UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

wzniosły

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł

Pochodzenie

Zob. nieść

1.a człowiek

Definicja

taki, który odznacza się wspaniałomyślnością i kieruje się nakazami moralnymi

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Relacje znaczeniowe

synonimy:

szlachetny

Połączenia

wzniosły i czysty

Cytaty

Jesteśmy czyści i wzniośli. Nie ma w nas i wokół nas rzeczy brzydkich ani brzydkich myśli [...].

źródło: NKJP: Henryk Rozpędowski: Charleston, 2002

Zostań mi w pamięci jako człowiek wzniosły, choć z gminu.

źródło: NKJP: Sławomir Mrożek: Teatr 3, 1997

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wzniosły	wzniosły	wzniosły	wzniosłe	wzniosła
D.	wzniosłego	wzniosłego	wzniosłego	wzniosłego	wzniosłej
C.	wzniosłemu	wzniosłemu	wzniosłemu	wzniosłemu	wzniosłej
B.	wzniosłego	wzniosłego	wzniosły	wzniosłe	wzniosłą
N.	wzniosłym	wzniosłym	wzniosłym	wzniosłym	wzniosłą
Ms.	wzniosłym	wzniosłym	wzniosłym	wzniosłym	wzniosłej
W.	wzniosły	wzniosły	wzniosły	wzniosłe	wzniosła

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wzniośli	wzniośli	wzniosłe	wzniosłe
D.	wzniosłych	wzniosłych	wzniosłych	wzniosłych
C.	wzniosłym	wzniosłym	wzniosłym	wzniosłym
B.	wzniosłych	wzniosłych	wzniosłych	wzniosłe
N.	wzniosłymi	wzniosłymi	wzniosłymi	wzniosłymi
Ms.	wzniosłych	wzniosłych	wzniosłych	wzniosłych
W.	wzniośli	wzniośli	wzniosłe	wzniosłe

Stopień wyższy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wznioślejszy	wznioślejszy	wznioślejszy	wznioślejsze	wznioślejsza
D.	wznioślejszego	wznioślejszego	wznioślejszego	wznioślejszego	wznioślejszej
C.	wznioślejszemu	wznioślejszemu	wznioślejszemu	wznioślejszemu	wznioślejszej
B.	wznioślejszego	wznioślejszego	wznioślejszy	wznioślejsze	wznioślejszą
N.	wznioślejszym	wznioślejszym	wznioślejszym	wznioślejszym	wznioślejszą
Ms.	wznioślejszym	wznioślejszym	wznioślejszym	wznioślejszym	wznioślejszej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wznioślejsi	wznioślejsi	wznioślejsze	wznioślejsze
D.	wznioślejszych	wznioślejszych	wznioślejszych	wznioślejszych
C.	wznioślejszym	wznioślejszym	wznioślejszym	wznioślejszym
B.	wznioślejszych	wznioślejszych	wznioślejszych	wznioślejsze
N.	wznioślejszymi	wznioślejszymi	wznioślejszymi	wznioślejszymi
Ms.	wznioślejszych	wznioślejszych	wznioślejszych	wznioślejszych

1.b umysł

Definicja

właściwy komuś, kto odznacza się wspaniałomyślnością i kieruje się nakazami moralnymi

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Relacje znaczeniowe

synonimy:

szlachetny

Połączenia

wzniosły duch, umysł; wzniosła dusza

Cytaty

Ukazani są bogacze i nędzarze [...], ofiary odrażające brzydotą i ofiary o wzniosłych niepospolitych duszach.

źródło: NKJP: Zbigniew Bieńkowski: Przyszłość… przeszłości, 1996

Dostatki, wysoka pozycja społeczna i najwyższe państwowe godności nie zaślepiły tego wzniosłego umysłu i serca. Żegnał świat bez żalu, myśląc jedynie z obawą o zbawieniu duszy.

źródło: NKJP: Alchemik i grzesznik, Dziennik Polski, 2003-02-22

Porzuciła fotografię i skończyła z baletem. Była przepełniona wzniosłym duchem i porywającymi obrazami - cóż jednak, skoro nie potrafiła nadać im żadnego kształtu [...].

