UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

moralitet

Chronologizacja

1898, H. Biegeleisen: Illustrowane dzieje literatury polskiej, Tom 3, books.google.pl

Pochodzenie

niem. Moralität

z łac. mōrālis 'związany z etyką, moralny, etyczny'

1. średniowieczny

Definicja

średniowieczny gatunek dramatyczny mający pouczający charakter i akcję, w której toczy się walka dobra ze złem o duszę bohatera

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka literatura

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka teatr

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  dramat

Połączenia

  • średniowieczny moralitet
  • konwencja moralitetu

Cytaty

W sztuce Hoffmana widać świadome i nieskrywane nawiązania do średniowiecznych moralitetów, bez większego trudu można odnaleźć motywy tak wówczas popularne, jak „Taniec śmierci”.

źródło: NKJP: (MSZ): Komedia ludzka, Gazeta Krakowska, 2004-02-25

Ponoć trzymała klasztor twardą ręką; pilnowała średniowiecznej hierarchii stanowej - mniszki z dobrych rodów stały wyżej niż prostaczki [...]. Dla nich napisała moralitet i cykl przepięknych pieśni. Chwali w nich dziewictwo i płodność bez zmazy, czyli cnoty Matki Bożej.

źródło: NKJP: Adam Szostkiewicz: Wizje Hildegardy, Polityka, 2005-12-24

Everymanem nazywa się bohatera średniowiecznych moralitetów, na którego miejscu mógł się postawić każdy widz - był to bohater o uniwersalnych cechach.

źródło: NKJP: Internet

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. moralitet
moralitety
D. moralitetu
moralitetów
C. moralitetowi
moralitetom
B. moralitet
moralitety
N. moralitetem
moralitetami
Ms. moralitecie
moralitetach
W. moralitecie
moralitety

2. współczesny

Definicja

wytwór artystyczny, który ma przesłanie o charakterze pouczającym lub porusza problematykę związaną z moralnymi dylematami

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka prądy, kierunki i kategorie artystyczne

Połączenia

  • współczesny; gorzki moralitet

Cytaty

Gdyby to było kino z Hongkongu [...], mielibyśmy [...] powolną, wystudiowaną akcję, bohaterka snułaby się w poszukiwaniu utraconego czasu, a kochanek pewnie w ogóle by nie przybył. Powstałby moralitet o mijaniu się miłości. Gdyby to wreszcie był np. film francuski, znajomość dwojga ludzi zawarta przez Internet zamieniłaby się w płomienny romans.

źródło: NKJP: Rafal Stanowski: Samotność scenarzysty, Dziennik Polski, 2006-09-18

Najciekawsze w tym filmie jest to, że choć jest to studium zemsty, to tak naprawdę nie wiadomo, kiedy cała opowieść staje się moralitetem.

źródło: NKJP: Maria Malatyńska: Pani Zemsta, Gazeta Krakowska, 2006-01-28

Ukazuje wyryty w kamieniu moralitet, prezentując drogę człowieka od potępienia ku zbawieniu, od północy do południa, od ziemi do świątyni Salomona, od kolumny wad do kolumny zalet. Innym ideom twórczym hołdował natomiast miedzioryt Dürera Rycerz, śmierć i diabeł.

źródło: NKJP: Urszula Górska: Symfonia filozoficzna, czyli powrót do źródeł, Pinezka.pl, 2007-01

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. moralitet
moralitety
D. moralitetu
moralitetów
C. moralitetowi
moralitetom
B. moralitet
moralitety
N. moralitetem
moralitetami
Ms. moralitecie
moralitetach
W. moralitecie
moralitety

3. morały

Definicja

pot. 
niechętnie przyjmowane rady i pouczające uwagi

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

Cytaty

Przez chwilę bała się, że Marzena ucieknie przestraszona lub, co gorsza, obrażona. Kozłowska jednak nie odwróciła już wzroku. - To trudne - powiedziała jedynie. [...] Ola wzięła Marzenę pod ramię, wystawiając drugą rękę, by Grażyna mogła ją złapać. - Skończyłam z moralitetami. - Zaśmiała się. - Idziemy. Kierunek lodziarnia.

źródło: NKJP: Mariusz Kaszyński: Rytuał, 2008

Zwróciłem się kiedyś do nich z problemem (AGPx mniej niż jeden) i dostałem moralitety dotyczące kodowania.

źródło: NKJP: Internet

To skautka. Troskę o innych ma już w nawyku. Myśli o nich, zanim pomyśli o sobie. I wcale nie trzeba było przenosić Himalajów, trenować osobowości, wysłuchiwać moralitetów. Wystarczyło kilka miesięcy pobawić się w wilczki. Bo zasady skautingu docierają do najmłodszych przez zabawę.

źródło: Katarzyna Matejek: To się rodzicom opłaca, Gość Koszalińsko-Kołobrzeski , 2016-03-31 (koszalin.gosc.pl)

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. moralitet
moralitety
D. moralitetu
moralitetów
C. moralitetowi
moralitetom
B. moralitet
moralitety
N. moralitetem
moralitetami
Ms. moralitecie
moralitetach
W. moralitecie
moralitety

Inne uwagi

Zwykle lm

Data ostatniej modyfikacji: 06.03.2019
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj