Chronologizacja
1. w broni palnej
Definicja
Pochodzenie
Od: kapiszon w zn. 'nakrycie głowy', najprawdopodobniej przez podobieństwo kształtu podłużnej spłonki do stożkowatego kaptura.
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna broń
Połączenia
- kapiszony i petardy; korki i kapiszony
- strzał, wystrzał z kapiszona
- pistolet na kapiszony
- strzelać z kapiszonów
Cytaty
|
Wiatrówka przy przeładowywaniu wypaliła i kapiszon, tzw. grzybek utkwił w płucu ofiary. źródło: NKJP: (mab): Z wiatrówki w płuco, Dziennik Polski, 2003-08-02 |
|
|
[...] Za plecami bohaterów wybucha petarda o mocy kapiszona, a oni podskakują w górę jak po wybuchu bomby o niespotykanej mocy. źródło: NKJP: Piotr K. Piotrowski: Bang! Bang! Bum! Bum!, Dziennik Zachodni, 2007-05-23 |
|
|
Tradycję ratowała tylko loteria - ustawione na drewnianym kole szklane figurki Matki Boskiej i ręcznie robione gipsowe krasnoludki. Kicz niemiłosierny, ale znacznie bardziej szlachetne to od plastikowych pistoletów na kapiszony czy balonów w kształcie Pokemonów. źródło: NKJP: Andrzej Szczepaniak: Kolorowy odpust w Rogowie, Express Ilustrowany, 2002-08-17 |
|
|
Przy okazji można się natknąć na podrabianych Indian, jankesów i konfederatów strzelających do siebie z kapiszonów. źródło: NKJP: Adam Krzemiński: Niemcy: Matecznik germańskiej duszy, Polityka, 2007-08-25 |
|
|
- Codziennie dostajemy kilka zgłoszeń o dzieciach, które strzelają korkami, kapiszonami i petardami pod oknami mieszkań [...]. źródło: NKJP: (ag): Wybuchowe dzieciaki, Dziennik Bałtycki, 1998-11-04 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | kapiszon |
kapiszony |
|
| D. | kapiszona kapiszonu |
kapiszonów |
|
| C. | kapiszonowi |
kapiszonom |
|
| B. | kapiszon |
kapiszony |
|
| N. | kapiszonem |
kapiszonami |
|
| Ms. | kapiszonie |
kapiszonach |
|
| W. | kapiszonie |
kapiszony |
2. na głowie
Definicja
Pochodzenie
fr. capuchon 'kaptur; płaszcz z kapturem'
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie rodzaje i części ubrań
Cytaty
|
Bez tego kapiszonu z futrem to nawet wyglądałoby fajnie. źródło: NKJP: Internet |
|
|
Spod muru patrzył w jego stronę, śmiejąc się szeroko, krasnal z perkatym nosem, w musztardowym kaftanie z czerwonym kapiszonem. źródło: NKJP: Witold Zalewski: Zakładnicy, 2001 |
|
|
[...] Należy pamiętać, aby na wycieczkę zabrać nakrycie głowy, okulary przeciwsłoneczne, prowiant (koniecznie napoje chłodzące) oraz nakrycie z kapiszonem na wypadek niewielkiego deszczu. źródło: NKJP: (Smol): Rowerem po Skrzyszowie, Dziennik Polski, 2003-08-09 |
|
|
Konferansjer wprowadzał na scenę postać w kapiszonie nasuniętym na twarz i przeprowadzał z nią pełną finezji i humoru rozmowę [...]. źródło: NKJP: (X): Ninna Nanna, Antena, nr 12, 1957 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | kapiszon |
kapiszony |
|
| D. | kapiszona kapiszonu |
kapiszonów |
|
| C. | kapiszonowi |
kapiszonom |
|
| B. | kapiszon |
kapiszony |
|
| N. | kapiszonem |
kapiszonami |
|
| Ms. | kapiszonie |
kapiszonach |
|
| W. | kapiszonie |
kapiszony |
3. człowiek
Definicja
Pochodzenie
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie
Cytaty
|
Zdrajca, przechrzta, kapiszon, to epitety padające pod adresem polityków zmieniających barwy partyjne przed wyborami [...]. źródło: NKJP: Marcin Kostaszuk: Transferowe hity, Polska Głos Wielkopolski, 2007-09-28 |
|
|
Nazywał Jurka zdrajcą i niewdzięcznym kapiszonem. źródło: NKJP: Internet |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m1
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | kapiszon |
kapiszonowie |
ndepr |
| kapiszony |
depr | ||
| D. | kapiszona |
kapiszonów |
|
| C. | kapiszonowi |
kapiszonom |
|
| B. | kapiszona |
kapiszonów |
|
| N. | kapiszonem |
kapiszonami |
|
| Ms. | kapiszonie |
kapiszonach |
|
| W. | kapiszonie |
kapiszonowie |
ndepr |
| kapiszony |
depr |
4. polityczny
Definicja
Noty o użyciu
Używane głównie w dyskusjach o polityce.
Pochodzenie
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające
Połączenia
- zwykły; polityczny kapiszon
- okazać się kapiszonem
- bomba czy kapiszon
Cytaty
|
[...] Więcej wskazuje na to, iż będzie to raczej polityczny niewypał lub kapiszon, aniżeli dynamit. źródło: NKJP: Piotr Gabryel, Marek Zieleniewski: Piąta władza, czyli kto naprawdę rządzi Polską?, 1998 |
|
|
Ta operacja była zbyt długo i po cichu przygotowywana, żeby skończyć jako polityczny kapiszon. źródło: Internet: newsweek.pl |
|
|
Na koniec wyjdzie na to, że ładunek nuklearny okazał się kapiszonem, bowiem w poważnej debacie powinny liczyć się tylko argumenty odnoszące się do istoty rzeczy. źródło: NKJP: Piotr Legutko: Sztuka debaty, czyli jak się nie dać, 2009 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | kapiszon |
kapiszony |
|
| D. | kapiszona kapiszonu |
kapiszonów |
|
| C. | kapiszonowi |
kapiszonom |
|
| B. | kapiszon |
kapiszony |
|
| N. | kapiszonem |
kapiszonami |
|
| Ms. | kapiszonie |
kapiszonach |
|
| W. | kapiszonie |
kapiszony |