UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

centuria

Chronologizacja

1419, SStp

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. centuria
centurie
D. centurii
centurii
neut
centuryj
char
C. centurii
centuriom
B. centurię
centurie
N. centurią
centuriami
Ms. centurii
centuriach
W. centurio
centurie

1. w armii rzymskiej

Definicja

wojsk. 
najmniejszy odział w armii starożytnego Rzymu, który stanowił część legionu, liczący początkowo stu żołnierzy

Pochodzenie

łac.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna armia

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  oddział

Połączenia

  • podwójne, zwykłe centurie
  • centurie jeźdźców, pieszych
  • dowódca centurii

Cytaty

Legion składał się z kohort i centurii. [...] Pierwsza kohorta składała się z 5 podwójnych centurii, pozostałe z 6 zwykłych centurii. Centuria posiadała ok. 80 żołnierzy.

źródło: NKJP: Internet

Centurion [...] w antycznym Rzymie miał dwa znaczenia: w znaczeniu wojskowym – niższy oficer, dowódca centurii, najmniejszej jednostki taktycznej legionu, inaczej – setnik, gdyż początkowo centuria liczyła 100 żołnierzy (później znacznie mniej).

źródło: NKJP: Internet

W skład legionu wchodziły też centurie jazdy dzielące się na szwadrony [...] i drużyny [...], oddziały lekkozbrojnych piechurów, oddziały zwiadowcze, inżynieryjne, aprowizacyjne itd.

źródło: NKJP: Internet

2. wśród obywateli Rzymu

Definicja

jednostka podziału obywateli starożytnego Rzymu oparta na cenzusie majątkowym, licząca stu ludzi

Pochodzenie

łac.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Połączenia

  • zgromadzenie centurii

Cytaty

Komicja centurialne [...] – zgromadzenie centurii w starożytnym Rzymie – zorganizowane wg podziału majątkowego (193 centurie), a wzorowane wg podziału na centurie – jedn. wojskowe, gdyż w prostej linii wywodziły się one właśnie z podziału wojskowego:[...]

źródło: NKJP: Internet

Każda centuria miała jeden głos. W ten sposób przewagę mieli najbogatsi obywatele (posiadali 98 głosów na 193).

źródło: NKJP: internet

3. roślina

Definicja

bot. 
lecznicza roślina o niedużych, różowych kwiatach, która rośnie w strefie umiarkowanej półkuli północnej

Pochodzenie

n.-łac. centaurium

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin rośliny leśne i łąkowe

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie leki i sposoby leczenia, zabiegi, sprzęty medyczne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  roślina

Połączenia

  • ziele centurii

Cytaty

Wakacyjny strych mojego dzieciństwa pachniał przede wszystkim sianem, ale także ziołami, także jabłkami. Powiązane w pęczki, wisiały dziurawce, centurie i jakieś zioła nieznane, a pożyteczne [...].

źródło: NKJP: Andrzej Kozioł: Smaki polskie czyli jak się dawniej jadało, 2008

Osobom o słabym zdrowiu zalecano natomiast picie osłodzonego miodem odwaru z młodych liści dębu zbieranych i suszonych na wiosnę, pomieszanych w równych częściach z centurią i piołunem.

źródło: NKJP: Leszek Matela: Kod druidów i sekrety celtów, 2006

Drobno posiekane ziele centurii z dodatkiem owsa podaje się koniom ciężko pracującym, np. przy zrywce w lesie jako środek ogólnie wzmacniający i regenerujący siły.

źródło: NKJP: Rozalia Ćwiertnia: Centuria dla konia, Gazeta Krakowska, 2004-01-26

Data ostatniej modyfikacji: 26.11.2016
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json