Chronologizacja
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: dokonany lub niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
deportuję |
deportujemy |
|||
| 2 os. |
deportujesz |
deportujecie |
|||
| 3 os. |
deportuje |
deportują |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
deportowałem +(e)m deportował |
deportowałam +(e)m deportowała |
deportowałom +(e)m deportowało |
deportowaliśmy +(e)śmy deportowali |
deportowałyśmy +(e)śmy deportowały |
| 2 os. |
deportowałeś +(e)ś deportował |
deportowałaś +(e)ś deportowała |
deportowałoś +(e)ś deportowało |
deportowaliście +(e)ście deportowali |
deportowałyście +(e)ście deportowały |
| 3 os. |
deportował |
deportowała |
deportowało |
deportowali |
deportowały |
bezosobnik: deportowano
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę deportował będę deportować |
będę deportowała będę deportować |
będę deportowało będę deportować |
będziemy deportowali będziemy deportować |
będziemy deportowały będziemy deportować |
| 2 os. |
będziesz deportował będziesz deportować |
będziesz deportowała będziesz deportować |
będziesz deportowało będziesz deportować |
będziecie deportowali będziecie deportować |
będziecie deportowały będziecie deportować |
| 3 os. |
będzie deportował będzie deportować |
będzie deportowała będzie deportować |
będzie deportowało będzie deportować |
będą deportowali będą deportować |
będą deportowały będą deportować |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
deportujmy |
|
| 2 os. |
deportuj |
deportujcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
deportowałbym bym deportował |
deportowałabym bym deportowała |
deportowałobym bym deportowało |
deportowalibyśmy byśmy deportowali |
deportowałybyśmy byśmy deportowały |
| 2 os. |
deportowałbyś byś deportował |
deportowałabyś byś deportowała |
deportowałobyś byś deportowało |
deportowalibyście byście deportowali |
deportowałybyście byście deportowały |
| 3 os. |
deportowałby by deportował |
deportowałaby by deportowała |
deportowałoby by deportowało |
deportowaliby by deportowali |
deportowałyby by deportowały |
bezosobnik: deportowano by
bezokolicznik: deportować
imiesłów przysłówkowy współczesny:
deportując
imiesłów przysłówkowy uprzedni:
deportowawszy
gerundium: deportowanie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | deportowanie |
deportowania |
| D. | deportowania |
deportowań |
| C. | deportowaniu |
deportowaniom |
| B. | deportowanie |
deportowania |
| N. | deportowaniem |
deportowaniami |
| Ms. | deportowaniu |
deportowaniach |
| W. | deportowanie |
deportowania |
imiesłów przymiotnikowy czynny: deportujący
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | deportujący |
deportujący |
deportujący |
deportujące |
deportująca |
| D. | deportującego |
deportującego |
deportującego |
deportującego |
deportującej |
| C. | deportującemu |
deportującemu |
deportującemu |
deportującemu |
deportującej |
| B. | deportującego |
deportującego |
deportujący |
deportujące |
deportującą |
| N. | deportującym |
deportującym |
deportującym |
deportującym |
deportującą |
| Ms. | deportującym |
deportującym |
deportującym |
deportującym |
deportującej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | deportujący |
deportujący |
deportujące |
deportujące |
| D. | deportujących |
deportujących |
deportujących |
deportujących |
| C. | deportującym |
deportującym |
deportującym |
deportującym |
| B. | deportujących |
deportujących |
deportujących |
deportujące |
| N. | deportującymi |
deportującymi |
deportującymi |
deportującymi |
| Ms. | deportujących |
deportujących |
deportujących |
deportujących |
imiesłów przymiotnikowy bierny: deportowany
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | deportowany |
deportowany |
deportowany |
deportowane |
deportowana |
| D. | deportowanego |
deportowanego |
deportowanego |
deportowanego |
deportowanej |
| C. | deportowanemu |
deportowanemu |
deportowanemu |
deportowanemu |
deportowanej |
| B. | deportowanego |
deportowanego |
deportowany |
deportowane |
deportowaną |
| N. | deportowanym |
deportowanym |
deportowanym |
deportowanym |
deportowaną |
| Ms. | deportowanym |
deportowanym |
deportowanym |
deportowanym |
deportowanej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | deportowani |
deportowani |
deportowane |
deportowane |
| D. | deportowanych |
deportowanych |
deportowanych |
deportowanych |
| C. | deportowanym |
deportowanym |
deportowanym |
deportowanym |
| B. | deportowanych |
deportowanych |
deportowanych |
deportowane |
| N. | deportowanymi |
deportowanymi |
deportowanymi |
deportowanymi |
| Ms. | deportowanych |
deportowanych |
deportowanych |
deportowanych |
Pochodzenie
internac.
