Chronologizacja
Na podstawie indeksu haseł.
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: dokonany
Tryb oznajmujący
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
zgrubieję |
zgrubiejemy |
|||
| 2 os. |
zgrubiejesz |
zgrubiejecie |
|||
| 3 os. |
zgrubieje |
zgrubieją |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
zgrubiałem +(e)m zgrubiał |
zgrubiałam +(e)m zgrubiała |
zgrubiałom +(e)m zgrubiało |
zgrubieliśmy +(e)śmy zgrubieli |
zgrubiałyśmy +(e)śmy zgrubiały |
| 2 os. |
zgrubiałeś +(e)ś zgrubiał |
zgrubiałaś +(e)ś zgrubiała |
zgrubiałoś +(e)ś zgrubiało |
zgrubieliście +(e)ście zgrubieli |
zgrubiałyście +(e)ście zgrubiały |
| 3 os. |
zgrubiał |
zgrubiała |
zgrubiało |
zgrubieli |
zgrubiały |
bezosobnik: zgrubiano
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
zgrubiejmy |
|
| 2 os. |
zgrubiej |
zgrubiejcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
zgrubiałbym bym zgrubiał |
zgrubiałabym bym zgrubiała |
zgrubiałobym bym zgrubiało |
zgrubielibyśmy byśmy zgrubieli |
zgrubiałybyśmy byśmy zgrubiały |
| 2 os. |
zgrubiałbyś byś zgrubiał |
zgrubiałabyś byś zgrubiała |
zgrubiałobyś byś zgrubiało |
zgrubielibyście byście zgrubieli |
zgrubiałybyście byście zgrubiały |
| 3 os. |
zgrubiałby by zgrubiał |
zgrubiałaby by zgrubiała |
zgrubiałoby by zgrubiało |
zgrubieliby by zgrubieli |
zgrubiałyby by zgrubiały |
bezosobnik: zgrubiano by
bezokolicznik: zgrubieć
imiesłów przysłówkowy uprzedni:
zgrubiawszy
gerundium: zgrubienie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | zgrubienie |
zgrubienia |
| D. | zgrubienia |
zgrubień |
| C. | zgrubieniu |
zgrubieniom |
| B. | zgrubienie |
zgrubienia |
| N. | zgrubieniem |
zgrubieniami |
| Ms. | zgrubieniu |
zgrubieniach |
| W. | zgrubienie |
zgrubienia |
odpowiednik aspektowy: grubieć
Pochodzenie
1. o warstwie
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii wielkość,
Cytaty
|
Warunki panujące w Gorcach były już wtedy bardzo trudne - przy minusowej temperaturze, mgle i silnym wietrze, pokrywa śniegu zgrubiała do 120 cm. źródło: NKJP: Pechowy zielony szlak, Dziennik Polski, 2002-04-05 |
|
|
Powierzchnia szkła lodowego powinna się zwiększyć i zgrubieć do kilku, a po tygodniu do kilkunastu centymetrów. źródło: NKJP: Jacek Jania: Zrozumieć lodowce, 1988 |
|
|
Skóra dłoni zgrubiała na podeszew i ciągle pękała. źródło: NKJP: Igor Newerly: Pamiątka z Celulozy, 1952 |
|
|
[...] był to człek pobożny - powiadają, że od wytrwałych modlitw skóra na kolanach zgrubiała mu tak bardzo, że nie musiał zakładać do boju nakolanników. źródło: NKJP: Jaroslaw2 Krawczyk: Kolczyki Izoldy, Gazeta Wyborcza, 1994-08-12 |
|
|
[...] azbest jest rakotwórczy. Może on też powodować zgrubienie opłucnej oraz włókniste zmiany w płucach, określane jako azbestoza. źródło: NKJP: Zbigniew Budych: Smak życia, Słowo Polskie Gazeta Wrocławska, 2005-11-02 |
2. o pniu
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii wielkość,
Cytaty
|
Wystarczy ściąć kilka pędów na tydzień lub dwa przed świętami, włożyć je do wody i ustawić w ciepłym miejscu. Po kilku dniach pąki powinny zgrubieć, a potem się rozwinąć. Nieśmiertelne tulipany. źródło: NKJP: Izabella Sieńko-Holewa: Wielkanocny ogród, Gazeta Wyborcza, 1999-03-31 |
|
|
Po posadzeniu młode sadzonki podwiązujemy do grubszego palika lub bambusa i przez kilka sezonów czekamy, by pień rośliny zdrewniał i zgrubiał. źródło: NKJP: ELWIRA: Jesienne nasadzenia, Gazeta Krakowska, 2001-11-20 |
|
|
Naukowiec za mało prawdopodobne uznał jednak, że drzewo bez korony mogło zgrubieć o kilkanaście centymetrów. źródło: Internet: niezalezna.pl |
|
|
W drugim roku uprawy pędy silnie zgrubiały i rośliny zakwitły w kwietniu. źródło: NKJP: Leszek S. Jankiewicz (red.): Regulatory wzrostu i rozwoju roślin : zastosowanie w ogrodnictwie, rolnictwie, leśnictwie i w kulturach tkanek : praca zbiorowa, 1997 |
|
|
Kiedyśmy z Anną brali ślub, zaniosłem ten sygnet do jubilera, żeby mi go zwęził, ale potem i mnie palce zgrubiały i stał się już tylko jedną z niewielu pamiątek, jaka mi została po ojcu. źródło: NKJP: Wiesław Myśliwski: Widnokrąg, 1996 |
3. o człowieku
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka wygląd
Cytaty
|
Byłeś w tej spółdzielni? Dowiedziałeś się? - zapytywała tęgawa, nieduża kobieta, która była jego żoną i z którą miał spędzić resztę życia. Upodobnić się do niej, zgrubieć, potem zmaleć, i koniec. źródło: NKJP: Janusz Głowacki: Rose Café i inne opowieści, 1997 |
|
|
To dziadek był na wojnie? – pytam. – Od czternastego roku przez trzy lata służył w carskim wojsku, ale jako starszego, trzymali go na tyłach, w piekarni, najpierw w Modlinie, a potem w Mińsku. Jak wrócił, to nawet zgrubiał. źródło: NKJP: Janusz Rulka: Wieczory na sianie u wuja Franka, Akant, 2010-03 |
|
|
Stała na rogu Siennej, jak dwadzieścia lat temu. Tylko myślałem z daleka, że to mężczyzna. Bo zgrubiała na twarzy. źródło: NKJP: Miron Białoszewski: Chamowo, 2010 |
4. o głosie
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | pogrubieć, zgrubić się |
Cytaty
|
Odżyło w nim zacięcie dialektyczne, głos mu zgrubiał, stał się tubalny, a on sam zaczął nagle rosnąć, jakby był z gumy i pompował go jakiś tajny kompresor. źródło: NKJP: Włodzimierz Kowalewski: Excentrycy, 2007 |
|
|
[...] kiedyś specjalnie okaleczano chłopców, tworząc chóry kastratów śpiewających altem, aby nigdy ich głos nie zdążył utyć, nie zgrubiał. źródło: NKJP: Internet |
5. o portfelu
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse czynności, przedmioty związane z pieniędzmi
KATEGORIE FIZYCZNE Ilość, liczby i liczenie ogólne określenia ilości
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | pogrubieć |
Cytaty
|
W tej grubej księdze straż graniczna ma wynotowane nazwiska tych, którzy nie powinni być z kraju wypuszczani, a jeśli już są za granicą, to w czasie powrotu powinni być zatrzymani. Teraz, gdy likwidują „Solidarność”, księga ta musiała odpowiednio zgrubieć. źródło: NKJP: Janusz Rulka: Stan wojenny w Budapeszcie, Akant, 2007-01 |
|
|
Jeśli portfel przeciętnego obywatela zgrubieje w wyniku takich reform, to poparcie dla nich będzie wkrótce widoczne w wyborach. źródło: Internet: wyborcza.pl |
|
|
Zanim ruszam, sprawdzam dyskretnie, czy majak nadal gra ze mną uczciwie. Trudno mu coś zarzucić, bo koperta z pieniędzmi jakby nawet zgrubiała. źródło: NKJP: Andrzej Bart: Fabryka muchołapek, 2008 |
|
|
Kartoteka moja po tej wizycie widocznie zgrubiała o nowe fiszki. źródło: Internet: sowiniec.com.pl |
Składnia
|
+ | zgrubieć | + |
(o CO)
|
6. o rysach
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka wygląd
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | pogrubieć |
Cytaty
|
Jej piękność nie minęła mimo upływu - strach pomyśleć - piętnastu czy nawet szesnastu lat. Rysy tylko zgrubiały, oczy utraciły nieco blasku, a ciało delikatności i wdzięku ruchów. źródło: NKJP: Włodzimierz Kowalewski: Powrót do Breitenheide, 1998 |
|
|
Był to pan niemłody, [... ] lecz można się było domyślać, że w młodości musiał zwracać na siebie uwagę nieprzeciętną, prawie dziewczęcą urodą. Teraz te delikatne rysy zgrubiały od upływu czasu i może zbyt obfitego jedzenia, ale ciągle jeszcze był uderzająco pięknym mężczyzną, choć z jakimś rysem stałego niezadowolenia, obrazy czy wręcz pychy. źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Bohiń, 1992 |