UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

szyszak

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł.

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. szyszak
szyszaki
D. szyszaka
szyszaku
szyszaków
C. szyszakowi
szyszakom
B. szyszak
szyszaki
N. szyszakiem
szyszakami
Ms. szyszaku
szyszakach
W. szyszaku
szyszaki

Pochodzenie

węg. sisak

Definicja

hełm noszony dawniej przez rycerzy, mający kształt stożka zakończonego szpicem, bez części osłaniającej całą twarz

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna czynności, przedmioty, miejsca związane z wojskiem i wojną

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  hełm

Połączenia

  • srebrny, złoty, żelazny; średniowieczny szyszak; szyszak husarski, rycerski; bojowy; skrzydlaty
  • szyszak na głowie
  • szyszak i napierśnik, szyszak i pancerz; zarękawie i szyszak; nakolanniki i szyszaki, naramienniki i szyszaki, zbroje i szyszaki
  • wkładać, zakładać; zdejmować szyszak

Cytaty

Ubrał go nawet w swój pancerz i szyszak, przypasał mu miecz i kazał chodzić tam i z powrotem po namiocie, by upewnić się, czy udźwignie zbroję.

źródło: NKJP: Zenon Kosidowski: Opowieści biblijne, 1963

Zwiadowcy tatarscy, posuwając się z wolna w różnych kierunkach, zerkali podejrzliwie na pokryte czapami śniegu dąbrowy, ale i tam zdradliwe promienie słońca nie błysnęły na pancerzach, szyszakach czy obnażonych mieczach.

źródło: NKJP: Internet

W tej samej chwili rozstąpiły się głaźne ściany, z przeraźliwym rozwarły się trzaskiem i łomotem i przed oczami pastuszka niewidziane wyrosło zjawisko: olbrzym cały zakuty w zbroję, z szyszakiem na głowie, ze skrzydłami u ramion, z ogromnym, prostym, szerokim mieczem w dłoni. Stanął ten rycerz w słońcu, jak w złocie [...].

źródło: NKJP: Hanna Kostyrko (zebr): Klechdy domowe, 1960

W ciągu kilkudziesięciu lat rodzina Zygmunta Kowalskiego podarowała Muzeum Narodowemu w sumie 64 zabytkowe przedmioty - militaria pochodzące głównie z XVIII i XIX wieku. Najcenniejsze to: półzbroja rycerska - tzw. kirys augsburski z XVI wieku, szyszak husarski ze skrzydłami z XVII wieku oraz strzelba hrabiny Cosel z inicjałami Augusta III.

źródło: NKJP: Hojny dar kolekcjonera, Dziennik Polski, 1998-03-27

Data ostatniej modyfikacji: 24.10.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json