UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zmonopolizować

Chronologizacja

1845, Przegląd Naukowy, t. 1, books.google.pl

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zmonopolizuję
 zmonopolizujemy
2 os. zmonopolizujesz
 zmonopolizujecie
3 os. zmonopolizuje
 zmonopolizują

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zmonopolizowałem
+(e)m zmonopolizował
 zmonopolizowałam
+(e)m zmonopolizowała
 zmonopolizowałom
+(e)m zmonopolizowało
 zmonopolizowaliśmy
+(e)śmy zmonopolizowali
 zmonopolizowałyśmy
+(e)śmy zmonopolizowały
2 os. zmonopolizowałeś
+(e)ś zmonopolizował
 zmonopolizowałaś
+(e)ś zmonopolizowała
 zmonopolizowałoś
+(e)ś zmonopolizowało
 zmonopolizowaliście
+(e)ście zmonopolizowali
 zmonopolizowałyście
+(e)ście zmonopolizowały
3 os. zmonopolizował
 zmonopolizowała
 zmonopolizowało
 zmonopolizowali
 zmonopolizowały

bezosobnik: zmonopolizowano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zmonopolizujmy
2 os. zmonopolizuj
 zmonopolizujcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zmonopolizowałbym
bym zmonopolizował
 zmonopolizowałabym
bym zmonopolizowała
 zmonopolizowałobym
bym zmonopolizowało
 zmonopolizowalibyśmy
byśmy zmonopolizowali
 zmonopolizowałybyśmy
byśmy zmonopolizowały
2 os. zmonopolizowałbyś
byś zmonopolizował
 zmonopolizowałabyś
byś zmonopolizowała
 zmonopolizowałobyś
byś zmonopolizowało
 zmonopolizowalibyście
byście zmonopolizowali
 zmonopolizowałybyście
byście zmonopolizowały
3 os. zmonopolizowałby
by zmonopolizował
 zmonopolizowałaby
by zmonopolizowała
 zmonopolizowałoby
by zmonopolizowało
 zmonopolizowaliby
by zmonopolizowali
 zmonopolizowałyby
by zmonopolizowały

bezosobnik: zmonopolizowano by

bezokolicznik: zmonopolizować

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zmonopolizowawszy

gerundium: zmonopolizowanie

imiesłów przymiotnikowy bierny: zmonopolizowany

odpowiednik aspektowy: monopolizować

1. o państwie

Definicja

udzielić wyłącznego prawa do produkcji, handlu lub świadczenia jakichś usług określonym przedsiębiorstwom państwowym

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Biznes funkcjonowanie firm i przedsiębiorstw

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa władza państwowa

Relacje znaczeniowe

antonimy:  zdemonopolizować

Połączenia

  • zmonopolizować dostawy (gazu), handel, media, produkcję, przemysł, rynek, usługi
  • chcieć zmonopolizować coś
  • dążyć do zmonopolizowania czegoś

Cytaty

[...] państwo zmonopolizowało redystrybucję dóbr i usług, w związku z czym proces urynkowienia gospodarki był zarazem procesem wycofywania się państwa z redystrybucji.

źródło: NKJP: Edmund Wnuk-Lipiński: Demokratyczna rekonstrukcja. Z socjologii radykalnej zmiany społecznej, 1996

Do 1991 r. rynek ubezpieczeniowy Łotwy był zmonopolizowany przez państwo.

źródło: NKJP: Łotewski rynek ubezpieczeniowy, Gazeta Ubezpieczeniowa, 2008-06-17

W latach 1904-1985 przemysł tytoniowy i sprzedaż tytoniu były zmonopolizowane przez rząd [...].

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 02.09.1994

Składnia

bez ograniczeń + zmonopolizować +
CO

2. o firmie

Definicja

stać się jedynym przedsiębiorstwem lub jednym z niewielu przedsiębiorstw, które na danym terenie produkują coś, handlują czymś lub świadczą jakieś usługi

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Biznes funkcjonowanie firm i przedsiębiorstw

Połączenia

  • zmonopolizować eksport, handel, produkcję, przemysł, rynek, usługi
  • całkowicie, praktycznie, prawie zmonopolizować coś
  • chcieć zmonopolizować coś
  • dążyć do zmonopolizowania czegoś

Cytaty

Ekspansja obcego kapitału, który dąży do zmonopolizowania handlu w Krośnie, niepokoi ZChN.

źródło: NKJP: Wspierać polskich handlowców, Dziennik Polski, 2001-06-04

Firma państwa C., mając wyłączność na odbieranie zwłok ze szpitala i przewożenie ich do prosektorium oraz dzierżawiąc od szpitala samo prosektorium, zmonopolizowała usługi pogrzebowe.

źródło: NKJP: Mariusz Szpilarewicz: Kontrowersyjna dzierżawa, Gazeta Wrocławska, 2002-02-01

Wielkie korporacje, które zmonopolizowały produkcję rolniczą, około 25 lat temu zajęły się hodowlą świń.

źródło: NKJP: BOŻ: Przeciwko fermie, Gazeta Poznańska, 2003-05-24

Składnia

bez ograniczeń + zmonopolizować +
CO

3. władzę

Definicja

mając uprzywilejowaną pozycję, przypisać sobie prawo do zachowywania się i myślenia w jakiś sposób i wywierania na coś wpływu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa działalność polityczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  zdemonopolizować

Połączenia

  • zmonopolizować władzę

Cytaty

Od początku istnienia USA istnieją dwie główne partie polityczne, które praktycznie zmonopolizowały władzę w tym kraju.

źródło: NKJP: Internet

Występy artystyczne były w naszym gimnazjum zmonopolizowane przez najstarsze klasy, ale nauczycielka gimnastyki [...] już na pierwszej lekcji zwróciła na mnie uwagę i kazała mi przyjść na próbę.

źródło: NKJP: Henryk Grynberg: Życie ideologiczne, osobiste, codzienne i artystyczne, 1998

[...] środowiska pretendują do miana jedynego (i ostatniego) bastionu patriotyzmu [...]. Niejednokrotnie zdobywają możliwość faktycznego zmonopolizowania wykładni patriotyzmu i wyeliminowania alternatywnych czy choćby zmodyfikowanych odmian jego pojmowania.

źródło: NKJP: Remigiusz Okraska: Szukanie obczyzny: na manowcach ksenofobii i ideofobii, Obywatel, 2002

Składnia

bez ograniczeń + zmonopolizować +
CO
Data ostatniej modyfikacji: 16.09.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN