UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

osełka

Chronologizacja

1528, SPXVI

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	osełka	osełki
D.	osełki	osełek

C.	osełce	osełkom
B.	osełkę	osełki
N.	osełką	osełkami
Ms.	osełce	osełkach
W.	osełko	osełki

Pochodzenie

psł. *osla 'kamień do ostrzenia, osełka'

Pierwotne zdrobnienie z przyrostkiem -ka od st.pol. osła 'podłużny kamień do ostrzenia, osełka', które kontynuowało psł. *osla

1. do ostrzenia

Definicja

narzędzie wykonane z szorstkiego materiału, służące do nadawania cienkich, ostrych krawędzi nożom, kosom i innym metalowym przedmiotom do cięcia lub krojenia

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka sprzęty domowe i przedmioty codziennego użytku

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

narzędzie

Połączenia

osełka do kosy, do noży; do ostrzenia (noży)
ostrzyć osełką
ostrzyć na osełce

Cytaty

Osełka mu chodziła w ręku, jakby witką śmigał, aż z kosy skry się na pole sypały.

źródło: NKJP: Wiesław Myśliwski: Kamień na kamieniu, 2008

Pod okapem wisi na gwoździu stary sierp. Jego ostrze od wieloletniego ostrzenia osełką jest już cieniutkie jak anielski włos, którym przyozdabia się choinkę na Boże Narodzenie.

źródło: NKJP: Andrzej Mularczyk: Sami swoi, 1967

Na osełkach i dużych kamieniach ostrzy noże, nożyczki i naprawia drobne sprzęty.

źródło: NKJP: KOT: Słoneczna strona, Gazeta Poznańska, 2006-08-22

2. masła

Definicja

porcja masła (krowiego) uformowana w kształcie owalnej bryłki

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

porcja

Połączenia

osełka masła
masło w osełkach

Cytaty

Dla swoich stałych klientów właścicielka sklepiku zawsze miała ukryty prawdziwy, biały cukier, a nie ten okropny, żółty, zawsze wilgotny, osełkę masła czy marmoladę z prawdziwych śliwek [...].

źródło: NKJP: Wiesław Paweł Szymański: Niedźwiedź w katedrze, 1981

[...] chłop, który ma kilka krów, a jego baba wozi masło w osełkach na targ, nie zapłaci za naukowe potwierdzenie, że masło jest zdrowe [...].

źródło: NKJP: Szlachetne zdrowie, Dziennik Polski, 2003-10-18

Skupowali wszystko, co chłop miał do sprzedania. Jajka na sztuki, ser na kilogramy, masło na osełki lub kwarty (litry).

źródło: NKJP: Internet

Składnia

osełka

(CZEGO)

Data ostatniej modyfikacji: 16.05.2017