UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

grząźć

częściej grzęznąć

Chronologizacja

1830, Rozprawy i wnioski o ortografii polskiej przez deputacyą od Król. Towarzystwa Warsz. Przyjaciół Nauk wyznaczoną, books.google.pl

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. grzęzę
 grzęziemy
2 os. grzęziesz
 grzęziecie
3 os. grzęzie
 grzęzą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. grzązłem
+(e)m grzązł
 grzęzłam
+(e)m grzęzła
 grzęzłom
+(e)m grzęzło
 grzęźliśmy
+(e)śmy grzęźli
 grzęzłyśmy
+(e)śmy grzęzły
2 os. grzązłeś
+(e)ś grzązł
 grzęzłaś
+(e)ś grzęzła
 grzęzłoś
+(e)ś grzęzło
 grzęźliście
+(e)ście grzęźli
 grzęzłyście
+(e)ście grzęzły
3 os. grzązł
 grzęzła
 grzęzło
 grzęźli
 grzęzły

bezosobnik: grzęziono

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę grzązł
będę grząźć
 będę grzęzła
będę grząźć
 będę grzęzło
będę grząźć
 będziemy grzęźli
będziemy grząźć
 będziemy grzęzły
będziemy grząźć
2 os. będziesz grzązł
będziesz grząźć
 będziesz grzęzła
będziesz grząźć
 będziesz grzęzło
będziesz grząźć
 będziecie grzęźli
będziecie grząźć
 będziecie grzęzły
będziecie grząźć
3 os. będzie grzązł
będzie grząźć
 będzie grzęzła
będzie grząźć
 będzie grzęzło
będzie grząźć
 będą grzęźli
będą grząźć
 będą grzęzły
będą grząźć

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. grząźmy
2 os. grząź
 grząźcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. grzązłbym
bym grzązł
 grzęzłabym
bym grzęzła
 grzęzłobym
bym grzęzło
 grzęźlibyśmy
byśmy grzęźli
 grzęzłybyśmy
byśmy grzęzły
2 os. grzązłbyś
byś grzązł
 grzęzłabyś
byś grzęzła
 grzęzłobyś
byś grzęzło
 grzęźlibyście
byście grzęźli
 grzęzłybyście
byście grzęzły
3 os. grzązłby
by grzązł
 grzęzłaby
by grzęzła
 grzęzłoby
by grzęzło
 grzęźliby
by grzęźli
 grzęzłyby
by grzęzły

bezosobnik: grzęziono by

bezokolicznik: grząźć

imiesłów przysłówkowy współczesny: grzęząc

gerundium: grzęzienie

imiesłów przymiotnikowy czynny: grzęzący

odpowiednik aspektowy: ugrząźć

Pochodzenie

psł. *gręzti 'pogrążać się, zapadać się, tonąć, grzęznąć'

1. w błocie

Definicja

zagłębiając się w jakiejś miękkiej, sypkiej lub lepkiej substancji, tracić zdolność poruszania się

Warianty

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii

Relacje znaczeniowe

synonimy:  tonąć, zakopywać się

Połączenia

  • piłka grzęzła; koła, nogi, stopy; konie; auta, autobusy, samochody grzęzły
  • grząźć często
  • grząźć po kolana, po kostki, po osie; grząźć w bagnie, w błocie, w glinie, w mule, w piachu, w piasku, w śniegu, w zaspach, w ziemi

Cytaty

Właścicielowi pozostały ok. 2 hektary żyta. [...] Dlaczego nie skosił wcześniej? - Tu bagno było. Nie dało się niczym wjechać. Deszcze padały, woda w ziemię wsiąkała i bajora się tworzyły. Próbowałem traktorem, ale grzązł.

źródło: NKJP: CK: Przedłużone żniwa, Głos Siemiatycz, 2006-09-21

Szukał długo, kluczył po skąpo oświetlonych alejkach, potykał się co chwila, grzązł w pulchnej ziemi, tratował jakieś kwiaty.

źródło: NKJP: Włodzimierz Kowalewski: Światło i lęk. Opowiadania starej daty, 2003

Trudno było oczekiwać od drużyn składnych akcji, bowiem zawodnicy ledwo utrzymywali się na nogach, a kopnięta piłka grzęzła w śniegu.

