UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

linijka

Chronologizacja

SKN, SJPXVII, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Od: linia

1. w piórniku

Definicja

prosty przyrząd kreślarski o kształcie listewki, służący do rysowania prostych kresek

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca materiały i narzędzia pracy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  linia

Połączenia

  • drewniana, metalowa, stalowa linijka
  • narysować, rysować; odmierzać coś od linijki

Cytaty

Rozwinęła mapę i obciążyła jej rogi, by nie zwinęła się sama, po czym zaznaczyła miejsce leżące na wschód od ich obozu. Potem przygotowała resztę narzędzi: kompas z ołówkiem, stalową linijkę, kątomierz, drugi ołówek i szablon z wyciętymi symbolami używanymi na mapach, który znacznie upraszczał i przyspieszał jej pracę.

źródło: NKJP: Linda Evans, David Weber: Wrota Piekieł, Esensja, 2008-02

Zbrojni w linijki i cyrkle planiści usiedli nad mapą i podzielili Manhattan na równiutkie prostokątne kawałki.

źródło: NKJP: Kamila Sławińska: Nowy Jork. Przewodnik niepraktyczny, 2008

W następnej sekwencji kolejno przygięła ich głowy na dół i sięgnąwszy po metrową linijkę, używaną jako pomoc w nauce geometrii wykreślnej, przy solidarnym i nader szyderczym aplauzie klasy wypłaciła im w wypięte tyłki po parę solidnych, klaskających sucho uderzeń.

źródło: NKJP: Mirosław M. Bujko: Złoty pociąg, 2006

Zwykle wychodziliśmy na główną ulicę miasta, wytyczoną po linii prostej lepiej, niż to ja potrafiłem na lekcji geometrii z linijką w ręku.

źródło: NKJP: Leon Gomolicki: Odwiedziny Galileusza, 1986

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. linijka
linijki
D. linijki
linijek
C. linijce
linijkom
B. linijkę
linijki
N. linijką
linijkami
Ms. linijce
linijkach
W. linijko
linijki

Składnia

bez ograniczeń + linijka +
(CZEGO)

2. w tekście

Definicja

ciąg liter lub innych znaków w tekście, tworzący jeden wers tego tekstu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język pisanie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  linia, wers, wiersz

Połączenia

  • linijka druku, listu, scenariusza, tekstu, utworu
  • nauczyć się linijki, dziesięciu, piętnastu... linijek
  • czytać, przeczytać; napisać linijkę

Cytaty

Zastanawiając się nad intencją poety, mówca słusznie zauważył, że druga linijka utworu miała wyrażać dolę dziecka chłopskiego w ustroju feudalnym, na co wskazuje wyraz „sielskie”, pochodzący od słowa „sioło”.

źródło: NKJP: Jan Brzechwa: Miejsce dla kpiarza: satyry i humoreski, 1966

Poszedł do sypialni i rozsiadł się w fotelu. Otworzył gazetę i przeczytał pierwszą linijkę.

źródło: NKJP: Adam Barczyński: Ślepy los, 1999

Niewielu jednak z tych panienek, co to składają piękne wiersze z braku bardziej produktywnego zajęcia, udaje się sztuka, jaka się udała autorce The New Colossus [...]. Ta dama zdołała zawrzeć zaledwie w czternastu linijkach najbardziej uwodzicielski i nieśmiertelny mit Ameryki: obietnicę nowej ojczyzny.

źródło: NKJP: Kamila Sławińska: Nowy Jork. Przewodnik niepraktyczny, 2008

Zgodziłem się ją naśladować, ale pod warunkiem, że nie będzie na mnie patrzeć, i schowany w kącie powtarzałem linijka za linijką cały wiersz, co chwila wybuchając śmiechem.

źródło: NKJP: Zbigniew Mentzel: Wszystkie języki świata, 2005

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. linijka
linijki
D. linijki
linijek
C. linijce
linijkom
B. linijkę
linijki
N. linijką
linijkami
Ms. linijce
linijkach
W. linijko
linijki

3. pojazd

Definicja

lekki, jednokonny, czterokołowy pojazd, mający podłużne siedzenie, na którym siedzi się okrakiem, używany niegdyś w gospodarstwie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport lądowy

CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia rolnictwo

Połączenia

  • przejażdżka linijką
  • pojechać linijką
  • zeskoczyć z linijki
  • wsiąść na linijkę

Cytaty

Wie, i trudno jej się z tym pogodzić, że „wyjazdy do Florianowa już skończone”, że nie pojedzie już nigdy linijką z „najmilszym woźnicą” [...].

źródło: NKJP: Krystyna Kolińska: Orzeszkowa, złote ptaki i terroryści, 1996

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. linijka
linijki
D. linijki
linijek
C. linijce
linijkom
B. linijkę
linijki
N. linijką
linijkami
Ms. linijce
linijkach
W. linijko
linijki
Data ostatniej modyfikacji: 09.01.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json