UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

odmówić

Chronologizacja

SStp, SPXVI: odmowić, SKN: odmowić, SJPXVII, STR: odmowić, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. mówić

1. pomocy

Definicja

nie zgodzić się na spełnienie czyjejś prośby, propozycji lub czyjegoś żądania

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

sprzeciwić się

Połączenia

odmówić kredytu, pożyczki; pomocy, poparcia, rady, wsparcia, współpracy, zgody; gościny, poczęstunku, posiłku; odpowiedzi, rozmowy, wyjaśnień, wywiadu, zeznań; ręki
odmówić petentom; sobie
odmówić grzecznie, kategorycznie, stanowczo, uprzejmie, zdecydowanie
odmówić zrobienia czegoś
nie można, nie należy, nie sposób, nie wypada; trzeba odmówić
odmówić i zaprotestować; obrazić się i odmówić, zbuntować się i odmówić

Cytaty

	Odmówili ci paszportu z ważnych przyczyn państwowych. źródło: KWSJP: Krystyna Nepomucka: Miłość niedoskonała, 1978
	Odmówił kategorycznie jakichkolwiek informacji dla prasy. źródło: KWSJP: Marcin Wolski: Agent dołu, 1988
	Odmówił wykonania rozkazu generała. źródło: KWSJP: Kazimierz Koźniewski: Zostanie mit, 1988
	Pani Jadzia oświadczyła: „Dziś są moje urodziny, panie Janku, wypije pan kieliszek za moje zdrowie?”, nie odmówiłem i udaliśmy się na zaplecze. źródło: KWSJP: Jerzy Stefan Stawiński: Smutnych losów, 1986
	Jakże nie pochwalić się [...] synem, nie podkreślić swej radości i dumy! Nie, w żadnym wypadku nie mogła sobie odmówić tej przyjemności. źródło: KWSJP: Władysław Dunarowski: Skazani na dożywocie, 1985

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	odmówię	odmówimy
2 os.	odmówisz	odmówicie
3 os.	odmówi	odmówią

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	odmówiłem +(e)m odmówił	odmówiłam +(e)m odmówiła	odmówiłom +(e)m odmówiło	odmówiliśmy +(e)śmy odmówili	odmówiłyśmy +(e)śmy odmówiły
2 os.	odmówiłeś +(e)ś odmówił	odmówiłaś +(e)ś odmówiła	odmówiłoś +(e)ś odmówiło	odmówiliście +(e)ście odmówili	odmówiłyście +(e)ście odmówiły
3 os.	odmówił	odmówiła	odmówiło	odmówili	odmówiły

bezosobnik: odmówiono

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		odmówmy
2 os.	odmów	odmówcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	odmówiłbym bym odmówił	odmówiłabym bym odmówiła	odmówiłobym bym odmówiło	odmówilibyśmy byśmy odmówili	odmówiłybyśmy byśmy odmówiły
2 os.	odmówiłbyś byś odmówił	odmówiłabyś byś odmówiła	odmówiłobyś byś odmówiło	odmówilibyście byście odmówili	odmówiłybyście byście odmówiły
3 os.	odmówiłby by odmówił	odmówiłaby by odmówiła	odmówiłoby by odmówiło	odmówiliby by odmówili	odmówiłyby by odmówiły

bezosobnik: odmówiono by

bezokolicznik: odmówić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: odmówiwszy

gerundium: odmówienie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	odmówienie	odmówienia
D.	odmówienia	odmówień
C.	odmówieniu	odmówieniom
B.	odmówienie	odmówienia
N.	odmówieniem	odmówieniami
Ms.	odmówieniu	odmówieniach
W.	odmówienie	odmówienia

odpowiednik aspektowy: odmawiać

Składnia

Rz _osobowy

odmówić

(KOMU) + CZEGO

2. talentu

Definicja

nie przyznać komuś lub czemuś jakiejś cechy, zwłaszcza pozytywnej

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	odsądzić
	antonimy:	przyznać
	hiperonimy:	zaprzeczyć

Połączenia

odmówić rozsądku, talentu, urody; logiki, racji; prawa do czegoś
nie można, nie sposób odmówić

Cytaty

	Co ma począć człowiek, któremu odmówiono zaufania. Coś przecież musi robić, z czegoś musi żyć. źródło: KWSJP: Aleksander Minkowski: Urlop na Tahiti, 1965
	Długo trwała jego toaleta i czyszczenie munduru. [...] potrafił chodzić z wyświeconymi łokciami, w wykrzywionym obuwiu i oklapłej czapce, ale starania o wygląd trudno mu było odmówić. źródło: KWSJP: Władysław Ogrodziński: Ulica zwana Bystrą, 1985
	Stanisław August przypomniał o koniecznej jedności całego narodu. Nie można królowi odmówić racji. źródło: KWSJP: Zbigniew Góralski: Stanisław August w insurekcji kościuszkowskiej, 1988
	Gadamy czasem na to pokolenie, ale jednego mu odmówić nie można: życia aż nazbyt bogatego w wrażenia, w emocje [...], w ciągłą potrzebę podejmowania decyzji i dokonywania wyboru... źródło: KWSJP: Eugeniusz Paukszta: Ich trzech i dziewczyna, 1978
	Odsądzono mnie od czci i wiary, odmówiono prawa do własnego zdania, łamiąc zasady demokracji i zamykając usta. źródło: NKJP: Donkiszot górą, Dziennik Polski, 2004-01-17

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	odmówię	odmówimy
2 os.	odmówisz	odmówicie
3 os.	odmówi	odmówią

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	odmówiłem +(e)m odmówił	odmówiłam +(e)m odmówiła	odmówiłom +(e)m odmówiło	odmówiliśmy +(e)śmy odmówili	odmówiłyśmy +(e)śmy odmówiły
2 os.	odmówiłeś +(e)ś odmówił	odmówiłaś +(e)ś odmówiła	odmówiłoś +(e)ś odmówiło	odmówiliście +(e)ście odmówili	odmówiłyście +(e)ście odmówiły
3 os.	odmówił	odmówiła	odmówiło	odmówili	odmówiły

bezosobnik: odmówiono

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		odmówmy
2 os.	odmów	odmówcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	odmówiłbym bym odmówił	odmówiłabym bym odmówiła	odmówiłobym bym odmówiło	odmówilibyśmy byśmy odmówili	odmówiłybyśmy byśmy odmówiły
2 os.	odmówiłbyś byś odmówił	odmówiłabyś byś odmówiła	odmówiłobyś byś odmówiło	odmówilibyście byście odmówili	odmówiłybyście byście odmówiły
3 os.	odmówiłby by odmówił	odmówiłaby by odmówiła	odmówiłoby by odmówiło	odmówiliby by odmówili	odmówiłyby by odmówiły

bezosobnik: odmówiono by

bezokolicznik: odmówić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: odmówiwszy

gerundium: odmówienie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	odmówienie	odmówienia
D.	odmówienia	odmówień
C.	odmówieniu	odmówieniom
B.	odmówienie	odmówienia
N.	odmówieniem	odmówieniami
Ms.	odmówieniu	odmówieniach
W.	odmówienie	odmówienia

odpowiednik aspektowy: odmawiać

Składnia

Rz _osobowy

odmówić

KOMU/CZEMU + CZEGO

3. modlitwę

Definicja

wypowiedzieć modlitwę lub jakąś rytualną formułę

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół sakramenty i obrzędy religijne

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	zmówić
	hiperonimy:	powiedzieć

Połączenia

duchowny, ksiądz odmówił; chasydzi, mniszki, siostry, wierni odmówili modlitwę
odmówić kadysz, koronkę, litanię, modlitwę, pacierz, psalmy, różaniec; formułę, zaklęcie
odmówić cicho, głośno, półgłosem, szeptem; powoli, szybko, śpiesznie; chórem, wspólnie; codziennie, rano, wieczorem
klęknąć i odmówić, przeżegnać się i odmówić

Cytaty

	Zajęli wyznaczone [...] miejsca. Odmówili wspólną modlitwę. źródło: KWSJP: Mieczysław Maliński: Matka Jezusa, 1981
	Przeżegnała się i odmówiła „Ojcze nasz”. źródło: KWSJP: Maria Klimas-Błachutowa: Skandal w niebie, 1969
	Wierni odmówili różaniec i „koronkę”, modląc się w intencji Ojca Świętego. źródło: KWSJP: Adam Ligiecki: W drodze do świętości, prasa, 2006
	Cadyk odmówił szeptem błogosławieństwo nad chlebem. źródło: KWSJP: Julian Stryjkowski: Austeria, 1966
	Będziesz miał na imię Abraham i kiedy podrośniesz, odmówisz kadysz za ojca i matkę. źródło: KWSJP: Aleksander Minkowski: Urlop na Tahiti, 1965

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	odmówię	odmówimy
2 os.	odmówisz	odmówicie
3 os.	odmówi	odmówią

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	odmówiłem +(e)m odmówił	odmówiłam +(e)m odmówiła	odmówiłom +(e)m odmówiło	odmówiliśmy +(e)śmy odmówili	odmówiłyśmy +(e)śmy odmówiły
2 os.	odmówiłeś +(e)ś odmówił	odmówiłaś +(e)ś odmówiła	odmówiłoś +(e)ś odmówiło	odmówiliście +(e)ście odmówili	odmówiłyście +(e)ście odmówiły
3 os.	odmówił	odmówiła	odmówiło	odmówili	odmówiły

bezosobnik: odmówiono

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		odmówmy
2 os.	odmów	odmówcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	odmówiłbym bym odmówił	odmówiłabym bym odmówiła	odmówiłobym bym odmówiło	odmówilibyśmy byśmy odmówili	odmówiłybyśmy byśmy odmówiły
2 os.	odmówiłbyś byś odmówił	odmówiłabyś byś odmówiła	odmówiłobyś byś odmówiło	odmówilibyście byście odmówili	odmówiłybyście byście odmówiły
3 os.	odmówiłby by odmówił	odmówiłaby by odmówiła	odmówiłoby by odmówiło	odmówiliby by odmówili	odmówiłyby by odmówiły

bezosobnik: odmówiono by

bezokolicznik: odmówić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: odmówiwszy

gerundium: odmówienie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	odmówienie	odmówienia
D.	odmówienia	odmówień
C.	odmówieniu	odmówieniom
B.	odmówienie	odmówienia
N.	odmówieniem	odmówieniami
Ms.	odmówieniu	odmówieniach
W.	odmówienie	odmówienia

imiesłów przymiotnikowy bierny: odmówiony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	odmówiony	odmówiony	odmówiony	odmówione	odmówiona
D.	odmówionego	odmówionego	odmówionego	odmówionego	odmówionej
C.	odmówionemu	odmówionemu	odmówionemu	odmówionemu	odmówionej
B.	odmówionego	odmówionego	odmówiony	odmówione	odmówioną
N.	odmówionym	odmówionym	odmówionym	odmówionym	odmówioną
Ms.	odmówionym	odmówionym	odmówionym	odmówionym	odmówionej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	odmówieni	odmówieni	odmówione	odmówione
D.	odmówionych	odmówionych	odmówionych	odmówionych
C.	odmówionym	odmówionym	odmówionym	odmówionym
B.	odmówionych	odmówionych	odmówionych	odmówione
N.	odmówionymi	odmówionymi	odmówionymi	odmówionymi
Ms.	odmówionych	odmówionych	odmówionych	odmówionych

odpowiednik aspektowy: odmawiać

Składnia

Rz _osobowy

odmówić

4. spotkanie

Definicja

pot.

odwołać to, co zostało wcześniej zaplanowane i uzgodnione

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Relacje znaczeniowe

	antonimy:	umówić
	hiperonimy:	odwołać

Połączenia

odmówić spotkanie, wizytę, wyjazd

Cytaty

Ze względu na kasę, a bardziej na to, żeby jej nie stracić, odmówiłam wizytę.

źródło: Internet

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	odmówię	odmówimy
2 os.	odmówisz	odmówicie
3 os.	odmówi	odmówią

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	odmówiłem +(e)m odmówił	odmówiłam +(e)m odmówiła	odmówiłom +(e)m odmówiło	odmówiliśmy +(e)śmy odmówili	odmówiłyśmy +(e)śmy odmówiły
2 os.	odmówiłeś +(e)ś odmówił	odmówiłaś +(e)ś odmówiła	odmówiłoś +(e)ś odmówiło	odmówiliście +(e)ście odmówili	odmówiłyście +(e)ście odmówiły
3 os.	odmówił	odmówiła	odmówiło	odmówili	odmówiły

bezosobnik: odmówiono

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		odmówmy
2 os.	odmów	odmówcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	odmówiłbym bym odmówił	odmówiłabym bym odmówiła	odmówiłobym bym odmówiło	odmówilibyśmy byśmy odmówili	odmówiłybyśmy byśmy odmówiły
2 os.	odmówiłbyś byś odmówił	odmówiłabyś byś odmówiła	odmówiłobyś byś odmówiło	odmówilibyście byście odmówili	odmówiłybyście byście odmówiły
3 os.	odmówiłby by odmówił	odmówiłaby by odmówiła	odmówiłoby by odmówiło	odmówiliby by odmówili	odmówiłyby by odmówiły

bezosobnik: odmówiono by

bezokolicznik: odmówić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: odmówiwszy

gerundium: odmówienie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	odmówienie	odmówienia
D.	odmówienia	odmówień
C.	odmówieniu	odmówieniom
B.	odmówienie	odmówienia
N.	odmówieniem	odmówieniami
Ms.	odmówieniu	odmówieniach
W.	odmówienie	odmówienia

imiesłów przymiotnikowy bierny: odmówiony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	odmówiony	odmówiony	odmówiony	odmówione	odmówiona
D.	odmówionego	odmówionego	odmówionego	odmówionego	odmówionej
C.	odmówionemu	odmówionemu	odmówionemu	odmówionemu	odmówionej
B.	odmówionego	odmówionego	odmówiony	odmówione	odmówioną
N.	odmówionym	odmówionym	odmówionym	odmówionym	odmówioną
Ms.	odmówionym	odmówionym	odmówionym	odmówionym	odmówionej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	odmówieni	odmówieni	odmówione	odmówione
D.	odmówionych	odmówionych	odmówionych	odmówionych
C.	odmówionym	odmówionym	odmówionym	odmówionym
B.	odmówionych	odmówionych	odmówionych	odmówione
N.	odmówionymi	odmówionymi	odmówionymi	odmówionymi
Ms.	odmówionych	odmówionych	odmówionych	odmówionych

odpowiednik aspektowy: odmawiać

Składnia

Rz _osobowy

odmówić

Frazeologizmy

coś odmówiło posłuszeństwa

Data ostatniej modyfikacji: 09.01.2013