UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

pogotowie

Chronologizacja

SPXVI, SJPXVII, STR: pogotowiu(inne znaczenie), SL: pogotowiu(inne znaczenie), SWil: pogotowiu(inne znaczenie), SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Od staropolskiego wyrażenia przyimkowego po gotowu lub po gotowiu 'tym samym, przez to, jak z tego wynika, co za tym idzie'; zob. gotowy

1. stan

Definicja

gotowość do natychmiastowego działania

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Połączenia

ostre pogotowie; pogotowie antyterrorystyczne, bojowe, powodziowe, protestacyjne, przeciwpowodziowe, strajkowe
stan pogotowia; stan najwyższego, pełnego pogotowia; postawić kogoś, coś w stan pogotowia
obowiązuje jakieś pogotowie
ogłosić, zarządzić jakieś pogotowie
być w pogotowiu; być w stałym pogotowiu

Cytaty

Irańczycy odwołali wizytę, a wywiad i służby bezpieczeństwa ogłosiły pogotowie na wypadek nowych zamachów podczas defilady.

źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Modlitwa o deszcz, 2002

Wojewoda Mazowiecki zarządził wówczas stan pogotowia dla powiatu makowskiego, samego Makowa oraz gmin Karniewo i Szelków.

źródło: NKJP: A . Fidrysiak: Groźna Narew, Orzyc i... Węgierka, Tygodnik Ciechanowski, 2002-03-16

[...] Myszkin, wracając do roli, zakomenderował: - Zdrowie sojuszników! - A kelnerzy czekający w pogotowiu natychmiast nalali ponownie, nie roniąc ani kropelki.

źródło: NKJP: Mirosław M. Bujko: Czerwony byk, 2007

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	pogotowie	pogotowia
D.	pogotowia	pogotowi
C.	pogotowiu	pogotowiom
B.	pogotowie	pogotowia
N.	pogotowiem	pogotowiami
Ms.	pogotowiu	pogotowiach
W.	pogotowie	pogotowia

Inne uwagi

Zwykle lp

2.a instytucja

Definicja

instytucja udzielająca pomocy w nagłych wypadkach

Noty o użyciu

Bez dodatkowych określeń wyraz używany najczęściej w odniesieniu do pogotowia ratunkowego, tj. instytucji udzielającej pomocy lekarskiej w nagłych wypadkach.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa urzędy i ich funkcjonowanie

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa policja i inne służby mundurowe

Połączenia

pogotowie ciepłownicze, dźwigowe, energetyczne, gazowe, górskie, komputerowe, okulistyczne, opiekuńcze, policyjne, psychiatryczne, ratownicze, rodzinne, samochodowe, stomatologiczne, techniczne, weterynaryjne, wodociągowe
interwencja, pomoc; numer, telefon alarmowy; siedziba, stacja; ambulans, karetka, śmigłowiec; dyrekcja, dyrektor, dyspozytor, dyżurny, ekipa, kierowca, kierownik, lekarz, pracownik, ratownik, sanitariusz, załoga pogotowia
powiadomić/powiadamiać, wezwać/wzywać, zaalarmować, zawiadomić/zawiadamiać pogotowie
dzwonić, zadzwonić na pogotowie; iść, pójść; odwieźć/odwozić, zawieźć/zawozić kogoś na pogotowie
dyżurować, pracować na pogotowiu
pracować w pogotowiu

Cytaty

	Kobieta zadzwoniła z komórki na pogotowie i policję [...]. źródło: NKJP: I. Koba: Ofiary wody, 2008-08-02
	Ratownicy znieśli ją do terenowej hondy [...] i zawieźli na pogotowie do Szczawnicy. źródło: NKJP: Tygodnik Podhalański, 1999-nr 23
	Pobitego mężczyznę karetka pogotowia zabrała do ciechanowskiego szpitala, gdzie przebywa do dziś. źródło: NKJP: R. Nadaj: Po festynie w Grudusku. Pobity trafił do szpitala, Tygodnik Cieszyński, 2007-07-22
	Wrażliwa dziewczyna bardzo chciałaby pracować w pogotowiu opiekuńczym lub w domu dziecka, gdzie mogłaby pomagać najmłodszym. źródło: NKJP: Aldona Senczkowska: Najlepsi maturzyści 2005, 2005-09-27

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	pogotowie	pogotowia
D.	pogotowia	pogotowi
C.	pogotowiu	pogotowiom
B.	pogotowie	pogotowia
N.	pogotowiem	pogotowiami
Ms.	pogotowiu	pogotowiach
W.	pogotowie	pogotowia

2.b budynek

Definicja

budynek, w którym mieści się pogotowie - instytucja

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa urzędy i ich funkcjonowanie

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa policja i inne służby mundurowe

Połączenia

budowa pogotowia

Cytaty

W programie na lata 1994-2002 zaplanowaliśmy [...] budowę: szkół w Skawinie i Radziszowie, oczyszczalni ścieków, dokończenie budowy pogotowia ratunkowego oraz krytą pływalnię.

źródło: NKJP: Na fali inwestycji, Dziennik Polski - Kraków, 2003-02-17

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	pogotowie	pogotowia
D.	pogotowia	pogotowi
C.	pogotowiu	pogotowiom
B.	pogotowie	pogotowia
N.	pogotowiem	pogotowiami
Ms.	pogotowiu	pogotowiach
W.	pogotowie	pogotowia

2.c ludzie

Definicja

pracownicy pogotowia - instytucji

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa urzędy i ich funkcjonowanie

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa policja i inne służby mundurowe

Połączenia

pogotowie dojechało/dojeżdża, przybyło/przybywa, przyjechało/przyjeżdża; interweniowało/interweniuje, opatrzyło/opatruje, udzieliło/udziela pomocy; odwiozło/odwozi, przewiozło/przewozi, przywiozło/przywozi, zabrało/zabiera, zawiozło/zawozi kogoś
przybycie, przyjazd pogotowia
dzwonić, zadzwonić po pogotowie

Cytaty

Krewkiego turystę zatrzymała policję, a pogranicznika opatrzyło pogotowie.

źródło: NKJP: (w): Pogryzł strażnika, Nowiny Raciborskie, 2002-04-24

Natychmiast przystąpiono do ewakuacji znajdujących się w środku osób. Na miejsce przybyła policja, pogotowie, straż pożarna i miejska.

źródło: NKJP: A. Dik: Bomba na pokaz, Nowiny Racibirskie, 2005-04-19

Po obiedzie dzwonił już po pogotowie elektryczne, żeby raz na zawsze załatwić sprawę przerw w dostawie prądu, które, jak podejrzewał, miały związek z poluzowanymi kablami na pobliskim słupie.

źródło: NKJP: Radosław Kobierski: Harar, 2005

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	pogotowie	pogotowia
D.	pogotowia	pogotowi
C.	pogotowiu	pogotowiom
B.	pogotowie	pogotowia
N.	pogotowiem	pogotowiami
Ms.	pogotowiu	pogotowiach
W.	pogotowie	pogotowia

3. samochód

Definicja

samochód przeznaczony do przewożenia chorych do szpitala

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport lądowy

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie miejsca i instytucje związane z leczeniem

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

pojazd

Cytaty

Zaraz potem przyjechało pogotowie. Warszawa kombi z migającym niebieskim kogutem mozolnie pięła się ścieżką od głównej drogi, podskakiwała na wertepach i grzęzła w koleinach, ale w końcu dojechała.

źródło: NKJP: Marek Soból: Mojry, 2005

Prawdopodobnie doszło już nawet do stłuczki: pędzące pogotowie uderzyło w zaparkowany na zakręcie samochód.

źródło: NKJP: Iza Salamon: Dziki parking na Storczyków, Tygodnik Rybnicki, 2008-01-08

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	pogotowie	pogotowia
D.	pogotowia	pogotowi
C.	pogotowiu	pogotowiom
B.	pogotowie	pogotowia
N.	pogotowiem	pogotowiami
Ms.	pogotowiu	pogotowiach
W.	pogotowie	pogotowia

Frazeologizmy

pogotowie kasowe
pogotowie ratunkowe
w pogotowiu

Data ostatniej modyfikacji: 11.12.2013