UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

pajac

Chronologizacja

1861, SJPWil

Pochodzenie

niem. Bajazzo, @niem. dial.@ pajazzo

z wł. pagliaccio

1. lalka

Definicja

lalka ubrana w strój z kolorowych kawałków materiału i spiczastą czapeczkę, poruszająca nogami i rękami

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Bieg życia narodziny i dzieciństwo

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny gry i zabawy

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  lalka

Połączenia

  • drewniany, szmaciany pajac
  • pajac z teatrzyku
  • lalki i pajace
  • pajac pociągany za sznurek

Cytaty

[...] wyjmuje z zanadrza pajaca-pierrota wyciętego z tektury i pociąga za sznurek. Pajac podryguje.

źródło: NKJP: Sławomir Mrożek: Teatr 4, 1967

W moim pokoju [...] dokazywało na podłodze dziesięcioro dzieci, z wrzaskiem wyrywając sobie z rąk cymbałki, bęben, ołowiane żołnierzyki, parowóz, drewnianego pajaca, klocki, pluszową małpę pozbawioną już obu dolnych kończyn i wiele innych popsutych zabawek, które w naszej rodzinie przechodziły z pokolenia na pokolenie.

źródło: NKJP: Zbigniew Mentzel: Wszystkie języki świata, 2005

Tu lubiła popołudniami siadywać Sabina Schönmyth z najmłodszymi dziećmi, które bawiły się u jej stóp pajacami na sznurkach.

źródło: NKJP: Krystyna Kofta: Złodziejka pamięci, 1998

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. pajac
pajace
D. pajaca
pajaców
kwestion. pajacy
C. pajacowi
pajacom
B. pajaca
pajace
N. pajacem
pajacami
Ms. pajacu
pajacach
W. pajacu
pajace

2. klaun

Definicja

ktoś, kto pracuje jako aktor cyrkowy rozśmieszający publiczność

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny rozrywka

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca zawody

Relacje znaczeniowe

synonimy:  błazen, klaun

Cytaty

Wszystkiemu przyglądał się pajac na szczudłach, który zasypywał najmłodszych mieszkańców Dobrej deszczem lizaków.

źródło: NKJP: Iwona Kamieńska: Koza w ciemno, Gazeta Krakowska, 2003-06-16

[...] jestem przecież clownem i wcale się tego nie wstydzę. To przecież mój zawód, moje powołanie i właśnie moja sława. Nie wstydzę się nawet słowa „pajac”. Jestem pajacem i występuję w cyrku. Ale przecież moja sztuka, cyrk... wy to popieracie.

źródło: NKJP: Sławomir Mrożek: Opowiadania i donosy 1980-1989, 1989

Wśród bawiących się można było spotkać [...] pajaców, atletów, akrobatów, magików, a nad całością czuwał dyrektor cyrku.

źródło: Internet: skarzysko24.pl

[...] strój ich był bardzo komiczny, włosy puszyste, przypominali wyglądem pajaców z cyrku.

źródło: NKJP: Internet

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. pajac
pajace
rzadziej pajacowie
ndepr
pajace
depr
D. pajaca
pajaców
kwestion. pajacy
C. pajacowi
pajacom
B. pajaca
pajaców
rzadziej pajacy
N. pajacem
pajacami
Ms. pajacu
pajacach
W. pajacu
pajace
rzadziej pajacowie
ndepr
pajace
depr

3. ośmieszający się

Definicja

pogard. 
osoba, która przez sposób ubierania się lub zachowania wzbudza u innych negatywne uczucia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  błazen, pajacyk

Połączenia

  • głupi, nadęty, żałosny pajac
  • robić z kogoś/z siebie pajaca
  • wyjść na błazna; robić, uznać kogoś za pajaca

Cytaty

- Jak ja będę w tym wyglądał? - zdziwił się Puzon. - Jak pajac. Ale nie przejmuj się - pocieszył go Torba. - Ja mam czapkę z daszkiem, niebieski pikowany fartuch, buty pionierki, zielony szalik, getry i teczkę po narzędziach, jak sądzę hydraulicznych. I wyglądam jak drugi pajac.

źródło: NKJP: Tomasz Trojanowski: Wielki powrót, 2007

Przecież ty robisz siebie kompletnego pajaca [...].

źródło: NKJP: Internet

Jesteście durnie, przeklęte durnie! Cała wasza oficerska konspiracja to dziecinna zabawka, cukierek dla gestapo. Zachowujecie się jak pajace [...].

źródło: NKJP: Andrzej Zbych: Stawka większa niż życie, 1967

Kibice [...] niewybrednie pożegnali się z piłkarzami, wyzywając ich od pajaców i nakłaniając do szukania innej pracy.

źródło: NKJP: (ŻUK): Niczym gladiator, Gazeta Krakowska, 2007-04-23

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. pajac
pajace
rzadziej pajacowie
ndepr
pajace
depr
D. pajaca
pajaców
kwestion. pajacy
C. pajacowi
pajacom
B. pajaca
pajaców
rzadziej pajacy
N. pajacem
pajacami
Ms. pajacu
pajacach
W. pajacu
pajace
rzadziej pajacowie
ndepr
pajace
depr
Data ostatniej modyfikacji: 04.02.2016
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json