UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

przytrzymywać

Chronologizacja

2 połowa XVII w., Kart XVII-XVIII

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. przytrzymuję
 przytrzymujemy
2 os. przytrzymujesz
 przytrzymujecie
3 os. przytrzymuje
 przytrzymują

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. przytrzymywałem
+(e)m przytrzymywał
 przytrzymywałam
+(e)m przytrzymywała
 przytrzymywałom
+(e)m przytrzymywało
 przytrzymywaliśmy
+(e)śmy przytrzymywali
 przytrzymywałyśmy
+(e)śmy przytrzymywały
2 os. przytrzymywałeś
+(e)ś przytrzymywał
 przytrzymywałaś
+(e)ś przytrzymywała
 przytrzymywałoś
+(e)ś przytrzymywało
 przytrzymywaliście
+(e)ście przytrzymywali
 przytrzymywałyście
+(e)ście przytrzymywały
3 os. przytrzymywał
 przytrzymywała
 przytrzymywało
 przytrzymywali
 przytrzymywały

bezosobnik: przytrzymywano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę przytrzymywał
będę przytrzymywać
 będę przytrzymywała
będę przytrzymywać
 będę przytrzymywało
będę przytrzymywać
 będziemy przytrzymywali
będziemy przytrzymywać
 będziemy przytrzymywały
będziemy przytrzymywać
2 os. będziesz przytrzymywał
będziesz przytrzymywać
 będziesz przytrzymywała
będziesz przytrzymywać
 będziesz przytrzymywało
będziesz przytrzymywać
 będziecie przytrzymywali
będziecie przytrzymywać
 będziecie przytrzymywały
będziecie przytrzymywać
3 os. będzie przytrzymywał
będzie przytrzymywać
 będzie przytrzymywała
będzie przytrzymywać
 będzie przytrzymywało
będzie przytrzymywać
 będą przytrzymywali
będą przytrzymywać
 będą przytrzymywały
będą przytrzymywać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. przytrzymujmy
2 os. przytrzymuj
 przytrzymujcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. przytrzymywałbym
bym przytrzymywał
 przytrzymywałabym
bym przytrzymywała
 przytrzymywałobym
bym przytrzymywało
 przytrzymywalibyśmy
byśmy przytrzymywali
 przytrzymywałybyśmy
byśmy przytrzymywały
2 os. przytrzymywałbyś
byś przytrzymywał
 przytrzymywałabyś
byś przytrzymywała
 przytrzymywałobyś
byś przytrzymywało
 przytrzymywalibyście
byście przytrzymywali
 przytrzymywałybyście
byście przytrzymywały
3 os. przytrzymywałby
by przytrzymywał
 przytrzymywałaby
by przytrzymywała
 przytrzymywałoby
by przytrzymywało
 przytrzymywaliby
by przytrzymywali
 przytrzymywałyby
by przytrzymywały

bezosobnik: przytrzymywano by

bezokolicznik: przytrzymywać

imiesłów przysłówkowy współczesny: przytrzymując

gerundium: przytrzymywanie

imiesłów przymiotnikowy czynny: przytrzymujący

imiesłów przymiotnikowy bierny: przytrzymywany

odpowiednik aspektowy: przytrzymać

Pochodzenie

Zob. trzymać

1. za rękę

Definicja

trzymając, nie pozwalać komuś się poruszyć lub poruszyć jakąś częścią ciała

Wymowa

[pszytszymywać] lub pot. [pszyczszymywać]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Połączenia

  • przytrzymywać konia, psa
  • przytrzymywać za łokieć, za rękaw, za rękę
  • przytrzymywać mocno

Cytaty

Heinz zacisnął pięści i zrobił krok do przodu, gdy poczuł, że ktoś przytrzymuje go za łokieć.

źródło: NKJP: Mariusz Czubaj: 21:37, 2010

- Nie mylę się, rozpoznając w naszym gościu jego eminencję z uroczego Paryża – zaszczebiotał bezczelnie, przytrzymując wyrywającą się dłoń.

źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Dzieci nocy, 2001

Odpięła manierkę, wciąż przytrzymując mnie jedną ręką, pomyślała chwilę i dość nieoczekiwanie, z niewyraźnym uśmiechem oplotła mi szyję ramionami.

źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Afrykanka, 2005

Składnia

bez ograniczeń + przytrzymywać +
KOGO + (CZYM) + (za CO)

2. drabinę

Definicja

trzymając, powodować, żeby coś nie przewróciło się, nie opadło lub w inny sposób nie zmieniło swojego położenia

Wymowa

[pszytszymywać] lub pot. [pszyczszymywać]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Połączenia

  • przytrzymywać drabinę, drzwi, kierownicę, klawisz, przycisk
  • przytrzymywać coś chwilę

Cytaty

Miałem ręce zajęte pudłami z okazami. Piętrzyły się wysoko, tak że przytrzymywałem je brodą.

źródło: NKJP: Ewa Białołęcka: Tkacz iluzji, 2004

Pochylał się wraz z Izaurą nad maską silnika, przytrzymując dłonią krawat, żeby mu się nie majtał po karoserii.

źródło: NKJP: Zbigniew Górniak: Siostra i byk, 2009

Głowę Patera opinała elastyczna siatka, przytrzymująca opatrunek.

źródło: NKJP: Marek Krajewski; Mariusz Czubaj: Róże cmentarne, 2009

Skąd się w tym otoczeniu nagle znalazł kufer, i to taki, o jakim marzyłem - elegancki, wielki kufer obity czarną ceratą, z mosiężnymi okuciami na rogach i takimiż ćwiekami przytrzymującymi jasne, drewniane listwy.

źródło: NKJP: Jeremi Przybora: Przymknięte oko opaczności, 1994

Składnia

bez ograniczeń + przytrzymywać +
CO + (CZYM)

3. na zebraniu

Definicja

powodować, żeby ktoś pozostał gdzieś lub z kimś dłużej

Wymowa

[pszytszymywać] lub pot. [pszyczszymywać]

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Połączenia

  • przytrzymywać pracowników, rodziców, uczniów
  • przytrzymywać na spotkaniu, na zebraniu
  • przytrzymywać po godzinach
  • przytrzymywać w klasie, w pracy

Cytaty

Gotowa była natychmiast wyjść, ale introligator przytrzymywał ją w miejscu coraz to nowymi pytaniami.

źródło: NKJP: Monika Piątkowska: Krakowska żałoba, 2006

Connoly zdał sobie sprawę, że jest niepotrzebny, choć oboje przytrzymują go tak, jakby lękali się zostać sami w tym zapadającym zmierzchu, na rozległej hotelowej werandzie.

źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Kamienne tablice, 1966

Składnia

bez ograniczeń + przytrzymywać +
KOGO + (GDZIE)
Data ostatniej modyfikacji: 29.09.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN