UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

śmierdziel

Chronologizacja

1812, SL
Inne znaczenie

Pochodzenie

Zob. śmierdzieć

1. zwierzę

Definicja

zwierzę wielkości kota, o czarno- lub brązowo-białej sierści z charakterystycznym białym pasem wzdłuż grzbietu, z długim, puszystym ogonem, które w sytuacji wywołującej w nim strach wytryskuje spod ogona śmierdzącą substancję, mającą za zadanie odstraszenie napastnika, żyje na wolności w Ameryce Północnej, jest też hodowane dla futra

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt inne zwierzęta lądowe

Relacje znaczeniowe

synonimy:  skunks
hiperonimy:  zwierzę

Cytaty

A w bramie miniaturowe zoo. Klatki z pytonami, małpkami rezusami, nie wiadomo, skąd przywleczony, śmierdziel, dwa nietoperze [...].

źródło: NKJP: Kleks na mapie, Dziennik Polski, 2003-05-24

Gdy syn mój wracał wieczorem do domu, napadł go śmierdziel (co zdarza się rzadko) i wczepił zęby w nogawkę spodni.

źródło: Andrzej Trepka: Strzelcy wyborowi (parafia-siennica.pl)

Bardzo wiele zwierząt porozumiewa się za pomocą zapachów, nie tylko skunksy. Śmierdziele [...] wydają najsilniejszy i najbardziej intensywny zapach.

źródło: Internet: pink-hat-seo.pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. śmierdziel
śmierdziele
D. śmierdziela
śmierdzieli
C. śmierdzielowi
śmierdzielom
B. śmierdziela
śmierdziele
N. śmierdzielem
śmierdzielami
Ms. śmierdzielu
śmierdzielach
W. śmierdzielu
śmierdziele

2. coś brzydko pachnącego

Definicja

pot. 
zwierzę lub coś innego, co wydziela nieprzyjemny zapach

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii zapachy

Cytaty

[...] ręka mi śmierdzi psem. Wczoraj wieczorem dotykałem przecież psa. No tak, gdzie on jest, ten śmierdziel?

źródło: NKJP: Adam Wiedemann: Sęk, pies, brew, 1998

Śmierdzące figurki biją od kilku miesięcy rekordy popularności wśród dzieci [...]. Jeden śmierdziel kosztuje, bagatela, 25 zł.

źródło: NKJP: Marcin Król: Niebezpieczne zakupy, Trybuna Śląska, 2004-11-05

Kolasa sporządził u siebie w warsztacie butelkę śmierdziela, wyjątkowo cuchnącego środka chemicznego, powodującego, że trzeba opuścić pomieszczenie, w którym został rozlany, bo smród jest nie do wytrzymania.

źródło: NKJP: Grzegorz Matz: Nagroda w konkursie „My z PRL”, Gazeta Wyborcza, 1993-03-10

Zuzia lubiła od zawsze wszelkie sery, szczególnie różne śmierdziele - camembert, brie, ołomunieckie, ale także i nasze polskie oscypki.

źródło: NKJP: Internet

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. śmierdziel
śmierdziele
D. śmierdziela
śmierdzieli
C. śmierdzielowi
śmierdzielom
B. śmierdziela
śmierdziele
N. śmierdzielem
śmierdzielami
Ms. śmierdzielu
śmierdzielach
W. śmierdzielu
śmierdziele

3. osoba brzydko pachnąca

Definicja

pot.  pejorat. 
osoba, która nieprzyjemnie pachnie

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii zapachy

Połączenia

  • być śmierdzielem
  • uważać kogoś za śmierdziela

Cytaty

Nie pomagała hojna ilość wody kolońskiej [...], którą się skrapiał, ilekroć szedł do młyna. Zofia czuła go, zanim dał się zauważyć [...] i chowała się między workami z mąką, które wchłaniały obrzydliwy zapach jak bibuła. Czekała tam, aż matka zawoła ją i powie, że poszedł już śmierdziel [...].

źródło: NKJP: Joanna Bator: Piaskowa Góra, 2009

Tzw. smród to pojęcie względne [...]. Według mnie śmierdzi ten człowiek, który wg ogólnie przyjętych norm pachnie, a pachnie ten, którego uważamy za śmierdziela.

źródło: NKJP: Marcin Stoczkiewicz: O prawdziwie głębokiej ekologii, Zielone Brygady. Pismo Ekologów, 1990-07-01

- Zapocony jestem jak muł! - fuknął przyciszonym głosem. - A ty się nie umyjesz, śmierdzielu?!

źródło: NKJP: Ewa Białołęcka: Kamień na szczycie. Kroniki Drugiego Kręgu. Księga II, 2002

Wystarczy wsiąść do dowolnego autobusu lub wejść do urzędu, by przekonać się, że w naszym kraju codzienne mycie nie należy do standardu. Ale na miłość boską, niech ci śmierdziele nie żądają od innych - nawet od więźniów - żeby przejmowali ich chore wzory.

źródło: NKJP: Internet

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. śmierdziel
śmierdziele
ndepr
śmierdziele
depr
D. śmierdziela
śmierdzieli
C. śmierdzielowi
śmierdzielom
B. śmierdziela
śmierdzieli
N. śmierdzielem
śmierdzielami
Ms. śmierdzielu
śmierdzielach
W. śmierdzielu
śmierdziele
ndepr
śmierdziele
depr

4. osoba niemoralna

Definicja

pot. 
osoba, do której mówiący nastawiony jest w negatywny sposób, ponieważ uważa, że zrobiła ona coś ohydnego i nie zasługuje na szacunek

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  skunks

Cytaty

Śmierdziel, leń, nygus – to, zdaniem uczniów, ich rodziców i nauczycieli, jedne z wielu wyzwisk, jakimi dyrektor zespołu szkół [...] obrzucał uczniów.

źródło: NKJP: X: Koniec upokorzeń?, Polska Głos Wielkopolski, 2005-06-07

- Nie mam czasu, śmierdzielu, już ci to powiedziałem!
- Jeszcze raz mnie obrazisz, psie [...], a wypruję ci flaki!

źródło: NKJP: Bartłomiej Misiniec: Gladiatorzy i piraci, 2009

Uczciwym, młodym Polakom niektóre bankierskie śmierdziele i szmaty oferują 700 zł na miesiąc.

źródło: NKJP: Internet

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. śmierdziel
śmierdziele
ndepr
śmierdziele
depr
D. śmierdziela
śmierdzieli
C. śmierdzielowi
śmierdzielom
B. śmierdziela
śmierdzieli
N. śmierdzielem
śmierdzielami
Ms. śmierdzielu
śmierdzielach
W. śmierdzielu
śmierdziele
ndepr
śmierdziele
depr
Data ostatniej modyfikacji: 10.04.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json