źródło: NKJP: Jacek Dehnel: Rynek w Smyrnie, 2007

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wzniosły	wzniosły	wzniosły	wzniosłe	wzniosła
D.	wzniosłego	wzniosłego	wzniosłego	wzniosłego	wzniosłej
C.	wzniosłemu	wzniosłemu	wzniosłemu	wzniosłemu	wzniosłej
B.	wzniosłego	wzniosłego	wzniosły	wzniosłe	wzniosłą
N.	wzniosłym	wzniosłym	wzniosłym	wzniosłym	wzniosłą
Ms.	wzniosłym	wzniosłym	wzniosłym	wzniosłym	wzniosłej
W.	wzniosły	wzniosły	wzniosły	wzniosłe	wzniosła

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wzniośli	wzniośli	wzniosłe	wzniosłe
D.	wzniosłych	wzniosłych	wzniosłych	wzniosłych
C.	wzniosłym	wzniosłym	wzniosłym	wzniosłym
B.	wzniosłych	wzniosłych	wzniosłych	wzniosłe
N.	wzniosłymi	wzniosłymi	wzniosłymi	wzniosłymi
Ms.	wzniosłych	wzniosłych	wzniosłych	wzniosłych
W.	wzniośli	wzniośli	wzniosłe	wzniosłe

Stopień wyższy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wznioślejszy	wznioślejszy	wznioślejszy	wznioślejsze	wznioślejsza
D.	wznioślejszego	wznioślejszego	wznioślejszego	wznioślejszego	wznioślejszej
C.	wznioślejszemu	wznioślejszemu	wznioślejszemu	wznioślejszemu	wznioślejszej
B.	wznioślejszego	wznioślejszego	wznioślejszy	wznioślejsze	wznioślejszą
N.	wznioślejszym	wznioślejszym	wznioślejszym	wznioślejszym	wznioślejszą
Ms.	wznioślejszym	wznioślejszym	wznioślejszym	wznioślejszym	wznioślejszej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wznioślejsi	wznioślejsi	wznioślejsze	wznioślejsze
D.	wznioślejszych	wznioślejszych	wznioślejszych	wznioślejszych
C.	wznioślejszym	wznioślejszym	wznioślejszym	wznioślejszym
B.	wznioślejszych	wznioślejszych	wznioślejszych	wznioślejsze
N.	wznioślejszymi	wznioślejszymi	wznioślejszymi	wznioślejszymi
Ms.	wznioślejszych	wznioślejszych	wznioślejszych	wznioślejszych

1.c czyn

Definicja

wyrażający czyjąś wspaniałomyślność i kierowanie się nakazami moralnymi

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Relacje znaczeniowe

synonimy:

szlachetny

Połączenia

wzniosłe czyny; deklaracje, frazesy, hasła, słowa, treści; cele, dążenia, plany; ideały, idee, intencje, myśli, zasady; przeżycia, uczucia
wzniosły i szlachetny; czysty i wzniosły, piękny i wzniosły, tragiczny i wzniosły, wielki i wzniosły
bardzo wzniosły

Cytaty

	Jezus dla Blake’a nie jest głosicielem wzniosłych wskazań moralnych [...]. źródło: NKJP: Czesław Miłosz: Ziemia Ulro, 1994
	Lekarze na samej górze drabiny służbowej uważają być może, że krwiodawstwo rodzinne to idea piękna i wzniosła. źródło: NKJP: Olena Skwiecińska: Sprawa honorowa, Gazeta Wyborcza, 1993-03-22
	Wielokroć honoraria za koncerty przekazywał na najbardziej wzniosłe cele, jak choćby wtedy, kiedy w 1934 r. dwukrotnie znacząco wspomagał powodzian w Krynicy [...]. źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 28.02.2002
	[...] owa akcja [...] to nie wyczyn kryminalny, lecz akt rewolucyjny i patriotyczny, motywowany intencjami znacznie wznioślejszymi niż przyziemna żądza posiadania gotówki. źródło: NKJP: Zbrodniarze czy męczennicy?, Dziennik Polski, 2003-10-25

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wzniosły	wzniosły	wzniosły	wzniosłe	wzniosła
D.	wzniosłego	wzniosłego	wzniosłego	wzniosłego	wzniosłej
C.	wzniosłemu	wzniosłemu	wzniosłemu	wzniosłemu	wzniosłej
B.	wzniosłego	wzniosłego	wzniosły	wzniosłe	wzniosłą
N.	wzniosłym	wzniosłym	wzniosłym	wzniosłym	wzniosłą
Ms.	wzniosłym	wzniosłym	wzniosłym	wzniosłym	wzniosłej
W.	wzniosły	wzniosły	wzniosły	wzniosłe	wzniosła

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wzniośli	wzniośli	wzniosłe	wzniosłe
D.	wzniosłych	wzniosłych	wzniosłych	wzniosłych
C.	wzniosłym	wzniosłym	wzniosłym	wzniosłym
B.	wzniosłych	wzniosłych	wzniosłych	wzniosłe
N.	wzniosłymi	wzniosłymi	wzniosłymi	wzniosłymi
Ms.	wzniosłych	wzniosłych	wzniosłych	wzniosłych
W.	wzniośli	wzniośli	wzniosłe	wzniosłe

