UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

parzenica

Chronologizacja

1884, books.google.pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. parzenica
parzenice
D. parzenicy
parzenic
C. parzenicy
parzenicom
B. parzenicę
parzenice
N. parzenicą
parzenicami
Ms. parzenicy
parzenicach
W. parzenico
parzenice

Pochodzenie

Zob. parzyć

1. ornament

Definicja

motyw zdobniczy kształtem przypominający wypełnione wzorami serce, pochodzący z terenów górskich, pojawiający się na odzieży, biżuterii czy meblach

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii wzory

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie ozdoby i dodatki

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  ornament

Połączenia

  • góralskie parzenice

Cytaty

Nawet biedni górale wykosztowywali się, by zamówić u krawca piękną parzenicę na portkach.

źródło: NKJP: Aleksander Jackowski: Polska sztuka ludowa, 1974

Jest góralem z krwi i kości. W sercu, duszy i muzyce. Dla nas dał sobie wydziergać zakopiańskie parzenice na ciele. Na chwilę. Dla jaj. Bo tych mu nie brakuje.

źródło: NKJP: emka: Zakopałer wydziarany, Dlaczego?, 2009-08-25

Na choince zawisło 40 identycznych dekoracji z motywem parzenicy. Ozdoby są z impregnowanego papieru, dodatkowo zabezpieczone folią.

źródło: NKJP: BZ: Parzenice na choince, Tygodnik Podhalański, nr 51-52, 1997

Sam lubił robić wszystko, nawet gdy miał ponad 80 lat i nie mógł już tak czynnie chodzić po jaskiniach, zajął się robieniem drewnianych lamp, zrobił kilka pięknych parzenic z miedzi, malował.

źródło: NKJP: Agnieszka Kaleta: Edward Winiarski - Człowiek Wielkiego Serca, Tygodnik Podhalański, nr 43, 1996

W piaskowcu wyrzeźbiona jest parzenica góralska oraz słowa księdza profesora: „Zyjdźcie z tego miyjsca z posyrzonym sercem”.

źródło: NKJP: (AGN): W kościele Gorców, Dziennik Polski, 2006-08-14

2. forma

Definicja

rzeźbiona wewnątrz forma w kształcie serca służąca do wyciskania sera, charakterystyczna dla terenów górskich

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie miejsca, osoby, przedmioty, sytuacje związane z jedzeniem

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  forma

Cytaty

Parzenice [...] należą do form zamkniętych niesymetrycznych, to znaczy takich, w których jedna część (złożona z dna oraz ścianek bocznych), stanowi jakby pudełeczko w kształcie serca, natomiast część druga to rodzaj przykrywki. Obie części po wewnętrznej stronie pokryte są zdobieniami. Od nich zależy charakter motywów na serkach owczych.

źródło: Internet: etnomuzeum.eu

3. ser

Definicja

ser owczy w kształcie serca, tradycyjnie wytwarzany na terenach górskich

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  ser

Cytaty

Oprócz serków w kształcie zwierzątek w przededniu powrotu z hali bacowie robili serki w kształcie serca – parzenice, również odciskane w formie.

źródło: Internet: gazdowie.ebiznes.fm

No i była również parzenica. To z kolei były sery owcze w kształcie serca. Zawsze ich skład i receptura były takie same.

źródło: NKJP: Ł. Bobek, J. Słowik: Redykołki zastąpią oscypki?, Gazeta Krakowska, 2008-05-07

W Polsce serki takie pojawiły się na terenie Podhala, Beskidu Babiogórskiego, Wyspowego i w Gorcach. Dla Podhala charakterystyczne są oscypki o kształtach wrzecionowatych i sercowate „parzenice”, zaś na przykład w Beskidzie Wyspowym kształty beczułkowate i płaskie krążki.

źródło: NKJP: Renesans oscypka, Dziennik Polski, 2001-05-21

Data ostatniej modyfikacji: 22.04.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json