UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

pióropusz

Chronologizacja

1788, SL

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. pióropusz
pióropusze
D. pióropusza
pióropuszy
C. pióropuszowi
pióropuszom
B. pióropusz
pióropusze
N. pióropuszem
pióropuszami
Ms. pióropuszu
pióropuszach
W. pióropuszu
pióropusze

Pochodzenie

Być może częściowa kalka niem. Federbusch (Bańk); Zob. pióro, puszyć

1. ozdoba

Definicja

okazała ozdoba umieszczana na głowie lub na nakryciu głowy, wykonana z ptasich piór

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie ozdoby i dodatki

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  ozdoba

Połączenia

  • barwny, biały, czarny, czerwony, zielony; strusi; indiański; wspaniały pióropusz; kolorowe pióropusze
  • pióropusz na głowie; na czaku
  • hełmy i pióropusze, mundury i pióropusze
  • hełmy z pióropuszami
  • Indianin w pióropuszu
  • nosić pióropusz

Cytaty

Na czele tej złowrogiej gromady stał wojownik ozdobiony oryginalnym naszyjnikiem z lian. [...] Głowę jego zdobił wspaniały, purpurowy pióropusz z piór rajskiego ptaka. Zapewne był wodzem...

źródło: NKJP: Alfred Szlarski: Tomek wśród łowców głów, 1965

Długa kolumna wojowników - pomalowanych w barwy wojenne, we wspaniałych pióropuszach, z tarczami oraz bronią - wjechała, śpiewając bitewne pieśni Siuksów.

źródło: NKJP: Zbigniew Teplicki: Wielcy Indianie Ameryki Północnej, 1994

Fryzjerzy zdobią głowy tancerek bajecznie kolorowymi pióropuszami.

źródło: NKJP: Mirosław Banasiak: Bal w smutnym mieście, Gazeta Wyborcza, 1996-05-17

Przed wejście do „V-Empire” zajechał ogromny czarny karawan, ciągniony przez czwórkę prawdziwych karych koni z pióropuszami na łbach.

źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Dzieci nocy, 2001

Na rozkaz rycerza w hełmie z czarnym pióropuszem jeźdźcy zaczęli siec i kłuć bezbronnych.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Chrzest ognia, 1996

2. liści

Definicja

książk. 
zbiór połączonych ze sobą wydłużonych przedmiotów tego samego rodzaju

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kształty i figury

Połączenia

  • zielony pióropusz; kolorowe pióropusze
  • pióropusz palmy
  • pióropusze chwieją się

Cytaty

Było cicho. Żółtawych pióropuszy traw, porastających szczeliny bezładnie porozrzucanych skałek, nie poruszał najlżejszy podmuch.

źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Afrykanka, 2005

Miejscami rosły kępy wysokiej trawy zwanej włosami sieroty, o białych pióropuszach podobnych do kitek czaplich.

źródło: NKJP: Zofia Kossak: Błogosławiona wina, 1953

Ananasy często porównuje się do sosnowej szyszki zwieńczonej pióropuszem zielonych liści. Anglicy nazwali go „sosnowym jabłkiem” (pineapple).

źródło: NKJP: Zbigniew Ogrodnik: Potencjalne porady czyli Wszystko o afrodyzjakach. Cz. 1, 2005

Kolorowe pióropusze astrów zachwycają urodą. Nie są kapryśne, kwitną długo i obficie, dlatego chętnie zdobimy nimi nasze ogródki.

źródło: NKJP: Jadwiga Różycka: Królowe sezonów, Dziennik Zachodni, 2001-04-17

Składnia

bez ograniczeń + pióropusz +
CZEGO

3. dymu

Definicja

książk. 
unosząca się w powietrzu chmura jakiejś substancji, która wyglądem przypomina pióropusz - zbiór połączonych ze sobą wydłużonych przedmiotów

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  chmura

Połączenia

  • kolorowe pióropusze
  • pióropusz dymu, ognia, sztucznych ogni

Cytaty

Spod odległego o sto kroków okna wyprysnął pióropusz kurzu, nad oknem pojawił się drugi.

źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Drzymalski przeciw Rzeczpospolitej, 2004

Parowóz cofa się i, wyrzucając pióropusze dymu, przejeżdża przed nimi z dużą prędkością.

źródło: NKJP: Diana Kolbuszewska: Kolejnictwo, Gazeta Wyborcza, 1997-10-24

Pióropusz eksplozji rozprężał się jakby w zwolnionym tempie, przybierał kształt smukłego kalafiora, wiotczał...

źródło: NKJP: Jan Józef Szczepański: Polska jesień, 1955

Pchany zachodnim wiatrem przybój z łomotem rozbijał się o brzeg, z rozpadlin między skałami co i rusz strzelały białe pióropusze piany.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Wieża Jaskółki, 1997

Na niebie wykwitł kolorowy pióropusz. Potem drugi i kolejny. Rozpoczął się pokaz sztucznych ogni po koncercie.

źródło: NKJP: Jacek Rębacz: Zakopane: sezon na samobójców, 2006

Składnia

bez ograniczeń + pióropusz +
CZEGO
Data ostatniej modyfikacji: 12.04.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json