UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

opukać

Chronologizacja

1564, SPXVI

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. opukam
opukamy
2 os. opukasz
opukacie
3 os. opuka
opukają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. opukałem
+(e)m opukał
opukałam
+(e)m opukała
opukałom
+(e)m opukało
opukaliśmy
+(e)śmy opukali
opukałyśmy
+(e)śmy opukały
2 os. opukałeś
+(e)ś opukał
opukałaś
+(e)ś opukała
opukałoś
+(e)ś opukało
opukaliście
+(e)ście opukali
opukałyście
+(e)ście opukały
3 os. opukał
opukała
opukało
opukali
opukały

bezosobnik: opukano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. opukajmy
2 os. opukaj
opukajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. opukałbym
bym opukał
opukałabym
bym opukała
opukałobym
bym opukało
opukalibyśmy
byśmy opukali
opukałybyśmy
byśmy opukały
2 os. opukałbyś
byś opukał
opukałabyś
byś opukała
opukałobyś
byś opukało
opukalibyście
byście opukali
opukałybyście
byście opukały
3 os. opukałby
by opukał
opukałaby
by opukała
opukałoby
by opukało
opukaliby
by opukali
opukałyby
by opukały

bezosobnik: opukano by

bezokolicznik: opukać

imiesłów przysłówkowy uprzedni: opukawszy

gerundium: opukanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. opukanie
opukania
D. opukania
opukań
C. opukaniu
opukaniom
B. opukanie
opukania
N. opukaniem
opukaniami
Ms. opukaniu
opukaniach
W. opukanie
opukania

imiesłów przymiotnikowy bierny: opukany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. opukany
opukany
opukany
opukane
opukana
D. opukanego
opukanego
opukanego
opukanego
opukanej
C. opukanemu
opukanemu
opukanemu
opukanemu
opukanej
B. opukanego
opukanego
opukany
opukane
opukaną
N. opukanym
opukanym
opukanym
opukanym
opukaną
Ms. opukanym
opukanym
opukanym
opukanym
opukanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. opukani
opukani
opukane
opukane
D. opukanych
opukanych
opukanych
opukanych
C. opukanym
opukanym
opukanym
opukanym
B. opukanych
opukanych
opukanych
opukane
N. opukanymi
opukanymi
opukanymi
opukanymi
Ms. opukanych
opukanych
opukanych
opukanych

odpowiednik aspektowy: opukiwać

Pochodzenie

Zob. pukać

1. pacjenta

Definicja

zbadać pacjenta, uderzając lekko w różne części jego ciała

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie leki i sposoby leczenia, zabiegi, sprzęty medyczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  ostukać
hiperonimy:  zbadać

Połączenia

  • lekarz opukał, lekarka opukała
  • opukać brzuch, klatkę piersiową, plecy, wątrobę; chorego, pacjenta
  • opukać i osłuchać

Cytaty

Przyszedł młody lekarz, opukał Krzysia, zajrzał mu do gardła i powiedział, że to angina.

źródło: NKJP: Henryk Grynberg: Życie ideologiczne, osobiste, codzienne i artystyczne, 1998

Pani doktor szukała zdjęcia i gdy go nie znalazła, opukała mnie stetoskopem i powiedziała, że mogę iść do domu, bo wyglądam na zdrowego człowieka [...].

źródło: NKJP: Mariusz Parkitny: Stresująca wizyta, Głos Szczeciński, 2006

Chirurg [...] obejrzał i opukał brzuch Józika. Józik skarżył się, że go boli [...].

źródło: NKJP: Irena Morawska: Chłopski żywot Józika, Gazeta Wyborcza, 1992-02-06

Opukanie, osłuchanie, zajrzenie w gardło, oczy lub uszy to było wszystko, co mógł zrobić medyk.

źródło: NKJP: Marcin Rotkiewicz: Stereo i w kolorze, Polityka, 2003-11-08

Składnia

bez ograniczeń + opukać +
KOGO/CO

2. ściany

Definicja

kilkakrotnie uderzyć lekko w twardą powierzchnię, powodując powstawanie głuchego odgłosu, aby zbadać tę rzecz

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

Połączenia

  • opukać drewno, pień, samochód, sufit, ścianę
  • opukać młotkiem
  • opukać z każdej strony, ze wszystkich stron
  • opukać dokładnie
  • opukać i obejrzeć

Cytaty

[...] zajrzał pod łóżko i do wyczyszczonego paleniska, sięgnął ręką w głąb komina, z którego spadło trochę sadzy, opukał ściany. [...] Do sprawdzenia pozostała tylko stojąca pod oknem skrzynia, wielka i ciężka, z rzeźbionego dębu.

źródło: NKJP: Iwona Surmik: Ostatni smok, 2005

Przejrzeli dokładnie - ale delikatnie - wszystkie szkatułki, szuflady, szafy, obmacali półki z książkami, opukali boazerie i ściany, zajrzeli do wszystkich pieców

źródło: NKJP: Henryk Grynberg: Życie ideologiczne, osobiste, codzienne i artystyczne, 1998

Zmierzyłem chyba z dziesięć grobów. I nie tylko zmierzyłem, ale obejrzałem dokładnie, opukałem.

źródło: NKJP: Wiesław Myśliwski: Kamień na kamieniu, 2008

Zapytany o tajemnicę, dzięki której kawałek drewna ożywa i zaczyna wydawać piękne dźwięki, odpowiada: - Tajemnica zaczyna się już w doborze materiału. Trzeba dobrze opukać kawałek drewna, by stwierdzić, czy będzie dobrze grał, wibrował.

źródło: NKJP: Beata Zalot: Wsłuchać się w drewno, Tygodnik Podhalański, 1999

Składnia

bez ograniczeń + opukać +
CO + (CZYM)

3. sprawę

Definicja

książk. 
dokładnie poznać jakieś zjawisko za pomocą odpowiednich metod

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

Relacje znaczeniowe

synonimy:  obadać, zbadać

Połączenia

  • opukać sprawę, stan czegoś

Cytaty

Ale mówimy o prawie cywilnym. Jeżeli, panie marszałku, opuka się dany przepis ze wszystkich stron i jeżeli uczyni to jak najwięcej osób, to taka norma ma głęboką treść.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 17.12.2002

Obszar nieznanego, niepojętego, niewytłumaczalnego zdaje się większy, niż jawił się kiedykolwiek przedtem. Są już jednak narzędzia, którymi można jakoś opukać ten stan. Nie znając odpowiedzi, można już zadawać pytania.

źródło: NKJP: Piotr Wierzbicki: Zapis świata. Traktat metafizyczny, 2009

Ale świat, poza tą niszą, tą wylęgarnią inteligentnych małpoludów, ma własności, których nie można wziąć do ręki, zobaczyć, ugryźć, usłyszeć, opukać, i w ten sposób zawłaszczyć.

źródło: NKJP: Stanisław Lem: Fiasko, 1987

Ostatnio Ania zaangażowała się odważnie w reporterskie opukanie ponurej sprawy [...]. Podziwiałem upór, z jakim tę sprawę drążyła.

źródło: NKJP: Ryszard Matuszewski: Alfabet: wybór z pamięci 90-latka, 2004

Składnia

bez ograniczeń + opukać +
CO
Data ostatniej modyfikacji: 15.10.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json