UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

pierworództwo

rzadziej pierworodztwo

Chronologizacja

1444, SStp
W postaci pirworodztwo, pirzworodztwo

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. pierworództwo
pierworództwa
D. pierworództwa
pierworództw
C. pierworództwu
pierworództwom
B. pierworództwo
pierworództwa
N. pierworództwem
pierworództwami
Ms. pierworództwie
pierworództwach
W. pierworództwo
pierworództwa

Inne uwagi

Zwykle lp

Pochodzenie

Być może kalka łac. primogenitas (Bańk); podobna struktura słowotwórcza także w niem. Erstgeburt; złożenie, w którym pierwszy człon pochodzi od staropolskiego przymiotnika pierwy 'pierwszy', a drugi - od czasownika rodzić

1. bycie pierworodnym

Definicja

książk. 
fakt bycia pierworodnym dzieckiem

Warianty

  • rzadziej pierworodztwo

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Rodzina relacje rodzinne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  primogenitura

Cytaty

[...] u Sofoklesa - wbrew przeważającemu w tradycji przekonaniu - nie Eteokles, lecz Polinejkes był starszy, co zresztą nie miało znaczenia rozstrzygającego, gdyż w Grecji archaicznej pierworództwo nie dawało kategorycznego przywileju.

źródło: NKJP: Zygmunt Kubiak: Mitologia Greków i Rzymian, 2008

Jak jednak wyjaśnić ostatnią plagę, która przyniosła Egipcjanom śmierć pierworodnych synów i domowych zwierząt? Wirusy i bakterie nie rozpoznają przecież pierworództwa.

źródło: NKJP: Krzysztof Szymborski: Plagi bez cudów, Polityka, 2003-09-06

Również syna Lestka III nie można było pozbawić tytułu królewskiego, przysługującego mu z tytułu pierworodztwa.

źródło: NKJP: Krzysztof Pawłowski: Retoryka starożytna w kronice Kadłubka. Sztuka narracji, 2003

2. przywileje

Definicja

książk. 
ogół przywilejów przysługujących pierworodnemu dziecku

Warianty

  • rzadziej pierworodztwo

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Rodzina relacje rodzinne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  primogenitura

Połączenia

  • prawo pierworództwa

Cytaty

Za brak szacunku można było stracić pierworództwo i zostać wypędzonym.

źródło: NKJP: Magdalena Fikus: Moja, twoja, nasza starość, Wiedza i Życie, nr 11/1998, 1998

Ezaw był pierwszym synem Izaaka w sensie czasowym, lecz sprzedał swoje pierworództwo Jakubowi.

źródło: NKJP: Internet

Wyłudzenie pierworództwa za miskę soczewicy było jeszcze rodzajem kontraktu, natomiast wyłudzenie ojcowskiego błogosławieństwa było oszustwem, zainscenizowanym przez matkę i syna.

źródło: NKJP: Małgorzata Kordowicz i in.: I powiedział Bóg wszystkie te słowa. Część II, Midrasz, nr 73, 3003-05

Inny młody człowiek - inteligentny i świetnie się prezentujący na małym ekranie, laureat jednej z telewizyjnych nagród - rozprawiając na tematy kulinarne, mówił o soczewicy i przy tej okazji wspomniał, iż Kain zabił Abla w sporze o pierworództwo.

źródło: NKJP: Po łebkach, Dziennik Polski, 1999-05-21

Za miskę smażonych rydzów sprzedam swe pierworodztwo. Za kanię [...] jestem skłonna do sprzeniewierzania się zasadom.

źródło: NKJP: Internet

Składnia

bez ograniczeń + pierworództwo +
(CZYJE)
Data ostatniej modyfikacji: 16.04.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json