Stopień wyższy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wznioślejszy	wznioślejszy	wznioślejszy	wznioślejsze	wznioślejsza
D.	wznioślejszego	wznioślejszego	wznioślejszego	wznioślejszego	wznioślejszej
C.	wznioślejszemu	wznioślejszemu	wznioślejszemu	wznioślejszemu	wznioślejszej
B.	wznioślejszego	wznioślejszego	wznioślejszy	wznioślejsze	wznioślejszą
N.	wznioślejszym	wznioślejszym	wznioślejszym	wznioślejszym	wznioślejszą
Ms.	wznioślejszym	wznioślejszym	wznioślejszym	wznioślejszym	wznioślejszej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wznioślejsi	wznioślejsi	wznioślejsze	wznioślejsze
D.	wznioślejszych	wznioślejszych	wznioślejszych	wznioślejszych
C.	wznioślejszym	wznioślejszym	wznioślejszym	wznioślejszym
B.	wznioślejszych	wznioślejszych	wznioślejszych	wznioślejsze
N.	wznioślejszymi	wznioślejszymi	wznioślejszymi	wznioślejszymi
Ms.	wznioślejszych	wznioślejszych	wznioślejszych	wznioślejszych

2. nastrój

Definicja

pełen powagi i świetności, zwykle towarzyszący ważnym przeżyciom

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

synonimy:

podniosły

Połączenia

wzniosły nastrój; wzniosła sztuka, uroczystość; wzniosłe chwile

Cytaty

W naszych dziejach były i chwile wzniosłe, i czasy upadku, ale nasi przodkowie stale powierzali nasze losy opatrzności [...].

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 22.10.1998

Wychowano go w atmosferze intelektualnej swobody - poza religią, w kulcie wzniosłej sztuki, muzyki i literatury.

źródło: NKJP: Andrzej Osęka: Mroczne namiętności, Magazyn nr 51 dodatek do Gazety Wyborczej, 1998-12-18/1998-12-19

Na koniec piątoklasiści nieco zmienili niezwykle poetycki i wzniosły nastrój, prezentując fragment swojego przedstawienia „Kabaret Starszych Panów” [...].

źródło: NKJP: Pierwsi absolwenci - gimnazjaliści, Dziennik Polski, 2002-06-20

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wzniosły	wzniosły	wzniosły	wzniosłe	wzniosła
D.	wzniosłego	wzniosłego	wzniosłego	wzniosłego	wzniosłej
C.	wzniosłemu	wzniosłemu	wzniosłemu	wzniosłemu	wzniosłej
B.	wzniosłego	wzniosłego	wzniosły	wzniosłe	wzniosłą
N.	wzniosłym	wzniosłym	wzniosłym	wzniosłym	wzniosłą
Ms.	wzniosłym	wzniosłym	wzniosłym	wzniosłym	wzniosłej
W.	wzniosły	wzniosły	wzniosły	wzniosłe	wzniosła

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wzniośli	wzniośli	wzniosłe	wzniosłe
D.	wzniosłych	wzniosłych	wzniosłych	wzniosłych
C.	wzniosłym	wzniosłym	wzniosłym	wzniosłym
B.	wzniosłych	wzniosłych	wzniosłych	wzniosłe
N.	wzniosłymi	wzniosłymi	wzniosłymi	wzniosłymi
Ms.	wzniosłych	wzniosłych	wzniosłych	wzniosłych
W.	wzniośli	wzniośli	wzniosłe	wzniosłe

Stopień wyższy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wznioślejszy	wznioślejszy	wznioślejszy	wznioślejsze	wznioślejsza
D.	wznioślejszego	wznioślejszego	wznioślejszego	wznioślejszego	wznioślejszej
C.	wznioślejszemu	wznioślejszemu	wznioślejszemu	wznioślejszemu	wznioślejszej
B.	wznioślejszego	wznioślejszego	wznioślejszy	wznioślejsze	wznioślejszą
N.	wznioślejszym	wznioślejszym	wznioślejszym	wznioślejszym	wznioślejszą
Ms.	wznioślejszym	wznioślejszym	wznioślejszym	wznioślejszym	wznioślejszej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wznioślejsi	wznioślejsi	wznioślejsze	wznioślejsze
D.	wznioślejszych	wznioślejszych	wznioślejszych	wznioślejszych
C.	wznioślejszym	wznioślejszym	wznioślejszym	wznioślejszym
B.	wznioślejszych	wznioślejszych	wznioślejszych	wznioślejsze
N.	wznioślejszymi	wznioślejszymi	wznioślejszymi	wznioślejszymi
Ms.	wznioślejszych	wznioślejszych	wznioślejszych	wznioślejszych

Data ostatniej modyfikacji: 20.02.2026