Pierwsza łatka dla zabezpieczeń HD DVD, Dziennik Internautów, 2007-04-10

Wydano aktualizację firewalla [...] rozwiązującą problem z dostępem do internetu, który pojawiał się po instalacji łatki Microsoftu likwidującej lukę w DNS.

źródło: NKJP: Anna Wasilewska-Śpioch: Dziennik Internautów, 2008-07-11

4. opinia

Definicja

pot. 
powszechna, zbyt powierzchowna opinia o kimś

Pochodzenie

Zob. łata (na łokciach)

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  etykieta, etykietka, metka
hiperonimy:  opinia

Połączenia

  • niesprawiedliwa łatka
  • łatka przylgnęła do kogoś

Cytaty

Pani domu nazywała się Dorota Hakkarainen (ze względu na niewymawialność nazwiska łatwiej będzie używać łatki przyczepionej kobiecie przez Hyrę i nazywać ją „Panią Słabą”) i była bardzo miła.

źródło: NKJP: Grażyna Plebanek: Przystupa, 2007

„Musisz zrozumieć – tłumaczył – że jeśli teraz dam ci klapsa, zapamiętasz, że nie wolno tego robić. Inaczej już jutro nie będziesz o tym pamiętała, pojutrze zdarzy się to samo, a za tydzień będziesz już miała opinię awanturnicy, a z taką łatką nie jest łatwo iść przez życie”.

źródło: NKJP: Zygmunt Miłoszewski: Uwikłanie, 2007

Była lubiana bez zastrzeżeń, tak jak lubiane są tylko bardzo brzydkie kobiety. Nie mówiono o niej źle i nie przypominano łatek.

źródło: NKJP: Krystyna Kofta: Sezon na papierówki, 2003

Frazeologizmy

ktoś przypiął łatkę komuś
ktoś przyczepił łatkę komuś
ktoś przyszył łatkę komuś
ktoś przylepił łatkę komuś
ktoś przytknął łatkę komuś
ktoś przypina łatkę komuś
ktoś przytyka łatkę komuś
ktoś przyczepia łatkę komuś
ktoś przyszywa łatkę komuś
ktoś przylepia łatkę komuś
Data ostatniej modyfikacji: 08.08.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json