UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

chlastać

Chronologizacja

1549, SPXVI

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	chlastam chlaszczę	chlastamy chlaszczemy
2 os.	chlastasz chlaszczesz	chlastacie chlaszczecie
3 os.	chlasta chlaszcze	chlastają chlaszczą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	chlastałem +(e)m chlastał	chlastałam +(e)m chlastała	chlastałom +(e)m chlastało	chlastaliśmy +(e)śmy chlastali	chlastałyśmy +(e)śmy chlastały
2 os.	chlastałeś +(e)ś chlastał	chlastałaś +(e)ś chlastała	chlastałoś +(e)ś chlastało	chlastaliście +(e)ście chlastali	chlastałyście +(e)ście chlastały
3 os.	chlastał	chlastała	chlastało	chlastali	chlastały

bezosobnik: chlastano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę chlastał będę chlastać	będę chlastała będę chlastać	będę chlastało będę chlastać	będziemy chlastali będziemy chlastać	będziemy chlastały będziemy chlastać
2 os.	będziesz chlastał będziesz chlastać	będziesz chlastała będziesz chlastać	będziesz chlastało będziesz chlastać	będziecie chlastali będziecie chlastać	będziecie chlastały będziecie chlastać
3 os.	będzie chlastał będzie chlastać	będzie chlastała będzie chlastać	będzie chlastało będzie chlastać	będą chlastali będą chlastać	będą chlastały będą chlastać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		chlastajmy chlaszczmy
2 os.	chlastaj chlaszcz	chlastajcie chlaszczcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	chlastałbym bym chlastał	chlastałabym bym chlastała	chlastałobym bym chlastało	chlastalibyśmy byśmy chlastali	chlastałybyśmy byśmy chlastały
2 os.	chlastałbyś byś chlastał	chlastałabyś byś chlastała	chlastałobyś byś chlastało	chlastalibyście byście chlastali	chlastałybyście byście chlastały
3 os.	chlastałby by chlastał	chlastałaby by chlastała	chlastałoby by chlastało	chlastaliby by chlastali	chlastałyby by chlastały

bezosobnik: chlastano by

bezokolicznik: chlastać

imiesłów przysłówkowy współczesny:

chlastając
chlaszcząc

gerundium: chlastanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	chlastanie	chlastania
D.	chlastania	chlastań
C.	chlastaniu	chlastaniom
B.	chlastanie	chlastania
N.	chlastaniem	chlastaniami
Ms.	chlastaniu	chlastaniach
W.	chlastanie	chlastania

imiesłów przymiotnikowy czynny: chlastający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	chlastający chlaszczący	chlastający chlaszczący	chlastający chlaszczący	chlastające chlaszczące	chlastająca chlaszcząca
D.	chlastającego chlaszczącego	chlastającego chlaszczącego	chlastającego chlaszczącego	chlastającego chlaszczącego	chlastającej chlaszczącej
C.	chlastającemu chlaszczącemu	chlastającemu chlaszczącemu	chlastającemu chlaszczącemu	chlastającemu chlaszczącemu	chlastającej chlaszczącej
B.	chlastającego chlaszczącego	chlastającego chlaszczącego	chlastający chlaszczący	chlastające chlaszczące	chlastającą chlaszczącą
N.	chlastającym chlaszczącym	chlastającym chlaszczącym	chlastającym chlaszczącym	chlastającym chlaszczącym	chlastającą chlaszczącą
Ms.	chlastającym chlaszczącym	chlastającym chlaszczącym	chlastającym chlaszczącym	chlastającym chlaszczącym	chlastającej chlaszczącej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	chlastający chlaszczący	chlastający chlaszczący	chlastające chlaszczące	chlastające chlaszczące
D.	chlastających chlaszczących	chlastających chlaszczących	chlastających chlaszczących	chlastających chlaszczących
C.	chlastającym chlaszczącym	chlastającym chlaszczącym	chlastającym chlaszczącym	chlastającym chlaszczącym
B.	chlastających chlaszczących	chlastających chlaszczących	chlastających chlaszczących	chlastające chlaszczące
N.	chlastającymi chlaszczącymi	chlastającymi chlaszczącymi	chlastającymi chlaszczącymi	chlastającymi chlaszczącymi
Ms.	chlastających chlaszczących	chlastających chlaszczących	chlastających chlaszczących	chlastających chlaszczących

imiesłów przymiotnikowy bierny: chlastany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	chlastany	chlastany	chlastany	chlastane	chlastana
D.	chlastanego	chlastanego	chlastanego	chlastanego	chlastanej
C.	chlastanemu	chlastanemu	chlastanemu	chlastanemu	chlastanej
B.	chlastanego	chlastanego	chlastany	chlastane	chlastaną
N.	chlastanym	chlastanym	chlastanym	chlastanym	chlastaną
Ms.	chlastanym	chlastanym	chlastanym	chlastanym	chlastanej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	chlastani	chlastani	chlastane	chlastane
D.	chlastanych	chlastanych	chlastanych	chlastanych
C.	chlastanym	chlastanym	chlastanym	chlastanym
B.	chlastanych	chlastanych	chlastanych	chlastane
N.	chlastanymi	chlastanymi	chlastanymi	chlastanymi
Ms.	chlastanych	chlastanych	chlastanych	chlastanych

odpowiednik aspektowy: chlasnąć

Pochodzenie

psł. *chľastati / *chlastati 'uderzać w coś z odgłosem, z pluskiem'

Wyraz pochodzenia dźwiękonaśladowczego.

1. ręką

Definicja

pot.

wielokrotnie zadawać gwałtowne ciosy człowiekowi lub zwierzęciu, powodując przy tym powstawanie charakterystycznego dźwięku

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Relacje międzyludzkie ➔ określenia relacji międzyludzkich

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Zasady współżycia społecznego ➔ zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

uderzać

Cytaty

[...] Otwartą ręką chlasta jednego w twarz, ten się zatacza i siada, drugiego rąbie visem w kark i jak ściętą kłodę obala na ziemię [...].

źródło: NKJP: Henryk Rozpędowski: Charleston, 2002

Cały wagon chlasta, klaska i chlapie, bo bijemy te przeklęte komary z rozpaczą i złością na twarzach, nogach, rękach, szyi.

źródło: NKJP: Beata Obertyńska: W domu niewoli, 2005

Składnia

chlastać

KOGO/CO + (CZYM) + (w CO | o CO)

2. batem

Definicja

pot.

uderzać kogoś lub coś czymś, co może przeciąć skórę

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA ➔ Choroby i ich leczenie ➔ przyczyny, objawy i skutki chorób

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Zasady współżycia społecznego ➔ zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

synonimy:

chłostać, smagać

Cytaty

	[...] Chlasta batem ich nagie plecy. źródło: NKJP: Iwona Surmik: Talizman złotego smoka, 2002
	Czarny śmiał się w szyderczym duecie z woźnicą i chlastał mnie ogonem [...]. źródło: NKJP: Henryk Rozpędowski: Charleston, 2002
	[...] Przydybał prezesa koła łowieckiego i chlastając majchrem po jego baranim kożuchu, wymusił na nim nie tylko dubeltówkę [...]. źródło: NKJP: Tadeusz Nowak: Półbaśnie, 1976
	Oszronione gałęzie świerków chlastały po twarzy, smagały po ramionach, sypały za kołnierz lodowy pył. źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Wieża Jaskółki, 1997

Składnia

	+	chlastać	+	KOGO/CO + (CZYM)
	+	chlastać	+	(CZYM) + po CZYM

3. nożem

Definicja

pot.

gwałtownie i w wielu miejscach ranić kogoś ostrym przedmiotem

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Prawo i łamanie prawa ➔ przestępstwa

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA ➔ Choroby i ich leczenie ➔ przyczyny, objawy i skutki chorób

Relacje znaczeniowe

synonimy:

ciąć

Cytaty

Problemy są powodem cięcia się. Nigdy nie warto z żadnego powodu chlastać sobie ręki, nogi, brzucha czy twarzy.