ang. deport
fr. déporter
niem. deportieren
z łac. dēportāre
1. przesiedleńców
Definicja
Noty o użyciu
Imb używany również samodzielnie w funkcji rzeczownika, np. powrót deportowanych.
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Przynależność i podział terytorialny
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Funkcjonowanie państwa ➔ stosunki międzynarodowe
Połączenia
- deportować ludność, mieszkańców; Palestyńczyków, Polaków, Ukraińców, Żydów...
- deportować na roboty; na Sybir
Cytaty
|
Okupant sowiecki deportował na Syberię, do Kazachstanu i za krąg polarny około trzy miliony dziewięćset tysięcy Polaków [...]. źródło: NKJP: Sprawozdanie z 25. posiedzenia Senatu RP część 3, wersja robocza, 4. kadencja |
|
|
Otaczano szkoły, by masowo aresztować i deportować na roboty uczniów wyższych klas podstawówek i szkół zawodowych. źródło: NKJP: Skrupulatnie wywiezieni, Dziennik Polski, 1999-11-23 |
|
|
[...] pamiętam, że w roku 1942 zaczęło się deportowanie rodzin. Sąsiadów przenoszono z jednej wioski do innej. źródło: NKJP: (RED): Zbierałem kwiaty dla hitlerowców, Dziennik Zachodni, 2006-06-20 |
Składnia
|
+ | deportować | + |
(SKĄD) +
(DOKĄD)
|
2. imigrantów
Definicja
Noty o użyciu
Imb używany również samodzielnie w funkcji rzeczownika, np. rozmawiać z deportowanymi.
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Funkcjonowanie państwa ➔ stosunki międzynarodowe
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Prawo i łamanie prawa ➔ regulacje prawne
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | wydalać |
Połączenia
- deportować cudzoziemca, podejrzanego, przestępcę, zatrzymanego; nielegalnych imigrantów
- deportować do kraju, do ojczyzny
Cytaty
|
Przyjmujemy więc wnioski imigracyjne, ale nie przyjmujemy imigrantów nielegalnych. Tych deportujemy. Jeśli nielegalni imigranci wystąpią o azyl, rozpatrujemy ich podania. źródło: NKJP: Adam Szostkiewicz: Wszystkich nie przyjmiemy, Polityka, 2002-04-06 |
|
|
W 1968 roku, podczas wkroczenia Rosjan do Pragi, przebywałem akurat w mieście. Pojechałem tam ze znajomymi, ale szybko nas aresztowali i deportowali do Jugosławii [...]. źródło: NKJP: Teresa Masłowska: Sasza z charakterem, Gazeta Poznańska, 2003-08-22 |
|
|
Wszystkie komendy i posterunki w krajach Unii Europejskiej mają rysopisy poszukiwanych i mogą ich w każdej chwili zatrzymać i deportować do Polski. źródło: NKJP: (EKT): Nie pomogą tapczany i szafy, Dziennik Polski, 2008-02-29 |
|
|
Wczorajszego popołudnia zapadła decyzja, aby deportować z Polski 7 zatrzymanych. Następne wnioski o wydalenie będą rozpatrzone dzisiaj. źródło: NKJP: (KRA): Zarabiały na współczuciu, Dziennik Zachodni, 2002-02-07 |
Składnia
|
+ | deportować | + |
(SKĄD) +
(DOKĄD)
|