UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

skruszeć

Chronologizacja

2 połowa XVII w., Kart XVII-XVIII

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	skruszeję	skruszejemy
2 os.	skruszejesz	skruszejecie
3 os.	skruszeje	skruszeją

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	skruszałem +(e)m skruszał	skruszałam +(e)m skruszała	skruszałom +(e)m skruszało	skruszeliśmy +(e)śmy skruszeli	skruszałyśmy +(e)śmy skruszały
2 os.	skruszałeś +(e)ś skruszał	skruszałaś +(e)ś skruszała	skruszałoś +(e)ś skruszało	skruszeliście +(e)ście skruszeli	skruszałyście +(e)ście skruszały
3 os.	skruszał	skruszała	skruszało	skruszeli	skruszały

bezosobnik: skruszano

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		skruszejmy
2 os.	skruszej	skruszejcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	skruszałbym bym skruszał	skruszałabym bym skruszała	skruszałobym bym skruszało	skruszelibyśmy byśmy skruszeli	skruszałybyśmy byśmy skruszały
2 os.	skruszałbyś byś skruszał	skruszałabyś byś skruszała	skruszałobyś byś skruszało	skruszelibyście byście skruszeli	skruszałybyście byście skruszały
3 os.	skruszałby by skruszał	skruszałaby by skruszała	skruszałoby by skruszało	skruszeliby by skruszeli	skruszałyby by skruszały

bezosobnik: skruszano by

bezokolicznik: skruszeć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: skruszawszy

gerundium: skruszenie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	skruszenie	skruszenia
D.	skruszenia	skruszeń
C.	skruszeniu	skruszeniom
B.	skruszenie	skruszenia
N.	skruszeniem	skruszeniami
Ms.	skruszeniu	skruszeniach
W.	skruszenie	skruszenia

odpowiednik aspektowy: kruszeć

Pochodzenie

Zob. kruszyć

1. o betonie

Definicja

stać się nietrwałym i podatnym na rozpad na drobne kawałki

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii

Połączenia

nieco skruszeć

Cytaty

	Estakada ma już dziesięć lat. Przez ten czas asfalt w pewnych miejscach skruszał i powstały dziury. źródło: NKJP: Konrad Przezdzięk: Korkowanie miasta, Słowo Polskie Gazeta Wrocławska, 2005-07-25
	Wykonana z piaskowca fasada nieco skruszała, była zakurzona, a mieszczące się na niej ornamenty i napis były nieczytelne. źródło: NKJP: Agnieszka Nigbor: Całkiem nowa fasada gorlickiej fary, Gazeta Krakowska, 2003-09-02
	Beton pod wpływem słonych wód skruszał, potworzyły się w nim dziury, tworząc prawdziwe miasteczko. źródło: NKJP: Sławomir Swerpel: Gdzie pływają filety, Dziennik Bałtycki, 1998-06-26
	Wodę do gotowania trzeba posolić, a po wyjęciu z wrzątku jajka płuczemy w strumieniu zimnej wody (lub wkładamy do wody w garnku). Skorupki skruszeją i łatwiej zejdą. źródło: NKJP: Marzena i Tadeusz Woźniakowie: Honor jajka, Dziennik Zachodni, 2004-04-10

2. o mięsie

Definicja

o mięsie: stać się miękkim, pozbawionym włókien i dzięki temu łatwiejszym do jedzenia

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie czynności związane z przyrządzaniem jedzenia

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

zmięknąć

Połączenia

mięso skruszało

Cytaty

Wbrew dość powszechnemu przekonaniu, że każda dziczyzna musi najpierw skruszeć, jelenia i sarnę można obrabiać na całkiem świeżo.

źródło: NKJP: Kurt Scheller: Dziczyzna, czyli jeleń, Gazeta Wyborcza, 1997-10-10

Z kolei kluczem do doskonałych potraw z mięsa jest wcześniejsze, kilkugodzinne zanurzenie go w marynacie, a następnie w oleju, aby skruszało.

źródło: NKJP: X: Marynuj, dopraw i piecz, Polska Głos Wielkopolski, 2007-06-12

Ze starodruków i rękopisów wynika, że często jadano kwaszoną kapustę i ogórki, a mięsa były przygotowywane w occie i winie głównie po to, aby skruszały i pozbyły się woni nieświeżości.

źródło: NKJP: Aleksandra Kowalczyk: Archimedes, cebula i sztuka napinania łuku, Ozon, nr 22, 2005

3. więzień

Definicja

książk.

poddać się działaniu pewnych emocji takich jak strach, żal, poczucie winy czy litość, które sprawiają, że stopniowo porzuca się postawę pewności siebie w swoich postanowieniach i działaniach, zaczyna się zaś być bardziej podatnym na sugestie czy polecenia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

zmięknąć

Cytaty

	Zbrodniarz przywiedziony przed Jej oblicze skruszeje, winy wyzna i odpokutuje za grzechy. źródło: NKJP: Zofia Kossak: Błogosławiona wina, 1953
	Tomasz U. powrócił do dawnego stylu życia. A ponieważ nie wypełniał postanowień sądu, trafił za kratki. Przesiedział ponad pół roku. W więziennej atmosferze widocznie nieco skruszał, bo zwolniono go wcześniej za dobre sprawowanie. źródło: NKJP: (ks): Syn marnotrwany, Dziennik Zachodni, 2001-09-21
	Poprzedniego wieczoru spotkał się z kolegami przy alkoholu. Musiał narozrabiać i rozbić sobie głowę. Koledzy wystawili go więc na balkon, by skruszał i uspokoił się. Dali mu nawet kołdrę, żeby nie zmarzł. źródło: NKJP: (ANA): Mokra noc na balkonie, Słowo Polskie Gazeta Wrocławska, 2007-06-27
	Na razie przedstawiciele LOT tłumaczą, że nie sztuka latać dokładając do interesu. Wytykają konkurentom, że ponoszą na polskim rynku dotkliwe straty. I czekają, aż rywale skruszeją: podniosą ceny albo zbankrutują. źródło: NKJP: Paweł Wrabec: Nie takie tanie latanie, Polityka, 2006-06-10
	Po płomiennych wystąpieniach innych radnych, rodziców, nauczycieli, po apelach w obronie Liceum Ogólnokształcącego nr 3 w Dzierżoniowie, skruszały sumienia radnych. Poprawka została przyjęta. źródło: NKJP: Tadeusz Dudź: Dopięli swego, Gazeta Wrocławska, 2002-01-30

4. o systemie

Definicja

książk.

ulec osłabieniu pod względem siły, pozycji, wartości czy intensywności

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

osłabnąć

Cytaty

Czas zatarł ślady. Pamięć skruszała. Bezpośredni świadkowie, jeśli ocaleli, rozproszyli się po świecie. Archiwa spłonęły...

źródło: NKJP: K. Jakubowski: Elegia żydowskiego Strzegowa, Tygodnik Ciechanowski, 2004-04-28

Koniec końców, przyszłość Iraku i los Saddama zależy od tego, co pierwsze skruszeje - sankcje ONZ, czy lojalność irackiej elity wobec dyktatora.

źródło: NKJP: Ray Wilkinson: Co słychać u Saddama?, Gazeta Wyborcza, 1992-01-24

Przecież tak właśnie skruszała potęga dawnych armii świętych wojowników, którzy przeniesieni z górskich wąwozów i pustynnych oaz do dekadenckich miast, zgubili drogę, mudżahedinów, nieujarzmionych lwów, którym wyrosły brzuszyska [...].

źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Modlitwa o deszcz, 2002

Data ostatniej modyfikacji: 30.01.2018