źródło: NKJP: Internet

Można mu podsunąć pomysł, żeby chlastał sobie żyły.

źródło: Internet: szczecin.naszemiasto.pl

Składnia

chlastać

CO + (KOMU)

4.a o wodzie

Definicja

pot.

o cieczy: gwałtownie uderzać o kogoś lub coś, rozpryskując się

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE ➔ Cechy i właściwości materii ➔ stan skupienia, trwałość materii

Cytaty

	[...] Piję zawsze wodę, która chlasta mi w twarz [...]. źródło: NKJP: Andrzej Bobkowski: Szkice piórkiem: (Francja 1940-1944), 1957
	[...] Struga na przemian lodowatej i gorącej wody, wyrzucanej pod dużym ciśnieniem chlastała nagie ciała kuracjuszy. źródło: NKJP: Andrzej Szypulski, Zbigniew Safjan: Stawka większa niż życie, 1967
	Według niejasnych opowieści, już wcześniej jednak Barbakan nie nadawał się do niczego, jego mury chlastały kwaśne deszcze i rozsadzały wody z pękających rur. źródło: NKJP: Maciej Kwaśniewski: A to Kraków właśnie, Gazeta Krakowska, 2003-08-01
	Zakotłowało się pod nim, błoto chlaszcze na wszystkie strony, koła buksują w miejscu i na naszych oczach traktor zapada się. źródło: NKJP: Roman Antoszewski: Kariera na trzy karpie morskie, 2000

Składnia

	+	chlastać	+	(w CO)
	+	chlastać	+	KOGO/CO

4.b wodą

Definicja

pot.

rozpryskiwać jakiś płyn szybko i gwałtownie

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE ➔ Cechy i właściwości materii ➔ stan skupienia, trwałość materii

Relacje znaczeniowe

synonimy:

chlustać

Cytaty

[...] Przyłapany jako odbiorca zasiłku dla bezrobotnych na nielegalnej pracy zarobkowej chlasta białą farbą po masce samochodu inspektora pracy.

źródło: NKJP: Tadeusz Sobolewski: Mały wielki film Kena Loacha, Gazeta Wyborcza, 1999-02-25

[...] Chlastał atramentem, przekreślał, wydzierał.

źródło: NKJP: (X): Serce do walki, Dziennik Polski, 2006-02-03

Dni to słońcem rażą, to deszczem chlaszczą.

źródło: NKJP: Mariusz Wilk: Wilczy notes, 2007

Składnia

chlastać

CZYM + (po CZYM)

5. słowami

Definicja

pot.

ostro krytykować

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Ocena i wartościowanie ➔ wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Relacje międzyludzkie ➔ określenia relacji międzyludzkich

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	chłostać, smagać
	hiperonimy:	krytykować

Cytaty

	Chlastali satyrą mnichów opilców i obleśnych popów, szydzili z pysznych obrzędów, wyśmiewali [...] porządki na dworze. źródło: NKJP: Mariusz Wilk: Dom nad Oniego, 2006
	[...] Bernhard publicysta, chlaszczący swój naród za drobnomieszczaństwo i faszyzm [...]. źródło: NKJP: Roman Pawłowski: „Autobiografia” - najbardziej irytująca z książek Thomasa Bernharda, Gazeta Wyborcza, 1999-03-25
	Chlastał koalicję bez litości, ale i bez ładu i składu. Nic poza krytyką z tego nie wynikało. źródło: NKJP: Danuta Zagrodzka: Ludzie roku 1998, Gazeta Wyborcza, 1998-12-18
	[...] Można powiedzieć, że jest „przechodzoną gwiazdą lat osiemdziesiątych“, bo i takie obraźliwe wypowiedzi słyszałem. Na tej zasadzie można chlastać każdy, nawet najlepszy pomysł. źródło: NKJP: Marcin Borchardt: Proszę nie narzekać, Dziennik Bałtycki, 2011

Składnia

	+	chlastać	+	KOGO/CO + (CZYM)
	+	chlastać	+	KOGO + za CO

Data ostatniej modyfikacji: 27.09.2017