źródło: NKJP: Trochę pobiegali dla zdrowia, Dziennik Bałtycki, 2005-03-17

Krótko po ulewie nawierzchnią ulicy płynęła 40-centymetrowej głębokości rzeczka. Przejeżdżające tędy samochody grzęzły do połowy kół w warstwie rozmokłego mułu.

źródło: NKJP: MIKS: Krajobraz po deszczu, Trybuna Śląska, 2001-08-22

[...] drogi były tak podmokłe i bagniste, że wozy grzęzły po osie mimo ułożonych w poprzek bali, spiętych tu i ówdzie klamrami lub związanych łykiem [...].

źródło: NKJP: Andrzej Czcibor-Piotrowski: Cud w Esfahanie, 2001

Składnia

bez ograniczeń + grząźć +
(w CZYM)

2. w korkach

Definicja

zatrzymywać się gdzieś wskutek różnych przeszkód, nie mogąc posuwać się dalej

Warianty

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Cytaty

Ponad 200 związkowców [...] zablokowało główną trasę z Warszawy na Śląsk. Do południa przez wiele godzin w kilkukilometrowym korku grzęźli zarówno amatorzy narciarstwa podążający w Beskidy, jak i kierowcy tirów.

źródło: NKJP: Marcin Twaróg: Znienacka, Trybuna Śląska, 2003-02-22

Sprawy grzęzły w sądach, m.in. z powodu niemożności zdefiniowania pornografii, opinie biegłych były sprzeczne, często przeczące oskarżeniu.

źródło: NKJP: Wojciech Markiewicz: Tylko dla dorosłych!, Polityka, 2000-01-29

O sprawie uciążliwej dla sąsiadów prywatnej hodowli świń informowaliśmy już w ubiegłym roku. Przez ten czas urzędnicy grzęźli w gąszczu przepisów, pism i listów z protestami mieszkańców.

źródło: NKJP: EVA: Koniec nielegalnych świń, Trybuna Śląska, 2002-04-18

Prywatyzacja kilka lat grzęzła na poszczególnych szczeblach biurokracji.

źródło: NKJP: Tomasz Maćkowiak: Czechy mają 79 km prywatnej kolei, Gazeta Wyborcza, 1997-09-30

Niewygórowane, jak sądzę, propozycje zakupów podstawowego sprzętu, wykonania prac fotograficznych i kserokopii z materiałów unikalnego prywatnego archiwum Kantora, grzęzły gdzieś tam na drodze urzędowej.

źródło: NKJP: Krzysztof Pleśniarowicz: Krótka historia ośrodka CRICOT 2, Polityka, 25, 1980

Składnia

bez ograniczeń + grząźć +
w CZYM | GDZIE

3. w konflikcie

Definicja

książk. 
pogrążać się w kłopotliwych sytuacjach, tracąc zdolność działania

Warianty

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  pogrążać się, tonąć

Cytaty

Parlament grzązł w jałowych debatach.

źródło: NKJP: Marcin Wojciechowski: Pomarańczowy majdan, 2006

PZU, który grzązł w stratach, trzy lata temu dostał od rządu zastrzyk wzmacniający w postaci akcji i obligacji wymiennych Banku Handlowego.

źródło: NKJP: Andrzej Krzysztof Wróblewski: Pranie czystych pieniędzy, Polityka, 2000-02-19

Reżim w Duszanbe istniał tylko dzięki rosyjskiej armii, a Moskwa coraz bardziej grzęzła w tadżyckim konflikcie.

źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Czy jest szansa na pokój w Tadżykistanie?, Gazeta Wyborcza, 1994-03-16

Dzięki [...] mułłom i kupcom bazarowym Chomeini docierał do milionów zwykłych ludzi, podczas gdy demokraci i socjaliści grzęźli w walkach frakcyjnych i mówili językiem raczej niezrozumiałym dla niewykształconego społeczeństwa.

źródło: NKJP: Marek Kęskrawiec: Czwarty pożar Teheranu, 2010

Im bardziej Szczyrzyc kwitł, tym gorzej wiodło się szpitalowi powiatowemu w Limanowej, który pomimo częstej wymiany dyrektorów, grzązł w coraz większe długi.

źródło: NKJP: Henryk Szewczyk: Mały szpitalik w Szczyrzycu, Gazeta Krakowska, 2002-10-25

Składnia

bez ograniczeń + grząźć +
w CZYM | w CO
Data ostatniej modyfikacji: 22.11.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN